Tạo động lực chuyển đổi cơ cấu kinh tế vùng cao

Trong nhiều năm, kinh tế địa phương chủ yếu dựa vào sản xuất nông, lâm nghiệp quy mô nhỏ lẻ, tự cung tự cấp; du lịch phát triển chưa tương xứng với tiềm năng; việc ứng dụng khoa học, công nghệ, CĐS trong sản xuất, kinh doanh còn hạn chế. Thực tế đó đặt ra yêu cầu phải chuyển đổi tư duy phát triển, khai thác hiệu quả lợi thế bản địa, gắn với khoa học, công nghệ, thị trường và phát triển bền vững.

Tại xã Hưng Đạo, Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp Yên Công đang trở thành một trong những mô hình tiêu biểu cho chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững. Xuất phát từ sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, HTX đã lựa chọn trồng nấm hương làm hướng đi chủ lực, phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng địa phương.

Hiện nay, ngoài diện tích trồng nấm ban đầu khoảng 1,5 ha, HTX chủ động nghiên cứu, khảo sát kỹ về địa hình, nhiệt độ, độ ẩm và mở rộng thêm chi nhánh thứ 2, trồng nấm tại thôn Phiêng Xỏm, khu vực giáp ranh xã Nà Phặc (tỉnh Thái Nguyên). HTX tạo việc làm thường xuyên cho hơn 20 lao động địa phương, với thu nhập ổn định. Doanh thu hằng năm đạt hàng tỷ đồng, sản phẩm được tiêu thụ tại nhiều hệ thống siêu thị và cửa hàng thực phẩm sạch lớn như: Lotte, Winmart, cũng như tại các thị trường Hà Nội, Thái Nguyên, Bắc Ninh…

Giám đốc HTX Nông nghiệp Yên Công Tạ Thị Thu Yên chia sẻ: Bước ngoặt lớn nhất chính là chuyển từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp. Thay vì trồng nấm theo kinh nghiệm truyền thống, HTX chú trọng áp dụng quy trình kỹ thuật chuẩn, kiểm soát chặt chẽ từ khâu giống, chăm sóc, thu hoạch đến bảo quản. Các yếu tố về vệ sinh an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc được đặt lên hàng đầu, nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường. Không dừng lại ở chuyển đổi cơ cấu cây trồng, HTX còn chủ động từng bước tiếp cận CĐS trong quản lý và tiêu thụ sản phẩm. Việc ghi chép sản lượng, theo dõi quy trình sản xuất được số hóa; thông tin sản phẩm được chuẩn hóa, gắn mã QR truy xuất nguồn gốc, giúp người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận thông tin về quy trình trồng, thu hoạch. Bên cạnh đó, HTX cũng từng bước khai thác các kênh số như mạng xã hội, nền tảng trực tuyến để quảng bá sản phẩm, kết nối với đối tác. CĐS không chỉ giúp HTX nâng cao tính minh bạch, chuyên nghiệp mà còn mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường, giảm phụ thuộc vào thương lái truyền thống.

Mế Farmstay hiện diện toàn diện trên các nền tảng số, từ Google Maps, Website cho đến các mạng xã hội và kênh đặt phòng trực tuyến.

Nếu HTX Nông nghiệp Yên Công là hình ảnh của chuyển đổi trong sản xuất nông nghiệp, thì Mế Farmstay lại là minh chứng sinh động cho chuyển đổi xanh gắn với du lịch nông nghiệp và trải nghiệm. Nằm giữa không gian thiên nhiên trong lành của vùng cao, Mế Farmstay được xây dựng theo mô hình du lịch kết hợp nông trại và nhà vườn, khai thác giá trị cảnh quan, văn hóa bản địa và lối sống xanh. Thay vì phát triển du lịch theo hướng “bê tông hóa”, Mế Farmstay lựa chọn giữ gìn không gian truyền thống, sử dụng vật liệu thân thiện môi trường, tận dụng vườn rau, nông sản tại chỗ để phục vụ du khách. Du khách đến đây không chỉ nghỉ dưỡng mà còn được trải nghiệm đời sống nông nghiệp, tham gia trồng rau, chăm sóc cây, nấu ăn cùng người dân địa phương. Mô hình không chỉ tạo nguồn thu ổn định mà còn góp phần nâng cao giá trị nông sản địa phương, quảng bá hình ảnh Cao Bằng theo cách gần gũi, bền vững. Đây chính là hướng đi phù hợp với xu thế du lịch xanh, du lịch trải nghiệm đang ngày càng được ưa chuộng.

