Tận dụng lợi thế từ CPTPP

Tại tọa đàm “Từ biến động thương mại toàn cầu đến cơ hội thị trường: Tận dụng CPTPP để chuyển hướng và mở rộng xuất khẩu” diễn ra ngày 28/9, ông Ngô Chung Khanh - Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công thương) cho biết, tổng kim ngạch nhập khẩu của cả khối CPTPP (trừ Việt Nam) năm 2025 đạt khoảng 4.250 tỷ USD. Việt Nam xuất khẩu sang các nước còn lại trong CPTPP khoảng hơn 70 tỷ USD, tức là thị phần chỉ khoảng hơn 1%. Con số này cho thấy dư địa còn rất lớn.

Nói về từng thị trường cụ thể, ông Khanh cho hay, ngoài những nước đã có quan hệ FTA và thực hiện khá lâu rồi như: các nước ASEAN, Nhật Bản, Australia, New Zealand, những thị trường mới như: Canada và Mexico, thị phần còn rất nhỏ.

Cụ thể, Canada có dung lượng một năm khoảng hơn 700 tỷ USD, chúng ta xuất khẩu khoảng hơn 7 tỷ USD, chiếm hơn 1%. Mexico thực tế một năm nhập khẩu khoảng hơn 650 tỷ USD, xuất khẩu của chúng ta năm 2025 khoảng 6,5 tỷ USD, cũng chiếm hơn 1%. “Như vậy, ở cả khối và ở những thị trường mới có FTA như Canada và Mexico, thị phần của chúng ta chỉ mới có 1%”- ông Khanh nhận định.

Tương tự, với từng mặt hàng, ví dụ có những mặt hàng như dệt may, da giày ở Canada, tỷ trọng có thể lên đến 20-22%, nhưng có những mặt hàng thực phẩm, nông sản thì còn rất khiêm tốn.

“Ngoài ra, một điểm nữa cần xem xét trong bối cảnh hiện nay là có những thị trường, đặc biệt là Mexico, có thể mang lại “lợi ích nhân đôi”, bởi lẽ, chúng ta có thuế FTA theo CPTPP; trong khi đó Mexico hiện áp dụng chính sách thuế 50% đối với các đối tác chưa có FTA. So với các đối tác trong khu vực chưa có FTA hay chưa phải thành viên CPTPP như Việt Nam, họ phải chịu mức thuế MFN cộng thêm tối đa 50%, có những mặt hàng tổng mức thuế lên tới 70%, trong khi thuế của chúng ta là 0%. Tại sao chúng ta lại không tranh thủ?”- đại diện Bộ Công Thương nêu vấn đề.

Theo chia sẻ của bà Nguyễn Thị Trang- Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Mexico, CPTPP mang lại cơ hội rất lớn đồng thời giúp doanh nghiệp có thêm lựa chọn về thị trường, tuy vậy, có thị trường và có ưu đãi thuế quan chưa đồng nghĩa với có đơn hàng.

Bà Trang nhấn mạnh, CPTPP tạo cho hàng Việt Nam lợi thế về thuế quan nếu đáp ứng đúng quy tắc xuất xứ. Bởi vậy, DN cần tuân thủ các yêu cầu về quy định nhập khẩu, các yêu cầu của nhà nhập khẩu.

Từ thực tế tại Mexico, bà Nguyễn Thị Trang cho rằng doanh nghiệp cần tiếp cận việc mở rộng thị trường theo cả vòng đời của một giao dịch. Trước khi giao dịch phải xác định đúng mã HS, quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn kỹ thuật, nhãn hàng hóa, kiểm dịch hoặc an toàn thực phẩm nếu có, đồng thời tìm hiểu kỹ đối tác. Khi giao dịch bắt đầu, các vấn đề về hợp đồng, thanh toán, chứng từ, logistics và thông quan tiếp tục cần được kiểm soát. Khi kim ngạch tăng, doanh nghiệp còn phải lưu ý các thay đổi chính sách và biện pháp phòng vệ thương mại của nước sở tại.

Một quy trình được Thương vụ Việt Nam tại Mexico khuyến nghị cho doanh nghiệp bắt đầu khai thác thị trường là nghiên cứu sản phẩm và yêu cầu nhập khẩu; đánh giá khả năng cạnh tranh của chính doanh nghiệp; đưa sản phẩm ra thị trường để kiểm chứng nhu cầu; gặp trực tiếp nhà mua hàng và đi sâu vào giao dịch; sau đó tiếp tục theo dõi, chăm sóc để biến kết nối thành quan hệ thương mại lâu dài. Như vậy, tận dụng CPTPP không phải là câu chuyện “đổi” một thị trường lấy một thị trường khác. Đó là quá trình doanh nghiệp chủ động xây dựng một cấu trúc kinh doanh đa dạng hơn, từ thị trường, nguồn cung đến đối tác.