Tăng sức đề kháng để phòng bệnh tai mũi họng trong mùa đông

Hiểu đúng và tăng sức đề kháng một cách khoa học chính là chìa khóa quan trọng nhất để phòng bệnh tai mũi họng trong mùa đông.

1.Vì sao mùa đông dễ mắc bệnh tai mũi họng?

Mỗi khi mùa đông đến, số lượng người mắc các bệnh tai mũi họng như viêm mũi, viêm họng, viêm xoang, viêm tai giữa… thường gia tăng rõ rệt. Trong thực tế khám chữa bệnh rất nhiều bệnh nhân bị tái đi tái lại nhiều lần trong cùng một mùa, đặc biệt là trẻ em, người cao tuổi và người có sức khỏe nền yếu. Nguyên nhân cốt lõi không chỉ nằm ở thời tiết lạnh, mà quan trọng hơn là sự suy giảm sức đề kháng của cơ thể.

Không khí lạnh làm tổn thương niêm mạc hô hấp bởi tai – mũi – họng là cửa ngõ đầu tiên của hệ hô hấp, nơi tiếp xúc trực tiếp với không khí bên ngoài.

Vào mùa đông nhiệt độ thấp, không khí hanh khô, gió lạnh thổi trực tiếp vào mũi, họng...Những yếu tố này làm niêm mạc mũi họng bị khô, giảm tiết dịch bảo vệ, khiến vi khuẩn và virus dễ xâm nhập hơn. Khi hàng rào bảo vệ này bị suy yếu, chỉ cần một tác nhân gây bệnh nhỏ cũng có thể gây viêm.

Hệ miễn dịch suy giảm vào mùa lạnh

Mùa đông, cơ thể phải tiêu hao nhiều năng lượng để giữ ấm, việc thích nghi với thay đổi nhiệt độ sẽ khó khăn nếu người bệnh ăn uống không đủ chất, ngủ không đủ giấc, ít vận động... Ngoài ra, thường xuyên căng thẳng điều này sẽ khiến hệ miễn dịch sẽ suy yếu, làm giảm khả năng chống lại các bệnh nhiễm trùng, trong đó tai mũi họng là nhóm bệnh xuất hiện sớm và nhiều nhất.

Sức đề kháng là khả năng tự bảo vệ của cơ thể trước các tác nhân gây bệnh như virus, vi khuẩn, nấm. Đối với tai mũi họng, sức đề kháng thể hiện ở khả năng niêm mạc chống viêm... sẽ dễ viêm tai mũi họng. Khi sức đề kháng kém sẽ khiến bệnh tai mũi họng kéo dài và dễ trở thành mạn tính.

Cần tập thể dục hàng ngày giúp tăng sức đề kháng.

2. Những người cần đặc biệt chú ý tăng sức đề kháng

Nhóm người dễ mắc bệnh tai mũi họng vào mùa đông gồm: Trẻ em, đặc biệt dưới 6 tuổi; Người cao tuổi; Người thường xuyên thức khuya, stress; Người làm việc trong môi trường điều hòa, khói bụi; Người có tiền sử viêm xoang, viêm mũi dị ứng.

Những đối tượng này cần chủ động phòng bệnh từ sớm, không nên chờ đến khi có triệu chứng mới điều trị.

3. Các biện pháp tăng sức đề kháng phòng bệnh tai mũi họng

Giữ ấm đúng cách

Giữ ấm không chỉ là mặc nhiều áo, mà cần che kín cổ, mũi, ngực khi ra ngoài. Cần giữ ấm bàn chân, đặc biệt khi ngủ; Tránh gió lạnh thổi trực tiếp vào mặt, cổ; Lạnh đột ngột làm co mạch niêm mạc, giảm miễn dịch tại chỗ, tạo điều kiện cho viêm nhiễm xảy ra.

Dinh dưỡng đầy đủ giúp tăng miễn dịch

Dinh dưỡng đóng vai trò rất quan trọng trong việc tạo kháng thể, do vậy cần bổ sung đủ đạm từ thịt, cá, trứng, sữa. Việc tăng rau xanh và trái cây tươi cũng rất cần thiết để tăng cường sức đề kháng, ưu tiên thực phẩm giàu vitamin C, A, kẽm vì thiếu các vi chất này, niêm mạc mũi họng dễ khô, dễ viêm và chậm hồi phục.

Uống đủ nước – việc nhỏ nhưng hiệu quả lớn

Mùa đông, nhiều người ít khát nên uống ít nước. Tuy nhiên thiếu nước làm dịch mũi họng đặc quánh, vi khuẩn dễ sinh sôi tăng nguy cơ viêm họng, viêm xoang. Do vậy, uống đủ nước giúp giữ ẩm niêm mạc hỗ trợ đào thải vi khuẩn, giảm cảm giác rát họng, khàn tiếng.

Vệ sinh mũi họng đúng cách

Rửa mũi, súc họng bằng dung dịch phù hợp giúp loại bỏ bụi bẩn, vi sinh vật, giảm nguy cơ viêm nhiễm

Lưu ý: Không rửa mũi quá mạnh, không lạm dụng nhiều lần trong ngày, tránh dùng nước lạnh.

Ngủ đủ giấc và sinh hoạt điều độ

Ngủ đủ giúp cơ thể tái tạo tế bào miễn dịch, tăng khả năng chống virus, giảm nguy cơ bệnh tái phát. Nếu thiếu ngủ kéo dài là nguyên nhân phổ biến khiến nhiều người viêm họng, khàn tiếng dai dẳng vào mùa đông.

Tăng cường vận động nhẹ nhàng

Vận động giúp lưu thông máu tốt hơn tăng khả năng miễn dịch, giảm căng thẳng, chỉ cần đi bộ, tập yoga nhẹ hoặc vận động trong nhà cũng mang lại lợi ích rõ rệt.

4. Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Người bệnh nên đi khám nếu: Nghẹt mũi, đau họng kéo dài trên 7 ngày; Trẻ thường xuyên đau tai, nghe kém; Viêm mũi họng tái phát nhiều lần; Có sốt, mệt mỏi, ăn ngủ kém; Khám sớm giúp phát hiện bệnh kịp thời, tránh biến chứng.

Tóm lại: Phòng bệnh tai mũi họng trong mùa đông không phụ thuộc vào một biện pháp đơn lẻ, mà là sự kết hợp giữa giữ ấm – dinh dưỡng – sinh hoạt khoa học và tăng sức đề kháng toàn diện. Khi cơ thể khỏe mạnh, hệ miễn dịch tốt, các tác nhân gây bệnh sẽ khó có cơ hội tấn công. Chủ động phòng bệnh chính là cách bảo vệ sức khỏe lâu dài cho bản thân và gia đình trong suốt mùa đông.

BS Nguyễn Văn Tâm