Sửa đổi Luật Đất đai 2024 là rất cần thiết

Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) dự kiến sẽ điều chỉnh khoảng 65 điều của Luật Đất đai 2024, trong đó tập trung vào hai nhóm nội dung lớn. Nhóm thứ nhất là các nội dung đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới và yêu cầu tăng trưởng kinh tế 2 con số. Theo đó, Bộ Tài nguyên và Môi trường đề xuất sửa đổi, bổ sung một số điều để bổ sung quy định về một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai thông qua việc luật hóa các quy định tại Nghị quyết của Quốc hội và Nghị định, Nghị quyết của Chính phủ như giá, bảng giá đất; hệ số điều chỉnh giá đất; tiền sử dụng, tiền thuê đất; thu hồi, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Dự thảo cũng dự kiến điều chỉnh về đăng ký, cấp giấy chứng nhận; quy hoạch, kế hoạch sử dụng, giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng, lựa chọn hình thức thuê đất, tách thửa, hợp thửa đất. Sửa đổi, bổ sung quy định về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp xã; quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất trồng lúa; bồi thường trong trường hợp đặc thù; chế độ sử dụng đất của một số loại đất…

Nhóm thứ hai là các nội dung quy định về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cải cách hành chính trong lĩnh vực đất đai. Cụ thể, Bộ Tài nguyên và Môi trường đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định về thẩm quyền thực hiện nội dung quản lý nhà nước về đất đai cho phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Sửa đổi, bổ sung các quy định về thủ tục hành chính liên quan đến cấp tỉnh và rà soát bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật với các luật, nghị quyết…

Đến thời điểm này, Luật Đất đai 2024 mới có hiệu lực thi hành chưa tới 2 năm nhưng thực tế đã nảy sinh nhiều bất cập, cần điều chỉnh. Trong đó đáng chú ý nhất là việc triển khai thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp ở địa phương từ ngày 1/7/2025 nhưng Luật Đất đai hiện hành vẫn quy định hệ thống quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất theo 3 cấp là quốc gia, tỉnh và huyện. Điều này đã dẫn đến tình trạng chồng chéo, thiếu đồng bộ với các lĩnh vực khác sau khi không tổ chức chính quyền cấp huyện.

Lý giải rõ hơn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, bên cạnh việc chưa phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, quy hoạch sử dụng đất và các quy hoạch ngành, lĩnh vực có sử dụng đất cũng chưa thống nhất, đồng bộ. Bên cạnh đó, các dự án đầu tư công hoặc các dự án quan trọng có tính chất cấp bách, đặc thù để phục vụ những nhiệm vụ chính trị, đối ngoại chưa có hoặc chưa phù hợp quy hoạch. Phương pháp định giá đất hiện cũng còn phức tạp, phụ thuộc nhiều vào tư vấn độc lập, trong khi cơ quan nhà nước vừa phải thẩm định, vừa chịu trách nhiệm pháp lý. Do đó, việc sửa đổi Luật Đất đai 2024 là rất cần thiết.

Nhìn nhận ở góc độ cụ thể hơn, một đại biểu Quốc hội nhận định, dù Luật Đất đai 2024 đã có nhiều đổi mới, góp phần quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, nhưng trên thực tế vẫn còn không ít vướng mắc, nhất là ở địa phương, nơi trực tiếp tổ chức thực hiện, ví dụ như những vướng mắc về định giá đất, thu hồi, bồi thường. Vướng mắc ở đây không chỉ đơn thuần về kỹ thuật mà còn vướng mắc trong quá trình thực thi. Bảng giá đất hàng năm được xây dựng sát thị trường theo yêu cầu của luật nhưng khi áp dụng để bồi thường, người dân cho rằng vẫn thấp hơn giá giao dịch thực tế. Tuy nhiên, nếu hoàn toàn giá thị trường, ngân sách khó cân đối và dễ phát sinh khiếu nại về tính minh bạch. Khoảng trống giữa bảng giá và giá thị trường đang tạo “thế khó” cho cả chính quyền và người bị thu hồi đất...

Như vậy có thể thấy, trong bối cảnh hiện nay, việc sửa đổi Luật Đất đai 2024 là yêu cầu cấp bách nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, những bất cập phát sinh trong quá trình thi hành. Quan trọng hơn nữa, việc sửa đổi sẽ góp phần thay đổi tư duy từ quản lý sang phục vụ phát triển, từ kiểm soát sang kiến tạo. Có như vậy, đất đai mới thực sự trở thành nguồn lực quan trọng góp phần đạ mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững.

Ninh Hà