Sức sống bền bỉ của TP.HCM

Trong 50 năm kể từ ngày vinh dự mang tên Bác (1976 - 2026), TP.HCM đã vươn mình trở thành trung tâm kinh tế và văn hóa hàng đầu cả nước.

Nhìn lại hành trình ấy, ông Trần Hữu Phúc Tiến - cựu nhà báo và tác giả sách Sài Gòn - Kinh đô sông nước - khẳng định, sức sống của TP.HCM được tạo nên từ khả năng dung nạp, tiếp biến các giá trị văn hóa trong suốt quá trình phát triển và hội nhập.

Trong khi đó, nhà báo Bùi Nguyễn Trường Kiên nhớ về TP.HCM qua những quán cơm 0 đồng, bình trà đá ven đường hay tấm lòng tử tế của những người xa lạ. Với ông, tinh thần nghĩa tình đã làm nên cốt cách của thành phố suốt nhiều thập kỷ.

TP.HCM nay tiếp nối sức sống năng động của Sài Gòn xưa

“Sài Gòn - Gia Định - Chợ Lớn xưa từ năm 1976 chính thức mang tên Thành phố Hồ Chí Minh, trải qua 51 năm phát triển đã kế thừa và phát huy các giá trị lịch sử trước đó. Trong đó, nổi bật là sức sống năng động, tinh thần vượt khó, phong cách phóng khoáng của vùng đất không ngừng vươn lên qua bao khó khăn”, nhà nghiên cứu Trần Hữu Phúc Tiến chia sẻ với Tri Thức - Znews.

Nhà nghiên cứu Trần Hữu Phúc Tiến là tác giả của nhiều công trình nghiên cứu về Sài Gòn - Gia Định xưa và TP.HCM ngày nay. Trên tay ông là tác phẩm Sài Gòn - Kinh đô sông nước. Ảnh: Đức Trung.

Theo ông, thành phố này do người Việt và cộng đồng nhiều dân tộc góp sức kiến tạo từ thế kỷ XVII đến nay, đã và đang liên tục cách tân, đấu tranh yêu nước bền bỉ, trở thành trung tâm chính trị - kinh tế - xã hội hàng đầu của cả nước.

Là thế hệ 6X, sinh trưởng tại TP.HCM và làm báo nhiều năm, ông Phúc Tiến ghi nhận chương sử mới của thành phố sau tháng 4/1975 là thời kỳ biến động và thử thách lớn lao. Nó bao gồm việc chuyển đổi từ chiến tranh sang hòa bình, chuyển đổi từ cơ chế kinh tế bao cấp sang kinh tế thị trường, chuyển đổi từ tình thế bị bao vây và cấm vận sang cơ hội đổi mới và hội nhập quốc tế.

Trong 51 năm, vượt qua nhiều sóng gió, về kinh tế và văn hóa, thành phố tiếp tục là trung tâm hội tụ tinh hoa đầy đủ các vùng miền, các dân tộc và các tầng lớp xã hội với nhiều hoạt động phong phú và độc đáo, gắn bó đất nước và thế giới, đạt nhiều thành tựu mới mẻ.

“Nổi bật là sự hòa hợp Nam - Bắc trên nền thống nhất đất nước và kinh tế thị trường. Điều ấy thể hiện trước nhất qua cơ cấu dân cư có đủ người đến từ các tỉnh thành cùng sinh sống và đóng góp ở nhiều vị trí khác nhau. Qua đó, ẩm thực đa dạng, hiện diện và dung hòa từ phở, bún riêu, bún đậu đến mì quảng, bún bò, bún mắm, lẩu mắm…”, ông Phúc Tiến chia sẻ.

Sau 50 năm mang tên Bác, TP.HCM trở thành trung tâm hội tụ tinh hoa đầy đủ các vùng miền. Ảnh: Quỳnh Danh.

Ông cho hay, ngay trong truyền thông, văn nghệ, truyền hình, mỹ thuật, thể dục thể thao và giải trí, nhân vật và phong cách ba miền cũng dần dần kết hợp và gắn bó tạo nên một dấu ấn rộng mở với nhiều thành tích và tác phẩm chinh phục cả nước, điển hình là báo chí, ca nhạc và điện ảnh.

