Tăng cường giám sát bữa ăn bán trú cho trẻ em dân tộc thiểu số, đảm bảo công khai và minh bạch chất lượng
Các địa phương ở các xã miền núi, vùng sâu vùng sa đang triển khai nhiều giải pháp kiểm tra, giám sát để tránh xảy ra những tiêu cực, ảnh hưởng đến chất lượng bữa ăn của học sinh bán trú.
Chăm lo bữa ăn bán trú, cải thiện dinh dưỡng cho trẻ em dân tộc thiểu số

Các em học sinh háo hức khi được ăn bữa trưa đảm bảo dinh dưỡng. Ảnh: Sức khỏe và Đời sống
Đối với Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học Trần Văn Thọ, xã Mường Nhé (Điện Biên), phần lớn học sinh bán trú là con em đồng bào dân tộc thiểu số đến từ các bản vùng cao còn nhiều khó khăn. Xuất phát từ thực tế này, nhà trường luôn xác định rõ mục tiêu bữa ăn của học sinh tại trường không chỉ đáp ứng nhu cầu no bụng mà còn phải đảm bảo ngon miệng, giàu dinh dưỡng, giúp các em có đủ sức khỏe để học tập và phát triển toàn diện. Nhà trường đặc biệt chú trọng đến nguồn thực phẩm đầu vào, luôn công khai, minh bạch trong việc lựa chọn nhà cung ứng thực phẩm, đảm bảo các tiêu chuẩn về vệ sinh an toàn thực phẩm. Bên cạnh đó, trường cũng thường xuyên lắng nghe ý kiến của học sinh và phụ huynh để điều chỉnh thực đơn, nâng cao chất lượng bữa ăn, giúp các em cảm thấy ngon miệng và thích thú với bữa ăn tại trường.
Chăm lo bữa ăn bán trú cho học sinh vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) đang được tỉnh Quảng Ninh xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao thể lực, trí lực cho thế hệ trẻ, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển bền vững vùng đồng bào DTTS và miền núi theo Chương trình Mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2030, trong đó nổi bật là Dự án 7 về cải thiện dinh dưỡng.
Điển hình như tại Trường Tiểu học và THCS Nam Sơn (xã Ba Chẽ) - ngôi trường vùng cao với trên 90% học sinh là người DTTS, nhiều em có hoàn cảnh gia đình hết sức khó khăn. Với đặc thù địa bàn rộng, thôn bản cách xa trường chính, có điểm cách hơn 20km, việc tổ chức bán trú không chỉ giúp các em thuận lợi trong học tập mà còn đảm bảo đời sống, dinh dưỡng cho học sinh.
Nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và chính quyền địa phương, học sinh bán trú của trường được hỗ trợ tiền ăn bằng 40% mức lương cơ sở, được miễn học phí và hỗ trợ chi phí học tập theo quy định. Cùng với đó, cơ sở vật chất phục vụ sinh hoạt bán trú cũng được đầu tư khang trang: phòng ở khép kín, nhà ăn, bếp nấu sạch đẹp, có nhân viên cấp dưỡng đảm nhiệm chăm sóc bữa ăn hằng ngày cho các em.
Không dừng lại ở đó, nhà trường còn tích cực thực hiện xã hội hóa, vận động các nhà hảo tâm trong và ngoài huyện hỗ trợ thực phẩm, giúp cải thiện chất lượng bữa ăn cho học sinh. Những bữa cơm đủ dinh dưỡng, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm đã góp phần thiết thực nâng cao thể lực, sức khỏe cho học sinh dân tộc thiểu số - mục tiêu cốt lõi của Dự án 7.
Để giáo dục kỹ năng sống và cải thiện dinh dưỡng cho học sinh, nhà trường còn tổ chức mô hình trồng rau xanh, cây ăn quả, nuôi gia cầm ngay trong khuôn viên trường. Các em được trực tiếp tham gia lao động, từ đó không chỉ bổ sung nguồn thực phẩm cho bữa ăn mà còn rèn luyện tính tự lập, ý thức bảo vệ môi trường, hiểu được giá trị lao động chân chính.
