Tạo đột phá cho nuôi biển công nghệ cao

Hiện nay, ngành nuôi trồng thủy sản bằng lồng bè trên biển (ngành nuôi biển) của tỉnh đang từng bước chuyển từ nuôi theo phương thức truyền thống, nhỏ lẻ sang nuôi công nghiệp, hướng tới mục tiêu xuất khẩu vượt mốc 1 tỷ USD. Nhằm thúc đẩy phát triển nuôi biển công nghiệp ứng dụng công nghệ cao, tỉnh đã có những định hướng, giải pháp quan trọng.

Đồng chí Trịnh Minh Hoàng - Phó Chủ tịch UBND tỉnh thăm vùng nuôi biển công nghệ cao tại Đầm Bấy (phường Nha Trang).

Chuyển đổi phương thức nuôi

Khánh Hòa có đường bờ biển dài gần 500km, hơn 200 đảo lớn nhỏ cùng nhiều đầm, vịnh kín gió, vùng biển hở rộng lớn với nhiều điều kiện thuận lợi cho phát triển nuôi biển. Tỉnh còn hội tụ đầy đủ các yếu tố của trung tâm khoa học - công nghệ biển với hệ thống các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp sản xuất giống, thức ăn, thiết bị nuôi biển và dịch vụ hậu cần nghề cá. Đây là những nền tảng quan trọng để hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực nuôi biển; đưa nuôi biển của tỉnh phát triển với quy mô công nghiệp, hiện đại và bền vững.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh đã triển khai hiệu quả Đề án thí điểm phát triển nuôi biển công nghệ cao tại Khánh Hòa. Đến nay, tỉnh đã hỗ trợ 39 hộ nuôi chuyển đổi sang nuôi biển ứng dụng công nghệ cao bằng lồng HDPE với 70 lồng tròn để nuôi cá biển và 24 lồng vuông để nuôi tôm hùm. Ngoài ra, từ kinh phí khuyến nông, nhiều hộ nuôi trong tỉnh đã được hỗ trợ 9 lồng tròn, 48 lồng vuông chất liệu HDPE để nuôi biển. Qua đó, thúc đẩy chuyển đổi từ nuôi truyền thống sang nuôi biển quy mô công nghiệp, ứng dụng khoa học, công nghệ và nâng cao giá trị sản phẩm; trong đó nuôi cá biển được xác định là trọng tâm để phát triển nuôi biển công nghiệp nhờ thị trường tiêu thụ rộng lớn, chủ động được con giống, sử dụng thức ăn công nghiệp, áp dụng các biện pháp kỹ thuật hiện đại để nuôi với quy mô lớn... Mục tiêu tỉnh đặt ra đến năm 2030 sẽ chuyển đổi 100% lồng bè nuôi truyền thống sang lồng HDPE và nuôi công nghiệp trên vùng biển xa bờ, ứng dụng công nghệ cao là điểm đột phá để thay đổi toàn diện ngành nuôi biển của tỉnh, tạo sinh kế lâu dài cho hàng chục nghìn ngư dân, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế biển của tỉnh.

Ngư dân xã Đại Lãnh thu hoạch cá trong lồng tròn HDPE. Ảnh: C.ĐỊNH

Ông Nguyễn Văn Dũng - Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh cho rằng: “Tỉnh đã nhận diện được các khó khăn, thách thức, thực hiện nhiều chính sách để đẩy mạnh việc chuyển đổi phương thức trong nuôi biển từ nuôi truyền thống, nhỏ lẻ sang nuôi quy mô công nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Phát triển nuôi biển công nghiệp không đơn thuần là mở rộng diện tích hay tăng số lượng lồng nuôi. Điều cốt lõi là phải đổi mới đồng bộ về phương thức, công nghệ nuôi, tổ chức sản xuất, quản trị vùng nuôi, chất lượng con giống, thức ăn, bảo vệ môi trường, chuyển đổi số và liên kết thị trường để phát triển nuôi theo quy mô công nghiệp, sản xuất hàng hóa lớn. Muốn làm được điều đó cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước, các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và cộng đồng người nuôi”.

