Sức trẻ sáng tạo phát triển du lịch làng nghề

Việc nghệ nhân, nhà thiết kế và sinh viên đồng sáng tạo không chỉ mang đến sức sống mới cho các làng nghề Hà Nội mà còn mở ra hướng phát triển du lịch theo chiều sâu, nơi di sản trở thành nguồn cảm hứng để tạo nên những sản phẩm và dịch vụ hấp dẫn hơn.

Ý tưởng sáng tạo của nhóm Quất Động 1 góp phần mở ra hướng tiếp cận mới trong quảng bá du lịch làng nghề Quất Động. Ảnh: Ngọc Hân

Người trẻ tiếp sức cho du lịch làng nghề

Hà Nội hiện có khoảng 1.350 làng nghề và làng có nghề, trong đó 337 làng nghề, làng nghề truyền thống đã được công nhận - nhiều nhất cả nước. Thành phố cũng có hơn 20 làng nghề đang khai thác du lịch như Bát Tràng, Vạn Phúc, Đường Lâm, Hạ Thái, Quất Động, Kim Lan, Phú Vinh... Tuy nhiên, phần lớn điểm đến dừng ở tham quan, mua sắm..., chưa có nhiều hoạt động tương tác đủ sức giữ chân du khách.

Theo Sở Du lịch Hà Nội, 6 tháng đầu năm 2026, Thủ đô đón khoảng 18,01 triệu lượt khách, tăng 15,7% so với cùng kỳ; trong đó có 4,64 triệu lượt khách quốc tế, tăng 26,8%. Tuy nhiên, xu hướng du lịch trải nghiệm, khám phá văn hóa bản địa đang đặt ra yêu cầu mới - các làng nghề phải đổi mới sản phẩm và cách thức tổ chức hoạt động để đáp ứng nhu cầu của du khách.

Từ những trăn trở về việc đưa làng nghề đến gần hơn với du khách, nhiều bạn trẻ đã đồng hành cùng nghệ nhân tìm lời giải cho bài toán phát triển du lịch. Tại làng thêu Quất Động, nhóm sinh viên đến từ nhiều trường đại học trên địa bàn Hà Nội đã giành giải Nhất cuộc thi “Summer Camp Re:Craft 2026 - Làng nghề tái sinh”, thuộc chuỗi hoạt động của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, mang đến mô hình kết hợp trò chơi trải nghiệm và bản đồ du lịch làng nghề. Lấy cảm hứng từ bàn cờ cá ngựa, sản phẩm của nhóm Quất Động 1 đã tái hiện các điểm đến trong làng, giúp du khách vừa khám phá không gian vừa tìm hiểu lịch sử, kỹ thuật thêu và câu chuyện của những người làm nghề. Vũ Ngọc Thanh, sinh viên Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, Trưởng nhóm chia sẻ: Chúng em mong muốn tạo ra một sản phẩm để du khách không chỉ ngắm nhìn hay mua sản phẩm mà có thể tương tác, khám phá và hiểu sâu hơn về nghề thêu Quất Động.

Một hướng tiếp cận khác được các bạn trẻ lựa chọn tại làng gốm Kim Lan là phát triển chuỗi trải nghiệm dành cho du khách tham quan. Với ý tưởng này, nhóm Kim Lan 1 đã giành giải Nhì cuộc thi “Summer Camp Re:Craft 2026 - Làng nghề tái sinh”. Từ sản phẩm gốm lỗi, nhóm đã tạo thành những đèn trang trí, chuông gió, thẻ bài lưu niệm và đề xuất hành trình để du khách trực tiếp tham gia các công đoạn làm gốm cùng nghệ nhân. Bạch Kim Anh, thành viên nhóm cho biết: Điều chúng em hướng tới là để mỗi du khách có thể tự tay làm ra một sản phẩm, gặp gỡ nhiều nghệ nhân và mang về những kỷ niệm thay vì chỉ mua một món đồ lưu niệm.