Giám sát bữa ăn bán trú, công khai, minh bạch, chất lượng

Khâu chế biến thức ăn Trường PDTDTBT Tiểu học Xín Cái (tỉnh Tuyên Quang) đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.
Nghị quyết kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV có nhiều nội dung quan trọng. Trong đó đáng chú ý là Quốc hội thống nhất chủ trương Nhà nước hỗ trợ bữa ăn trưa cho học sinh tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới (đối tượng bao gồm cả học sinh là người dân tộc thiểu số và học sinh là người dân tộc Kinh sinh sống tại các xã biên giới); các địa phương cần tập trung xây dựng hoàn thiện các trường liên cấp nội trú, bán trú cho các xã biên giới, tạo thuận lợi cho việc học tập và sinh hoạt của học sinh.
Chính sách này được đánh giá cao nhờ tính nhân văn sâu sắc và tầm nhìn chiến lược, sẽ tạo ra tác động tích cực đối với sự phát triển của ngành giáo dục.
Bên cạnh niềm vui khi chính sách hỗ trợ bữa ăn trưa cho học sinh tại các xã biên giới được triển khai nhưng cũng đi kèm nhiều trăn trở về điều kiện thực hiện chính sách tại thực tiễn. Bởi, dù đã có hỗ trợ về tài chính để lo bữa ăn cho học sinh, nhưng cơ sở vật chất của nhà trường và nhiều đơn vị giáo dục miền núi khác vẫn còn rất nhiều hạn chế, khiến việc tổ chức bữa ăn bán trú gặp không ít khó khăn.
Bởi trên thực tế phần lớn nhà ăn, bếp nấu tại các trường vùng cao đều rất đơn sơ, chật hẹp, chỉ được gia cố đơn giản hoặc được cải tạo lại từ những phòng học cũ. Trong điều kiện thiếu thốn như vậy, nếu không có sự đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất thì rất khó để chính sách đi vào thực chất và bền vững.
Để chính sách hỗ trợ bữa ăn trưa cho học sinh vùng biên giới thực sự phát huy hiệu quả và đi vào cuộc sống một cách bền vững, việc bảo đảm điều kiện cơ sở vật chất tại các trường học là yếu tố then chốt. Những hạng mục như nhà ăn, bếp nấu,... cần được đầu tư đồng bộ, đáp ứng yêu cầu tối thiểu về vệ sinh, an toàn và phục vụ lâu dài.
Ngoài ra, câu chuyện bữa ăn bán trú làm sao đảm bảo công khai, minh bạch, không gian lận, bớt xén đang được đặt ra.
Với khoảng 3.000 trường học trên cả nước đang tổ chức bán trú cho những học sinh được hưởng chính sách của nhà nước, phải khẳng định rằng có những nhà trường sai phạm, bớt xén bữa ăn của học sinh. Nhưng cũng có nhiều nhà trường làm đúng, làm hết trách nhiệm với cái tâm của người thầy.
Bởi với giáo viên vùng khó khăn, thầy cô nhiều khi còn phải bỏ thêm tiền túi, bỏ thêm thời gian để động viên, khuyến khích học sinh đến trường. Các nhà trường càng rõ ràng minh bạch sẽ chẳng có điều tiếng hay nghi ngại gì từ phụ huynh, xã hội.
Camera giám sát là một giải pháp để kiểm soát chất lượng bữa ăn tại các trường bán trú, nội trú. Nhưng ở những vùng không có sóng hay mạng internet thì việc này không thực hiện được. Vì vậy, cần tăng cường các đoàn kiểm tra giám sát làm việc thực chất để đảm bảo chất lượng học tập, ăn ở của các em học sinh.
