Sự thật về kim cương

Theo báo cáo Bức tranh tăng trưởng của ngành công nghiệp kim cương toàn cầu do Bain & Company phối hợp với Antwerp World Diamond Centre (AWDC) thực hiện, ngành kim cương toàn cầu vận hành theo một chuỗi giá trị khép kín kéo dài từ khâu thăm dò, khai thác, phân loại, giao dịch kim cương thô đến cắt mài, chế tác trang sức và bán lẻ.

Kim cương tự nhiên từ đâu ra?

Không giống nhiều loại hàng hóa khác, giá trị của một viên kim cương không chỉ được quyết định bởi quá trình khai thác mà liên tục gia tăng qua từng mắt xích trong chuỗi cung ứng. Trong đó, khâu khai thác tạo ra nguồn cung ban đầu, còn các công đoạn cắt mài, chế tác, xây dựng thương hiệu và bán lẻ mới là nơi tạo ra phần lớn giá trị kinh tế của sản phẩm.

Trong một báo cáo phân tích về ngành kim cương của De Beers, một trong những tập đoàn kim cương tự nhiên lớn và có ảnh hưởng nhất thế giới, chuỗi giá trị của ngành kim cương tự nhiên toàn cầu được hình thành qua 3 mắt xích chính gồm thượng nguồn, trung nguồn và hạ nguồn. Mỗi công đoạn tập trung tại những quốc gia khác nhau, tạo nên một dòng chảy thương mại có giá trị hàng chục tỷ USD mỗi năm.

Cụ thể, ở thượng nguồn, kim cương tự nhiên được khai thác từ các mỏ lớn tại Botswana, Nga, Canada, Angola, Namibia và Nam Phi. Sau khi được phân loại và định giá, kim cương thô được bán thông qua các nhà khai thác lớn hoặc các phiên đấu giá quốc tế trước khi chuyển sang các trung tâm chế tác. Đây là khâu tạo ra nguồn cung ban đầu cho toàn bộ chuỗi giá trị của ngành.

Kim cương sau đó bước vào trung nguồn, nơi diễn ra các hoạt động giao dịch, cắt mài và đánh bóng. Ấn Độ hiện là trung tâm chế tác kim cương lớn nhất thế giới, đảm nhận xử lý phần lớn lượng kim cương thô toàn cầu nhờ lợi thế về trình độ lao động và chi phí cạnh tranh. Trong khi đó, Antwerp (Bỉ), Dubai (UAE) và Israel vẫn giữ vai trò là những trung tâm giao dịch quan trọng, kết nối các nhà khai thác với doanh nghiệp chế tác và các nhà bán buôn trên toàn cầu.

Đến hạ nguồn, kim cương đã qua chế tác được chuyển đến các nhà sản xuất trang sức, các thương hiệu xa xỉ và hệ thống bán lẻ trước khi đến tay người tiêu dùng.

Chuỗi giá trị của ngành kim cương tự nhiên toàn cầu được hình thành qua 3 mắt xích chính gồm thượng nguồn, trung nguồn và hạ nguồn. Đồ họa: Anh Nguyễn tạo bởi AI.

Ngành kim cương có sự phân hóa rõ rệt. Ở thượng nguồn, hoạt động khai thác tập trung trong tay một số doanh nghiệp lớn như De Beers, ALROSA hay Rio Tinto. Trong khi đó, khâu trung nguồn gồm hàng nghìn doanh nghiệp cắt mài và kinh doanh kim cương, chủ yếu tập trung tại Ấn Độ, còn hạ nguồn là mạng lưới các thương hiệu trang sức và nhà bán lẻ trên toàn cầu. Chính đặc điểm này khiến chuỗi cung ứng kim cương vừa mang tính tập trung ở khâu khai thác, vừa có tính phân tán cao ở các công đoạn chế tác và thương mại.

Đáng chú ý, các báo cáo cũng chỉ rõ quốc gia sở hữu nhiều mỏ kim cương không đồng nghĩa với việc thu được phần lớn giá trị của ngành. Các nước khai thác chủ yếu hưởng lợi từ việc bán kim cương thô, trong khi phần giá trị gia tăng lớn hơn được tạo ra ở các quốc gia đảm nhiệm khâu cắt mài, chế tác và bán lẻ. Đây cũng là lý do Ấn Độ, dù gần như không có mỏ kim cương tự nhiên, vẫn trở thành trung tâm chế tác kim cương lớn nhất thế giới, còn Bỉ và UAE giữ vai trò là những trung tâm giao dịch quốc tế quan trọng của ngành.

