STEM 'lên ngôi' mùa tuyển sinh 2026

Một phần ba tân sinh viên lựa chọn STEM

Tính đến ngày 21.8, hơn 633.000 thí sinh đã xác nhận nhập học đại học, tăng khoảng 4,2% so với đợt 1 năm 2025. Quy mô tuyển sinh nhìn chung ổn định và tăng nhẹ, nhưng điểm đáng chú ý nằm ở sự thay đổi trong cơ cấu các nhóm ngành.

Theo Bộ GD&ĐT, khoảng 212.600 thí sinh đã xác nhận nhập học các ngành STEM, chiếm 33,6% tổng số xác nhận nhập học đại học. Như vậy, cứ ba tân sinh viên thì có khoảng một người lựa chọn lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật hoặc toán học.

STEM “lên ngôi” mùa tuyển sinh 2026 (ảnh minh họa được tạo bởi AI)

Tỷ trọng này cho thấy STEM đã trở thành một trong những lựa chọn nổi bật của thí sinh trong mùa tuyển sinh năm nay. Theo ông Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD&ĐT, sự chuyển dịch không còn chỉ thể hiện ở số ngành mở hay chỉ tiêu tuyển sinh, mà đã đi vào quyết định nhập học của người học.

STEM là một khối rộng và có sự phân hóa sâu. Vì vậy, ông Nguyễn Tiến Thảo lưu ý không nên hiểu rằng tất cả các ngành thuộc khối này đều có điểm chuẩn cao. Điểm đáng chú ý là một số nhóm ngành và chương trình đào tạo đã hình thành những “cực” điểm chuẩn cao, cho thấy khả năng thu hút nguồn tuyển có chất lượng.

Trong nhóm trí tuệ nhân tạo và khoa học dữ liệu, nhiều chương trình có điểm chuẩn trên 25. Đối với những chương trình có tên liên quan đến vi mạch, bán dẫn, hơn 60% lượt ngành có điểm chuẩn từ 22,5 trở lên.

Các nhóm máy tính, điện – điện tử, cơ khí và vật liệu cũng xuất hiện nhiều chương trình có nguồn tuyển tốt, với điểm chuẩn từ 22,5 trở lên. Theo đánh giá của Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, STEM không chỉ tăng về tỷ trọng mà bên trong khối ngành đã bắt đầu hình thành những nhóm có sức hút và chất lượng đầu vào cao.

Sự quan tâm của người học còn mở rộng sang biển và hàng hải, đường sắt. Đây là những lĩnh vực đã hình thành quy mô nhập học đáng kể trong năm 2026. Ông Nguyễn Tiến Thảo cho rằng kết quả này cho thấy thí sinh bắt đầu quan tâm hơn đến các ngành gắn với chiến lược và dự án phát triển dài hạn của quốc gia.

Trong số sinh viên xác nhận nhập học năm nay, hơn 11.000 người lựa chọn các ngành khoa học cơ bản. Đây là những lĩnh vực giữ vai trò nền móng, cung cấp cơ sở lý thuyết, phương pháp nghiên cứu và nhân lực học thuật cho quá trình phát triển khoa học, công nghệ.

Bức tranh tuyển sinh năm 2026 vì thế không chỉ nổi bật ở quy mô người học lựa chọn STEM. Bên trong nhóm ngành này, trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, vi mạch, bán dẫn, máy tính, điện – điện tử, cơ khí và vật liệu đều ghi nhận những chương trình có nguồn tuyển tốt.

Theo ông Nguyễn Tiến Thảo, tuyển sinh đại học năm 2026 cơ bản ổn định, nhưng cơ cấu nguồn nhân lực đang dịch chuyển rõ hơn về khoa học, công nghệ và những lĩnh vực đất nước đang cần.

Chính sách tạo sức hút cho các ngành chiến lược

Cùng với số lượng tân sinh viên lựa chọn STEM, mùa tuyển sinh năm nay ghi nhận hơn 121.000 người xác nhận nhập học các ngành thuộc phạm vi ưu tiên của Nghị định 179/2026/NĐ-CP, chiếm khoảng 19,1% tổng số sinh viên nhập học đại học.

Trong đó, khoảng 11.400 người lựa chọn các ngành khoa học cơ bản và gần 109.700 người vào nhóm kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược. Như vậy, gần một phần năm tân sinh viên đang theo học những ngành được Nhà nước xác định cần ưu tiên phát triển.

Nghị định 179 quy định chính sách học bổng cho người học thuộc 111 ngành trong 15 nhóm. Danh mục gồm sinh học, sinh học ứng dụng, khoa học vật chất, khoa học trái đất, toán học, thống kê, máy tính, công nghệ thông tin, kỹ thuật cơ khí và cơ kỹ thuật, kỹ thuật điện, điện tử và viễn thông.

Các nhóm còn lại gồm kỹ thuật hóa học, vật liệu, luyện kim và môi trường; vật lý kỹ thuật; kỹ thuật địa chất, địa vật lý và trắc địa; kỹ thuật mỏ; xây dựng.

Theo quy định, sinh viên đáp ứng đủ điều kiện có thể được xét hưởng học bổng theo từng năm học. Mức học bổng đối với chương trình tài năng là 5,5 triệu đồng mỗi tháng; chương trình vi mạch bán dẫn và các ngành khoa học cơ bản là 4,2 triệu đồng mỗi tháng; các ngành kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược là 3,7 triệu đồng mỗi tháng.

Chính sách được áp dụng đối với sinh viên chương trình đào tạo cử nhân, kỹ sư; học viên chương trình đào tạo thạc sĩ và nghiên cứu sinh chương trình đào tạo tiến sĩ khi đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Ông Nguyễn Tiến Thảo đánh giá chính sách học bổng theo Nghị định 179 đã tạo nên một cú hích bước đầu. Nghị định vừa xác định những lĩnh vực được ưu tiên, vừa quy định mức hỗ trợ tài chính trực tiếp đối với người học.

Theo Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, chính sách đã tạo tiền đề thu hút nhân lực cho khoa học cơ bản, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, điện hạt nhân, đường sắt, năng lượng mới, công nghệ biển và các lĩnh vực chiến lược khác. Những ngành gắn trực tiếp với các chương trình nhân lực quốc gia đã bắt đầu tạo sức hút rõ hơn.

Kết quả tuyển sinh cũng cho thấy định hướng ưu tiên đang được phản ánh trong lựa chọn ngành học. Bên cạnh những lĩnh vực công nghệ vốn có sức hút, một số ngành liên quan đến hạ tầng, năng lượng, biển, hàng hải và đường sắt đã thu hút được quy mô người học đáng kể.

Với 33,6% tân sinh viên lựa chọn STEM và 19,1% nhập học các nhóm ngành được ưu tiên, mùa tuyển sinh năm 2026 ghi nhận sự thay đổi rõ nét trong cơ cấu ngành học. Khoa học, công nghệ cùng những lĩnh vực chiến lược đang trở thành lựa chọn của ngày càng nhiều người trẻ.