Startup 10 triệu USD chỉ có đúng một nhân viên

Công ty của Ben Broca dự kiến đạt doanh thu 10 triệu USD trong năm nay dù không có bất kỳ nhân viên nào ngoài chính anh. Ảnh: Jonah Reenders/WSJ.

Trong nhiều năm, việc điều hành một doanh nghiệp có quy mô gần như đồng nghĩa với việc phải xây dựng cả một đội ngũ nhân sự. Nhưng AI đang thay đổi điều đó. Ngày càng nhiều người khởi nghiệp mà không cần tuyển thêm nhân viên, theo WSJ.

Sự trỗi dậy của “công ty 1 mình”

Tháng 12 năm ngoái, Ben Broca (40 tuổi) đã thành lập một startup phát triển công cụ AI hỗ trợ các doanh nhân. Chỉ sau chưa đầy một năm, công ty đã có khoảng 10.000 khách hàng trả phí và dự kiến đạt doanh thu 10 triệu USD trong năm nay.

Điều đặc biệt là startup này chỉ có đúng một nhân viên, đó chính là Broca.

Anh cho biết công ty đã huy động được 30 triệu USD từ các nhà đầu tư, đồng thời tiết kiệm hàng triệu USD tiền lương nhờ không phải xây dựng đội ngũ kỹ sư phần mềm. Các công cụ trí tuệ nhân tạo thay anh trả lời email, viết và sửa mã lập trình, xử lý yêu cầu của khách hàng, đăng ký tài khoản mới, thậm chí tự động hoàn tiền khi phát sinh sự cố.

Làm việc từ căn nhà ngập nắng ở Sausalito (California, Mỹ), Broca cho biết anh thích cảm giác được toàn quyền quyết định mọi vấn đề.

“Việc phải liên tục thỏa hiệp thường khiến kết quả cuối cùng không đạt mức tốt nhất”, anh nói.

Tin rằng nhiều người cùng quyết định có thể khiến kết quả kém tối ưu, Broca lựa chọn một mình xây dựng và điều hành công ty. Ảnh: Jonah Reenders/WSJ.

Tuy nhiên, Broca chỉ là một trong số ngày càng nhiều doanh nhân lựa chọn xây dựng và vận hành doanh nghiệp một mình nhờ AI.

Theo phân tích của công ty thanh toán Stripe (Mỹ), hàng nghìn doanh nghiệp chỉ có một người vận hành trên nền tảng này đang tạo ra doanh thu hơn 1 triệu USD mỗi năm. Con số này đã tăng gấp đôi trong giai đoạn 2023-2025. Đáng chú ý, số doanh nghiệp một người đạt doanh thu trên 10 triệu USD cũng tăng gần gấp 3 trong cùng thời kỳ.

Ernie Tedeschi, Nhà kinh tế trưởng của Stripe, cho rằng trước đây, nhiều người có ý tưởng kinh doanh nhưng không biết cách biến nó thành hiện thực vì thiếu kinh nghiệm hoặc không có đối tác phù hợp. Còn giờ đây, AI có thể trở thành người đồng sáng lập đắc lực.

Khả năng đảm nhận nhiều công việc hành chính giúp AI hỗ trợ hiệu quả cho các doanh nghiệp nhỏ ở nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, tác động rõ nét nhất xuất hiện trong ngành công nghệ, nơi AI có thể trực tiếp tham gia lập trình và phát triển sản phẩm.

Bùng nổ doanh nghiệp ngành công nghệ

Phân tích dữ liệu từ Cục Điều tra Dân số Mỹ, Taylor Bowley, Nhà kinh tế tại Ngân hàng Mỹ, nhận thấy số hồ sơ đăng ký thành lập doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghệ tăng gần 45% so với một năm trước, mức cao nhất trong tất cả ngành nghề. Tuy nhiên, các doanh nghiệp mới trong lĩnh vực này cũng ghi nhận mức giảm mạnh nhất về tỷ lệ có kế hoạch tuyển thêm nhân viên.

Dù dữ liệu trên không phản ánh trực tiếp số doanh nghiệp một người, tuy nhiên, việc các công ty mới xuất hiện ngày càng nhiều nhưng nhu cầu tuyển dụng lại giảm cho thấy mô hình khởi nghiệp một mình đang ngày càng phổ biến nhờ AI.

"Chưa bao giờ việc khởi nghiệp lại dễ dàng như hiện nay", Julian Weisser, người điều hành một chương trình tăng tốc khởi nghiệp dành cho các nhà sáng lập công nghệ tại San Francisco (Mỹ), nhận xét.

Tuy nhiên, việc điều hành doanh nghiệp bằng AI không đồng nghĩa với chi phí thấp. Trên thực tế, sử dụng AI ở quy mô lớn rất tốn kém.

Broca cho biết việc sử dụng mô hình Claude của Anthropic từng khiến chi phí phục vụ một số khách hàng vượt quá doanh thu mang về. Sau đó, anh phải chuyển sang các mô hình AI mã nguồn mở từ Trung Quốc nhằm giảm chi phí vận hành.

Johnston lo ngại AI đang khiến lợi thế cạnh tranh trở nên mong manh khi bất kỳ ai cũng có thể nhanh chóng tạo ra một sản phẩm tương tự. Ảnh: Luann Koerper/WSJ.

Ngoài ra, AI cũng khiến lợi thế cạnh tranh trở nên mong manh hơn. Nếu một người có thể nhanh chóng tạo ra doanh nghiệp nhờ AI thì người khác cũng có thể sao chép mô hình đó với tốc độ tương tự.

Đó là điều khiến Troy Johnston (40 tuổi), sống tại Orlando (Florida), luôn trăn trở. Anh đang một mình vận hành ứng dụng AI giúp người dùng tối ưu các chương trình ưu đãi thẻ tín dụng. Doanh nghiệp hiện tạo ra khoảng 3.000 USD lợi nhuận mỗi tháng mà không cần bất kỳ nhân viên nào.

"Giờ đây, ai cũng có thể tạo ra một sản phẩm nhờ AI. Vì vậy, nếu tôi làm được thì người khác cũng có thể làm được", Johnston nói.

Sự bùng nổ của các doanh nghiệp một người cũng đặt ra câu hỏi về tác động của AI đối với thị trường lao động. Trong khi nhiều người lo ngại AI sẽ thay thế con người, công nghệ này lại giúp ngày càng nhiều cá nhân có thể tự khởi nghiệp mà không cần xây dựng đội ngũ ngay từ đầu. Điều đó khiến giới nghiên cứu đặt câu hỏi liệu AI sẽ làm giảm hay gia tăng số lượng việc làm trong thời gian dài hạn.

"Nếu mỗi công ty tuyển ít nhân viên hơn nhưng tổng số công ty lại tăng gấp 4 lần thì điều gì sẽ xảy ra với thị trường lao động?", Rembrand Koning, Phó giáo sư Trường Kinh doanh Harvard, đặt vấn đề.

Theo ông, thị trường việc làm khó khăn trong thời gian qua cũng thúc đẩy nhiều người lựa chọn tự khởi nghiệp thay vì tiếp tục tìm kiếm việc làm. Tuy nhiên, liệu làn sóng doanh nghiệp một người sẽ tạo ra nhiều cơ hội kinh doanh mới hay làm thu hẹp nhu cầu tuyển dụng vẫn là câu hỏi chưa có lời giải.