Sứ giả lan tỏa văn hóa Việt

“Sứ giả” Nguyễn Thị Thu Loan (người đeo kính) với bạn bè Algeria tại Đại sứ quán Việt Nam ở Algeria.

Nữ tu Nguyễn Thị Thu Loan sinh năm 1968 tại phường Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng. Chị đã có thời gian dài sinh sống, học tập và làm việc tại các quốc gia: Pháp, Ý, Áo, Libya, Tunisia, Maroc, Jordan... Như một nhân duyên, nhà dòng Tiểu Muội chúa Giesu đã gửi chị Loan đến sống và làm việc tại cộng đoàn Algeria từ năm 2015, cũng là quốc gia mà chị muốn dừng chân thật lâu. Hơn 10 năm gắn bó với cuộc sống ở Algeria, sự yêu mến của người dân Algeria và tình đồng bào của người gốc Việt tại Algeria đã tiếp thêm sức mạnh cho chị trên hành trình lan tỏa tình yêu Việt Nam nói chung, tình yêu tiếng Việt nói riêng tại một quốc gia châu Phi xa xôi.

Cộng đồng người Việt tại Algeria hiện có rất ít, bao gồm nhóm công nhân lao động tại Algeria và nhóm 48 gia đình có chồng người Algeria và vợ Việt Nam. Họ có khoảng 1.000 người là những người Algeria gốc Việt hoặc có một phần dòng máu Việt Nam.

Những người Algeria gốc Việt hầu hết theo chồng sang định cư từ năm 1964. Chồng họ, những người lính lê dương bị thực dân Pháp đưa sang tham chiến tại Việt Nam đã nên duyên, trở thành con rể của đất nước Việt Nam. Những người con lai thế hệ thứ 2 rất ít người có thể giao tiếp được bằng tiếng Việt, thế hệ thứ 3 thì hầu như không thể nói được tiếng Việt nữa.

Chị Loan tìm đến từng gia đình, thăm hỏi, trò chuyện, chia sẻ những vui buồn trong cuộc sống thường ngày của họ. Chị nói: "Chỉ có giao tiếp thì mọi người mới hiểu và gắn bó với nhau, và cũng chỉ có giao tiếp thì mới nhanh biết nói. Trong nhà trường và cuộc sống hằng ngày, họ được dạy và giao tiếp bằng tiếng Ả Rập và tiếng Pháp. Những lúc rảnh rỗi, ngày cuối tuần hoặc ngày nghỉ lễ, tôi tới thăm gia đình và trò chuyện bằng tiếng Việt với họ. Các cháu con lai thế hệ thứ 2, thứ 3 có nhiều cháu đã được về thăm Việt Nam, song khả năng ngôn ngữ, hiểu biết về đất nước còn rất hạn chế".

Nặng tình với tiếng Việt, với ước mong gìn giữ sự trong sáng của tiếng Việt, chị Loan đã giúp các cháu người Việt thế hệ thứ 2, 3 ở Algeria có thể nói và viết được tiếng Việt, đồng hành cùng các cháu tìm hiểu văn hóa Việt Nam thông qua trang phục truyền thống, danh lam thắng cảnh và ẩm thực quê hương.

Năm 2015, khi bắt đầu công việc của mình tại Algeria, chị Loan sinh sống ở thị trấn Béni-Abbes, phía Tây Nam đất nước, nằm gọn trong lòng sa mạc Sahara. Sợi dây giao tiếp duy nhất giữa chị và người dân ở đây là tiếng Pháp, nhưng số người nói được tiếng Pháp cũng rất ít. Theo thời gian, người dân thị trấn dạy cho chị tiếng Ả Rập, chị hướng dẫn họ tiếng Việt. Khi vốn từ kha khá, chị Loan bắt đầu kể cho người dân thị trấn về đất nước Việt Nam, lắng nghe họ kể về lịch sử đất nước Algeria. Dần dần, chị Loan còn hướng dẫn người dân bản địa nấu các món truyền thống của quê hương như làm chả, giò, nem rán, dùng thịt gà thay cho thịt lợn và đặc biệt là cách dùng đũa. Chị còn giới thiệu cho mọi người về trang phục áo dài và chiếc nón lá truyền thống của người phụ nữ Việt Nam.

Năm 2019, chị Loan chuyển đến sống và làm việc tại thủ đô Algiera. Cùng với công việc quản lý ở nhà dòng, chị Loan còn làm tình nguyện viên trong một thư viện, nơi có rất nhiều sinh viên Algeria thường xuyên lui tới.

Khi biết chị từ Việt Nam sang, những câu chào hỏi bằng tiếng Việt một lần nữa được cất lên bởi chính các bạn trẻ Algeria: “Chào bạn, bạn có khỏe không?/ Tôi rất yêu mến đất nước Việt Nam!/ Tôi ước ao được đến đất nước Việt Nam”.

Một ngày nọ, các sinh viên ngỏ ý muốn biểu diễn một ca khúc Việt Nam tại chương trình giao lưu văn hóa của trường, chị Loan đã hướng dẫn họ bài hát “Bức họa đồng quê” của tác giả Văn Phụng. Nhân duyên hướng dẫn cách học tiếng Việt cho các sinh viên tại thủ đô của Algeria bắt đầu từ đây.

Những ngày sau đó, chị Loan miệt mài với công việc “tình nguyện” hướng dẫn cách học tiếng Việt cho các sinh viên Algeria. Bất kể ai muốn học tiếng Việt chị đều hướng dẫn tận tình, 1 kèm 1. Ngày qua ngày, các sinh viên

Algeria theo học chị Loan không chỉ giao tiếp bằng tiếng Việt mà còn có thể hiểu được ca từ lời hát tiếng Việt, truyện ngắn hay lịch sử Việt Nam.

Cũng tại thư viện này, chị Loan tình cờ gặp Giáo sư Farouk dạy tiếng Anh tại Đại học Bab Ezzouar. Với kinh nghiệm đã có 4 năm giảng dạy ở Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội và tình yêu với Việt Nam, ngày nào thầy cũng tìm đến thư viện để được trò chuyện với “cô giáo Loan”, để không quên tiếng Việt thầy đã học ở Việt Nam. “Cô giáo Loan” sau đó còn đọc chậm rãi từng câu, rõ ràng từng trang, thu âm cuốn sách tiếng Việt để thầy Farouk làm tư liệu học tập tiếng Việt.

Chia sẻ về những dự định trong hành trình lan tỏa tiếng Việt và văn hóa Việt Nam, nữ tu Nguyễn Thị Thu Loan cho hay: "Tôi không dạy mà chỉ là đang giúp người bạn Algeria giao tiếp được bằng tiếng Việt. Tôi luôn sẵn lòng hướng dẫn cho người dân Algeria hay bất cứ người dân ở quốc gia nào của châu Phi muốn tìm hiểu và giao tiếp bằng tiếng Việt. Bởi, dù ở đâu thì người dân Việt Nam và

Algeria luôn là anh em chân tình, như khi lần đầu tôi đến Algeria đã được nghe 4 chữ Việt Nam, Algeria khaowoa, khaowoa - Việt Nam, Algeria là anh em, là anh em"...

Đỗ Anh Ngọc