Theo ông Phúc Tiến, giáo dục cũng là một hoạt động và thành tựu văn hóa thành công của thành phố, trong đó không chỉ là giáo dục phổ thông hay đại học, mà còn là hàng nghìn trung tâm ngoại ngữ, văn hóa ngoài giờ hàng đêm vẫn sáng đèn xuyên suốt 51 năm qua.

“Một ‘thành phố ham học’ từ kiến thức căn bản đến ngoại ngữ, vi tính, kinh doanh và nhiều kỹ năng khác chính là cơ sở và đòn bẩy để đón bắt nhanh chóng các cơ hội làm ăn kinh tế, làm chủ công nghệ mới, hội nhập sâu rộng và chủ động trong thời kỳ toàn cầu hóa”, ông Phúc Tiến nhận định.

“Đặc sản” tinh thần của TP.HCM

Chia sẻ với Tri Thức - Znews, nhà báo Bùi Nguyễn Trường Kiên nói: “Trong 50 năm qua, TP.HCM gần như thay da đổi thịt mỗi ngày. Đường sá rộng hơn, nhà cao tầng nhiều hơn, đèn điện sáng hơn nhưng tấm lòng của người dân nơi đây vẫn như những năm tháng trước”.

Đối với ông, TP.HCM hiện lên qua những bình trà đá miễn phí bên góc đường, những quán cơm 0 đồng dành cho người lao động, sự tử tế của những người xa lạ vô tình gặp nhau. Thời gian 60 năm gắn bó giúp ông tin rằng tinh thần nghĩa tình, tương thân tương ái là phần cốt cách bền bỉ nhất của Thành phố.

Đó cũng là điều mà nhà báo Bùi Nguyễn Trường Kiên cố gắng lưu giữ trong những trang viết của bộ sách Sài Gòn một thuở chưa xa. Bộ sách gồm 50 bài phóng sự về những mảnh đời khác nhau ở TP.HCM được ông thực hiện trong 10 năm cuối thế kỷ XX (1988 - 1999).

Theo nhà báo Bùi Nguyễn Trường Kiên, tinh thần nghĩa tình, tương thân tương ái là phần cốt cách bền bỉ nhất của thành phố. Ảnh: NVCC.

Đằng sau những trang viết đã nhuốm màu thời gian là ký ức về thành phố nghĩa tình mà đến nay ông vẫn còn nhớ như in.

Cuối những năm 1990, khi đồng bằng sông Cửu Long và miền Trung bị lũ lụt tàn phá nặng nề, nhiều tòa soạn báo ở TP.HCM trở thành nơi tiếp nhận đồ cứu trợ.

Là phóng viên trực tiếp có mặt trong những ngày ấy, ông không giấu được sự xúc động khi kể về dòng người lặng lẽ mang quần áo, gạo, mùng mền, tiền tiết kiệm đến nhờ gửi giúp đồng bào vùng thiên tai.

“Mỗi ngày đều có người tìm đến các tòa soạn báo. Có những bà bán ve chai, ông cụ đạp xích lô, những tiểu thương ở các chợ chồm hổm. Sau khi đọc báo, xem tin tức trên đài, họ mang tất cả những gì họ có khả năng giúp được. Đó là hình ảnh tôi không thể quên trong suốt cuộc đời làm báo”, ông tâm sự.

Theo ông, chính những khoảnh khắc đời thường ấy đã làm nên “đặc sản” tinh thần của TP.HCM.

Năm 2016, sau khi về hưu, ông đã thành lập quỹ hỗ trợ cựu Thanh niên Xung phong (TNXP) có hoàn cảnh khó khăn. Trong 10 năm, quỹ vận động được hơn 4 tỷ đồng, giúp những cựu TNXP có kinh phí chữa bệnh, trang trải cuộc sống.

“Tôi rất xúc động vì nhiều người ủng hộ quỹ không quen biết mình. Họ đọc được bài đăng của tôi trên mạng xã hội và gửi tiền về cho quỹ”, ông bộc bạch.

Đường phố sẽ còn đổi thay, những khu đô thị mới tiếp tục mọc lên và nhịp sống sẽ ngày càng hối hả. Dẫu vậy, như chia sẻ của nhà nghiên cứu Trần Hữu Phúc Tiến và nhà báo Bùi Nguyễn Trường Kiên, TP.HCM vẫn luôn mở lòng đón nhận những điều mới và gìn giữ tinh thần nghĩa tình. Đó cũng là giá trị giúp thành phố giữ được sức sống bền bỉ sau 50 năm mang tên Bác.

Khánh Linh