'Số hóa' dữ liệu phục vụ bảo trì, sửa chữa Đường Hồ Chí Minh

Dữ liệu từ xe khảo sát là cơ sở phục vụ đánh giá hiện trạng, khảo sát và thiết kế phương án sửa chữa mặt đường. (Ảnh: Ánh Hồng)

Công nghệ “đọc” hiện trạng mặt đường

Thay vì chỉ dựa vào kiểm tra trực quan, Khu Quản lý đường bộ I đã phối hợp với Trung tâm Kỹ thuật và Công nghệ đường bộ phía bắc đưa xe khảo sát chuyên dụng vào thực địa trên Đường Hồ Chí Minh để thu thập dữ liệu về tình trạng mặt đường.

Theo ông Đinh Trung Thành, Giám đốc Khu Quản lý đường bộ I, việc ứng dụng xe khảo sát nhằm thu thập đầy đủ, trực quan các dữ liệu về hiện trạng kết cấu mặt đường, qua đó hỗ trợ quá trình phân tích, đánh giá và xác định giải pháp sửa chữa.

Xe khảo sát mặt đường được Khu Quản lý đường bộ I và Trung tâm Khoa học công nghệ phía bắc đưa vào phục vụ công tác khảo sát, xây dựng kế hoạch bảo trì năm 2027. (Ảnh: Ánh Hồng)

Điểm khác biệt của phương thức này là nhiều lớp dữ liệu được thu thập đồng thời trong quá trình xe di chuyển. Camera ghi nhận hình ảnh tuyến đường và bề mặt mặt đường; hệ thống GPS xác định vị trí; thiết bị đo gia tốc IMU kết hợp cảm biến laser ghi nhận dữ liệu về mặt cắt dọc; máy quét laser thu thập dữ liệu trắc ngang để xác định vệt hằn bánh xe.

Nhờ đó, các dạng hư hỏng như vết nứt, biến dạng, vệt hằn bánh xe hay độ gồ ghề của mặt đường được ghi nhận bằng dữ liệu và hình ảnh, gắn với vị trí cụ thể trên tuyến.

Hệ thống thiết bị trên xe gồm camera phía trước, camera chụp ảnh mặt đường phía sau, GPS, thiết bị đo gia tốc IMU, máy quét Laser Profiler và cảm biến laser đo chuyển vị theo phương đứng. Các dữ liệu sau khi thu thập được đưa về xử lý, phân tích, phục vụ đánh giá hiện trạng và thiết kế phương án sửa chữa.

Đường Hồ Chí Minh có thêm dữ liệu để bảo trì

Xe khảo sát đã được đưa vào thực địa tại hai dự án trên Đường Hồ Chí Minh, gồm dự án sửa chữa hư hỏng mặt đường và công trình đoạn Km440-Km462+200 và dự án sửa chữa hư hỏng mặt đường và công trình đoạn Km589+400-Km631.

Việc triển khai công nghệ tại các đoạn tuyến này nhằm giải quyết một yêu cầu quan trọng của công tác bảo trì: đánh giá đúng hiện trạng để lựa chọn đúng giải pháp xử lý.

Với dữ liệu hình ảnh, cơ quan quản lý có thể nhận diện và phân tích các dạng hư hỏng trên bề mặt. Dữ liệu trắc ngang cho phép xác định vệt hằn bánh xe, trong khi dữ liệu trắc dọc giúp đánh giá độ gồ ghề của mặt đường thông qua chỉ số IRI. Khi kết hợp với tọa độ GPS, các thông tin được gắn với từng vị trí cụ thể, tạo thành bộ dữ liệu trực quan phục vụ công tác khảo sát.

Kết quả bước đầu cho thấy, việc sử dụng xe khảo sát giúp quá trình thu thập dữ liệu hiện trạng mặt đường được thực hiện đồng bộ, trực quan hơn, đồng thời xác định cụ thể vị trí và dạng hư hỏng trên tuyến. Đây là cơ sở để Khu Quản lý đường bộ I đánh giá, lựa chọn phương án bảo trì phù hợp, thay vì chỉ dựa vào những ghi nhận rời rạc từ kiểm tra hiện trường.

Từ dữ liệu thu thập được, những vị trí cần ưu tiên xử lý có thể được nhận diện rõ hơn, góp phần sử dụng hiệu quả nguồn lực bảo trì và nâng cao chất lượng công tác sửa chữa.

Trên nóc xe khảo sát còn được lắp đặt tấm năng lượng mặt trời, bảo đảm nguồn năng lượng phục vụ hệ thống thiết bị trong quá trình thu thập dữ liệu.

Từ dữ liệu đến bảo đảm an toàn giao thông

Đối với công tác quản lý đường bộ, chất lượng mặt đường có liên quan trực tiếp đến điều kiện khai thác và an toàn của phương tiện. Những vị trí xuất hiện vết nứt, biến dạng, vệt hằn bánh xe hoặc độ gồ ghề lớn nếu không được phát hiện, đánh giá và xử lý kịp thời có thể ảnh hưởng đến quá trình lưu thông.

Việc ứng dụng xe khảo sát giúp cơ quan quản lý có thêm công cụ để nhận diện các dạng hư hỏng, xác định vị trí và mức độ cần xử lý. Đây là cơ sở để chuyển dần từ phương thức kiểm tra, bảo trì dựa nhiều vào quan sát hiện trường sang quản lý dựa trên dữ liệu.

Khi hiện trạng mặt đường được số hóa và cập nhật có hệ thống, công tác bảo trì có thể chủ động hơn trong xác định phạm vi sửa chữa, lựa chọn giải pháp kỹ thuật và sắp xếp thứ tự ưu tiên. Qua đó, việc xử lý hư hỏng kịp thời góp phần duy trì điều kiện khai thác an toàn trên tuyến.

Khu Quản lý đường bộ I và Trung tâm Kỹ thuật và Công nghệ đường bộ phía bắc là những đơn vị đầu tiên triển khai ứng dụng xe khảo sát mặt đường phục vụ xây dựng kế hoạch bảo trì năm 2027.

Theo Khu Quản lý đường bộ I, việc đưa công nghệ vào khảo sát là một bước cụ thể trong quá trình đẩy mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong quản lý đường bộ. Không chỉ phục vụ một kế hoạch bảo trì cụ thể, nguồn dữ liệu được hình thành từ khảo sát còn tạo nền tảng cho việc theo dõi, đánh giá và quản lý tình trạng mặt đường một cách khoa học, đồng bộ hơn trong thời gian tới.