Tiềm năng thị trường kim cương cắt mài Ấn Độ

Vào năm 2025, ông Amit Pratihari, Giám đốc điều hành De Beers Ấn Độ, nhận định Ấn Độ đang nổi lên như một điểm sáng của ngành kim cương cắt mài và đánh bóng trong bối cảnh nhu cầu tại các thị trường chủ lực như Mỹ và Trung Quốc suy yếu, theo Reuters.

Số liệu của chính phủ Ấn Độ cho thấy nước này hiện là trung tâm cắt mài và đánh bóng kim cương lớn nhất thế giới, đảm nhiệm 9/10 viên kim cương được đánh bóng trên toàn cầu.

Ấn Độ hiện là trung tâm cắt mài và đánh bóng kim cương lớn nhất thế giới. Ảnh: Reuters.

Tuy nhiên, xuất khẩu kim cương cắt mài và đánh bóng của Ấn Độ đã sụt giảm trong năm 2025 do nhu cầu yếu từ Trung Quốc và Mỹ. Điều này buộc ngành kim cương nước này phải chuyển hướng tập trung nhiều hơn vào thị trường nội địa, vốn đã vượt Trung Quốc trong năm ngoái để trở thành thị trường tiêu thụ trang sức kim cương lớn thứ hai thế giới.

"Phân khúc hàng xa xỉ tại Trung Quốc đã chững lại hoàn toàn. Trong khi đó, chúng tôi nhìn thấy tiềm năng tăng trưởng rất mạnh tại Ấn Độ", ông Pratihari cho biết.

Theo Hội đồng Xúc tiến Xuất khẩu Đá quý và Trang sức Ấn Độ (GJEPC), kim ngạch xuất khẩu kim cương cắt mài và đánh bóng của Ấn Độ trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 12/2025 đạt 9,76 tỷ USD.

Việt Nam nhập khẩu hàng chục triệu USD kim cương từ Ấn Độ

Trong những năm gần đây, các quốc gia liên tục tăng nhập khẩu kim cương cắt mài từ Ấn Độ. GJEPC chỉ ra Mỹ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của kim cương cắt mài Ấn Độ. Bên cạnh đó, các trung tâm giao dịch và tiêu thụ quan trọng khác gồm Hong Kong (Trung Quốc), UAE, Bỉ, Israel, Thái Lan, Hà Lan, Nam Phi, Thụy Sĩ và Nhật Bản.

Trong đó, Hong Kong, UAE và Bỉ không chỉ là thị trường tiêu thụ mà còn đóng vai trò là các trung tâm trung chuyển và giao dịch kim cương toàn cầu, kết nối nguồn cung từ Ấn Độ với các thị trường bán lẻ lớn tại Bắc Mỹ, châu Âu và châu Á. Điều này phản ánh vai trò trung tâm của Ấn Độ trong chuỗi giá trị kim cương thế giới, khi quốc gia này đảm nhiệm khâu cắt mài cho khoảng 90% lượng kim cương tự nhiên toàn cầu trước khi sản phẩm được xuất khẩu tới các thị trường cuối cùng.

Tại Việt Nam, theo số liệu từ Cục Hải quan (Bộ Tài chính), tổng kim ngạch nhập khẩu kim cương của Việt Nam đạt 241,2 triệu USD trong năm 2025 (tương đương hơn 6.300 tỷ đồng). Riêng 6 tháng đầu năm nay, kim ngạch nhập khẩu mặt hàng này ước đạt khoảng 121,5 triệu USD (gần 3.200 tỷ đồng).

Xét theo thị trường cung cấp, Ấn Độ tiếp tục là nguồn cung kim cương lớn nhất của Việt Nam, với kim ngạch 63,2 triệu USD, chiếm khoảng 52% tổng giá trị nhập khẩu nửa đầu năm. Đứng sau là Bỉ với gần 18 triệu USD, trong khi Israel vươn lên vị trí thứ 3 với hơn 9,1 triệu USD, cao hơn hai lần so với cả năm 2025. Botswana cũng cung cấp lượng kim cương trị giá 7,7 triệu USD cho Việt Nam trong nửa năm qua, còn Thái Lan và Hong Kong (Trung Quốc) chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ, lần lượt đạt khoảng 5,1 triệu USD và 2,8 triệu USD.

Anh Nguyễn