Tập trung thực hiện 3 định hướng chiến lược

Theo ông Nguyễn Xuân Hòa - Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Nuôi trồng thủy sản Vạn Ninh, phát triển nuôi biển công nghiệp ứng dụng công nghệ cao là tất yếu. Tuy nhiên, người dân vẫn chưa mạnh dạn chuyển đổi sang nuôi biển bằng lồng HDPE để nuôi với quy mô lớn do đầu ra vẫn còn bấp bênh. Như HTX Nuôi trồng thủy sản Vạn Ninh có sản lượng nuôi rất lớn, vụ nuôi chính đạt khoảng 4.000 đến 5.000 tấn, vụ phụ khoảng 2.500 đến 3.000 tấn. Năm 2025, HTX chỉ bán cho doanh nghiệp xuất khẩu được khoảng 10% sản lượng, 90% còn lại tiêu thụ nội địa. Năm nay, HTX chưa ký kết được đơn hàng xuất khẩu nào do chưa đáp ứng được các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc của thị trường nhập khẩu.

Nhiều ý kiến của các doanh nghiệp, HTX và hộ nuôi biển cho rằng, để phát triển nuôi biển công nghiệp, tỉnh cần thực hiện tốt quy hoạch vùng nuôi, gắn với quản lý hiệu quả không gian biển, bảo vệ môi trường, bảo tồn hệ sinh thái và thích ứng với biến đổi khí hậu; từng bước chuyển mạnh từ nuôi nhỏ lẻ sang nuôi biển công nghiệp, ứng dụng công nghệ cao, với trọng tâm là cá biển. Tỉnh cần đẩy nhanh chuyển đổi lồng nuôi truyền thống sang lồng HDPE và các vật liệu mới, ứng dụng hệ thống quan trắc môi trường, cho ăn tự động, truy xuất nguồn gốc điện tử và các giải pháp quản lý thông minh nhằm giảm chi phí, nâng cao năng suất chất lượng và hạn chế rủi ro. Bên cạnh đó, cần xây dựng chuỗi giá trị các ngành hàng nuôi biển theo hướng bền vững, tăng cường liên kết giữa người nuôi, HTX và doanh nghiệp trong sản xuất giống, cung ứng thức ăn, dịch vụ hậu cần, chế biến và tiêu thụ sản phẩm, từng bước xây dựng thương hiệu cá biển Khánh Hòa gắn với chất lượng, an toàn thực phẩm và khả năng truy xuất nguồn gốc. Ngoài ra, cần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, tăng cường quan trắc và cảnh báo môi trường, giám sát dịch bệnh, kiểm soát chất lượng giống và vật tư đầu vào; tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển nuôi biển, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp và người dân yên tâm đầu tư lâu dài...

Cá biển được nuôi trong các lồng tròn vật liệu HDPE tại vùng nuôi Hòn Nội (xã Cam Lâm), cách bờ 6 hải lý.

Ông Võ Văn Công - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: “Nuôi biển của tỉnh đang từng bước chuyển từ sản xuất truyền thống sang công nghiệp, từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu; lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực; lấy hiệu quả kinh tế, bảo vệ môi trường và khả năng cạnh tranh của sản phẩm làm mục tiêu xuyên suốt. Đây chính là định hướng lớn để ngành nuôi biển của tỉnh phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập quốc tế và thích ứng với biến đổi khí hậu, hướng đến mục tiêu xuất khẩu 1 tỷ USD. Trong thời gian tới, tỉnh sẽ tập trung thực hiện 3 định hướng chiến lược trong phát triển nuôi biển công nghiệp: Xây dựng ngành nuôi biển trở thành ngành kinh tế biển hiện đại, là động lực tăng trưởng quan trọng của tỉnh; hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ sản xuất giống, nuôi thương phẩm đến chế biến, tiêu thụ và xuất khẩu; phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong nuôi biển thông qua tăng cường liên kết giữa cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và người nuôi, từng bước đưa Khánh Hòa trở thành trung tâm nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và nuôi biển công nghiệp công nghệ cao của cả nước”.

HẢI LĂNG