Bên cạnh yếu tố “xanh”, Mế Farmstay còn chú trọng ứng dụng công nghệ số trong quảng bá và kết nối du khách, coi đây là “cánh cửa” để du lịch cộng đồng vùng cao bước ra thị trường rộng lớn hơn. Việc giới thiệu điểm đến thông qua các nền tảng mạng xã hội, website du lịch và ứng dụng đặt phòng trực tuyến đã giúp farmstay tiếp cận hiệu quả lượng lớn du khách trong và ngoài tỉnh, trong đó có cả nhóm khách quốc tế ưa chuộng trải nghiệm bản địa, nghỉ dưỡng sinh thái.

Giám đốc Mế Farmstay Vũ Khắc Chung cho biết: Trong bối cảnh hiện nay, Mế Farmstay xác định CĐS chính là “cánh tay nối dài” để đưa du lịch vùng cao đến gần hơn với du khách. Chúng tôi đã đưa Mế Farmstay hiện diện toàn diện trên các nền tảng số, từ Google Maps, Website cho đến các mạng xã hội và kênh đặt phòng trực tuyến. Hiệu quả thấy rõ nhất là sự chủ động; thay vì thụ động ngồi chờ khách vãng lai như trước, giờ đây chúng tôi đón nhận lượng đặt phòng ổn định từ du khách trong và ngoài tỉnh. Từ kinh nghiệm thực tế của Mế Farmstay, tôi tin rằng CĐS đã thực sự giúp “phẳng hóa” khoảng cách địa lý. Nó giúp các mô hình du lịch nhỏ, ở vùng sâu, vùng xa nhưng có bản sắc riêng như chúng tôi có thể cạnh tranh sòng phẳng và tiếp cận thị trường lớn hiệu quả không kém gì các doanh nghiệp quy mô trong và ngoài tỉnh.

Đằng sau những mô hình chuyển đổi thành công ấy là vai trò quan trọng của khoa học và công nghệ. Theo Sở Khoa học và Công nghệ, công tác CĐS trên địa bàn tỉnh thời gian qua tiếp tục được triển khai đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm trên cả 3 trụ cột chính quyền số, kinh tế số và xã hội số, từng bước tạo nền tảng cho đổi mới phương thức quản lý, điều hành và phát triển kinh tế - xã hội vùng cao.

Các doanh nghiệp, hợp tác xã ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý và tiêu thụ sản phẩm.

Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Nông Thị Thanh Huyền khẳng định: Trong bối cảnh Cao Bằng đang đồng thời đẩy mạnh CĐS, chuyển đổi xanh và tái cơ cấu kinh tế vùng cao, khoa học và công nghệ giữ vai trò then chốt, mang tính dẫn dắt và tạo động lực cho phát triển. Khoa học và công nghệ không chỉ cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chủ trương, chính sách, mà còn trực tiếp thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế địa phương. Việc ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giúp tỉnh khai thác hiệu quả các lợi thế đặc thù về nông nghiệp vùng cao, kinh tế cửa khẩu, du lịch sinh thái - văn hóa; đồng thời, hỗ trợ quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu, hướng tới phát triển bền vững khu vực biên giới.

Song song với hoàn thiện thể chế và các nền tảng số, tỉnh tiếp tục quan tâm đầu tư mở rộng hạ tầng bưu chính - viễn thông, tạo nền tảng quan trọng cho tiến trình CĐS. Hiện, toàn tỉnh có 1.217 trạm BTS; dịch vụ 5G đã được triển khai tại các phường trung tâm; 100% UBND cấp xã được kết nối Internet băng rộng cố định và di động; mạng truyền số liệu chuyên dùng đã kết nối đến 100% cơ quan cấp tỉnh và cấp xã. Tuy nhiên, hạ tầng số còn những hạn chế, chưa thật sự đồng bộ; toàn tỉnh hiện còn 138 thôn, xóm (chiếm khoảng 9,4%) chưa được phủ sóng di động băng rộng - đây là “điểm nghẽn” cần tiếp tục ưu tiên tháo gỡ để người dân vùng cao không bị bỏ lại phía sau trong tiến trình CĐS.

Trước xu thế phát triển nhanh của công nghệ và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt, ngành khoa học và công nghệ của tỉnh đứng trước những yêu cầu mới, toàn diện và cấp thiết. Trước hết là chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy phục vụ phát triển, lấy doanh nghiệp, HTX, người dân và chính quyền cơ sở làm trung tâm. Doanh nghiệp được xác định là chủ thể trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, tham gia xuyên suốt từ đề xuất, đặt hàng nhiệm vụ nghiên cứu đến ứng dụng, thương mại hóa sản phẩm. Cùng với đó, ngành tập trung nâng cao tiềm lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đặc biệt là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ theo hướng thiết thực, hiệu quả, gắn với các lĩnh vực then chốt như nông nghiệp, chế biến nông - lâm sản, dược liệu, du lịch thông minh, kinh tế số và bảo vệ môi trường.

Thế Hiển