Đồng bào dân tộc thiểu số, học sinh vùng cao luôn là đối tượng được Đảng, Nhà nước, cộng đồng nhà hảo tâm dành sự quan tâm và chia sẻ đặc biệt. Vì thế chuyện về bữa ăn giấc ngủ của các em học sinh nơi đây chưa tương xứng với những chính sách, chưa được các địa phương, Ban Giám hiệu nhà trường quan tâm đúng mức, thậm chí có trường hợp bớt xén đã khiến cho dư luận bức xúc.
Bên cạnh tiếp tục có thêm những chính sách hỗ trợ cho học sinh vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số thì việc các nhà trường làm đúng làm đủ những điều các em học sinh đáng được hưởng cũng sẽ giúp cho những thế hệ tương lai của các bản làng có điều kiện học tập tốt hơn, phụ huynh có niềm tin khi đưa con em tới lớp.
Bớt khẩu phần ăn của học sinh có thể bị xử lý như thế nào?
Dưới góc độ pháp lý, trên báo Sức khỏe và Đời sống, luật sư Tạ Phương cho biết, khi phát hiện tình trạng cắt xén suất ăn của học sinh thì trước tiên, hiệu trưởng và ban giám hiệu phải chịu trách nhiệm sau đó đến các cán bộ, bộ phận nhà bếp… "Về vấn đề này, nếu tồn tại tiêu cực xảy ra thì cần sự can thiệp kịp thời của các cơ quan chức năng có thẩm quyền để xử lý, giải quyết, làm rõ vai trò của từng người trong việc ăn bớt, cắt xén thức ăn của học sinh. Phải làm rõ trách nhiệm ai là người hưởng lợi số tiền chiếm đoạt, chiếm đoạt bao nhiêu để xem xét xử lý theo quy định pháp luật thì mới xác định được sai phạm có tổ chức hay không".
Theo luật sư Tạ Phương, việc cắt xén bữa ăn là một hành vi vi phạm pháp luật hình sự. Có thể thấy hành vi này có dấu hiệu của tội Tham ô tài sản. Nếu có căn cứ cho rằng, người nào có chức vụ, quyền hạn vì thiếu trách nhiệm mà không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nhiệm vụ được giao thì có thể sẽ xử lý hình sự.
Căn cứ tại điều 360 Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi bổ sung 2017 quy định: Người nào có chức vụ, quyền hạn vì thiếu trách nhiệm mà không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nhiệm vụ được giao thì hình phạt thấp nhất là phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù thấp nhất là 6 tháng - cao nhất là 12 năm. Ngoài ra, người phạm tội còn bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 năm đến 5 năm. Nếu có căn cứ cho rằng người nào có chức vụ, quyền hạn vì thiếu trách nhiệm mà không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nhiệm vụ được giao thì có thể sẽ xử lý hình sự.
Căn cứ tại Điều 353 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017 quy định về tội tham ô tài sản thì người nào lợi dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản mà mình có trách nhiệm quản lý trị giá từ 2 triệu đồng đến 500 triệu đồng trở lên hoặc dưới 2 triệu đồng nhưng đã bị xử lý vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về một trong các tội theo quy định (trong BLHS 2015 sửa đổi bổ sung 2017) mà chưa được xóa án tích mà còn vi phạm thì mức phạt tù thấp nhất là 2 năm - cao nhất là phạt tù 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình.
Ngoài ra, người phạm tội còn bị cấm đảm nhiệm chức vụ nhất định từ 1 năm đến 5 năm, có thể bị phạt tiền từ 30 - 100 triệu đồng, tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản. Việc truy cứu trách nhiệm hình sự về tội tham ô tài sản đối với cá nhân cắt xén tiền ăn của học sinh bán trú tại trường phổ thông dân tộc sẽ căn cứ vào số tiền mà người này có được từ tham ô tài sản của nhà nước.