Những ý tưởng ấy cho thấy, người trẻ với tư duy sáng tạo và tình yêu Hà Nội đang góp phần hình thành các trải nghiệm du lịch hấp dẫn hơn. Khi du khách được trực tiếp tham gia làm nghề, lắng nghe câu chuyện của nghệ nhân và khám phá không gian làng nghề theo nhiều cách khác nhau, thời gian lưu trú và mức chi tiêu cũng có cơ hội gia tăng, qua đó nâng cao giá trị kinh tế của di sản.

Tạo sức bật từ đồng sáng tạo

“Summer Camp Re:Craft 2026 - Làng nghề tái sinh” quy tụ hơn 100 sinh viên, giảng viên đến từ 11 trường đại học cùng các nghệ nhân tại 5 làng nghề của Hà Nội. Trong nhiều ngày, các nhóm không chỉ khảo sát, tìm hiểu "DNA thiết kế" của từng làng nghề mà còn phát triển các ý tưởng về sản phẩm lưu niệm, trò chơi tương tác, workshop và mô hình trải nghiệm hướng tới phục vụ khách du lịch. Điều đáng chú ý là sau chương trình, nhiều nhóm tiếp tục hoàn thiện thiết kế, kết nối với nghệ nhân và doanh nghiệp lữ hành để từng bước đưa các ý tưởng vào khai thác thực tế, góp phần làm phong phú hệ sinh thái sản phẩm du lịch làng nghề của Thủ đô.

Theo TS.KTS Phạm Tuấn Long, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, với nhiều làng nghề là thành viên của Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới, Hà Nội có lợi thế lớn để phát triển du lịch văn hóa trên nền tảng di sản. Tuy nhiên, để những giá trị truyền thống tiếp tục hấp dẫn du khách, bảo tồn cần gắn với đổi mới sáng tạo. Thời gian qua, cùng với sự đồng hành của các trường đại học, chuyên gia và nhà khoa học, nhiều ý tưởng, mẫu thiết kế mới đã được nghiên cứu, phát triển. Sự kết hợp giữa năng lực sáng tạo của người trẻ và kinh nghiệm của các nghệ nhân không chỉ góp phần gìn giữ nghề thủ công truyền thống mà còn mở ra cơ hội hình thành những sản phẩm, trải nghiệm mới, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường du lịch.

Ông Jonathan Baker, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam cho rằng, sự kết nối giữa tri thức truyền thống với tư duy sáng tạo của thế hệ trẻ sẽ tạo thêm sức sống cho di sản. Khi người trẻ được trực tiếp tham gia sáng tạo thay vì chỉ quan sát, họ sẽ có cách kể chuyện mới về làng nghề và tạo ra những trải nghiệm hấp dẫn hơn cho du khách. Đây cũng là hướng đi phù hợp để Hà Nội phát triển du lịch văn hóa theo hướng sáng tạo, bền vững.

Thực tế, nhiều làng nghề Hà Nội chưa có những hoạt động trải nghiệm chuyên sâu, sản phẩm tương tác hay dịch vụ đủ sức kéo dài thời gian lưu trú của du khách. Trong khi đó, xu hướng du lịch hiện nay cho thấy, điều du khách tìm kiếm không chỉ là một món quà lưu niệm mà còn là cơ hội được trực tiếp làm nghề, gặp gỡ nghệ nhân, lắng nghe những câu chuyện văn hóa và trở thành một phần của không gian làng nghề. Bởi vậy, tạo điều kiện để người trẻ đồng sáng tạo cùng nghệ nhân, nhà thiết kế và doanh nghiệp không chỉ mang đến những ý tưởng mới mà còn góp phần hình thành các sản phẩm du lịch có khả năng khai thác lâu dài. Khi di sản được người trẻ góp sức kết nối, các làng nghề sẽ có thêm cơ hội trở thành những điểm đến giàu trải nghiệm, nâng cao sức cạnh tranh của du lịch Thủ đô.

Mai Thư - Quỳnh Anh