Số ca tử vong vì Ebola ở CHDC Congo vượt 1.300 người

Dịch bùng phát nhanh chưa từng thấy

Nhân viên y tế điều trị cho bệnh nhân mắc Ebola tại bệnh viện ở Rwampara, CHDC Congo. Ảnh: THX/TTXVN

Đợt bùng phát Ebola mới nhất tại Cộng hòa Dân chủ Congo đang leo thang với tốc độ đáng báo động. Theo số liệu cập nhật của chính phủ công bố ngày 25/7, tính đến hết ngày 23/7, nước này đã ghi nhận 2.973 ca mắc Ebola đã được xác nhận, bao gồm 1.309 trường hợp tử vong.

Chỉ trong vòng 5 ngày, số người thiệt mạng đã tăng hơn 40%, trong khi tổng số ca mắc tăng khoảng 27% so với thống kê của tuần trước. Đây được đánh giá là đợt bùng phát Ebola có tốc độ lây lan nhanh nhất từng được ghi nhận.

Đáng lo ngại hơn, chủng virus gây dịch lần này là Bundibugyo - biến thể hiếm nhất trong bốn chủng Ebola có khả năng lây nhiễm sang người. Hiện thế giới vẫn chưa có vaccine hoặc phương pháp điều trị nào được phê duyệt dành riêng cho chủng virus này.

Trao đổi với kênh Al Jazeera, chuyên gia y tế công cộng Abdulsalami Nasidi, người tham gia sáng lập Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi (Africa CDC), nhận định việc chưa có vaccine hiệu quả khiến virus đang "lây lan như cháy rừng". Ông cho biết dịch bệnh bùng phát ngay tại khu vực đang xảy ra xung đột vũ trang, trong khi hệ thống y tế vốn đã thiếu nguồn lực càng gặp nhiều khó khăn trong công tác ứng phó.

Cuộc chạy đua phát triển vaccine

Trước diễn biến khẩn cấp, giới khoa học đang gấp rút tìm kiếm giải pháp kiểm soát dịch. Nhóm Nghiên cứu Vaccine Oxford thuộc Đại học Oxford cho biết một tình nguyện viên đầu tiên đã được tiêm liều vaccine thử nghiệm nhằm phòng ngừa chủng Bundibugyo.

Trưởng nhóm nghiên cứu Katrina Pollock gọi đây là cột mốc quan trọng trong quá trình phát triển vaccine thông qua hợp tác quốc tế, mở ra hy vọng mới trong cuộc chiến chống biến thể Ebola hiếm gặp này.

Nếu so sánh với đại dịch Ebola lớn nhất từng được ghi nhận giai đoạn 2013-2016 tại Tây Phi, khiến hơn 11.000 người tử vong trên tổng số ít nhất 28.000 ca mắc, tốc độ lây lan của đợt dịch hiện nay còn đáng báo động hơn. Khi đó, phải mất khoảng 8 tháng số ca tử vong mới vượt mốc 1.000, trong khi tại DRC, con số này xuất hiện chỉ sau chưa đầy 10 tuần.

Tổng giám đốc Africa CDC Jean Kaseya cũng cảnh báo nếu cộng đồng quốc tế không hành động ngay, đây có thể trở thành đợt bùng phát Ebola nghiêm trọng nhất từng được ghi nhận.

Hệ thống y tế quá tải giữa vùng xung đột

Tại thành phố Goma, công tác ứng phó của chính quyền còn thiếu sự phối hợp và chưa đủ khẩn trương, khiến lực lượng y tế rơi vào tình trạng quá tải, phải làm việc trong điều kiện thiếu thốn.

Số nhân viên y tế thiệt mạng tiếp tục gia tăng khi mới đây thêm một bác sĩ và một nhân viên y tế tử vong vì Ebola. Kể từ khi dịch được công bố hồi tháng 5, hơn 100 nhân viên y tế đã nhiễm bệnh và khoảng 35 người không qua khỏi.

Tình trạng thiếu trang thiết bị bảo hộ cùng sự hoài nghi của một bộ phận người dân về sự tồn tại của dịch bệnh càng khiến công tác kiểm soát trở nên khó khăn. Tại tỉnh Ituri, tâm dịch của đợt bùng phát, nhiều nhân viên y tế đã đình công vì chưa được trả lương và phải làm việc trong môi trường không an toàn.

Tuần trước, hàng chục nhân viên Bệnh viện Đa khoa Rwampara gần thành phố Bunia đồng loạt ngừng việc. Đây là nơi vận hành một trung tâm điều trị Ebola quy mô lớn, từng bị người dân quá khích phóng hỏa một phần vào tháng 5 và truy đuổi các nhân viên y tế đang sơ tán.

Đến ngày 25/7, cuộc đình công tiếp tục lan sang Trung tâm Điều trị Ebola Elikya tại Bunia, khiến nhiều hoạt động gần như tê liệt khi bác sĩ, điều dưỡng và lực lượng an ninh đồng loạt ngừng làm việc.

Khoảng 100 nhân viên đã tập trung biểu tình bên ngoài cơ sở điều trị, cho rằng việc chậm chi trả các khoản phụ cấp làm giảm tinh thần làm việc và ảnh hưởng trực tiếp đến việc chăm sóc bệnh nhân.

WHO cảnh báo nguy cơ dịch lan rộng

Tổng giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus cảnh báo số ca mắc thực tế có thể cao gấp đôi thống kê chính thức, do tình hình an ninh bất ổn khiến các đội ứng phó không thể tiếp cận nhiều khu vực chịu ảnh hưởng.

Theo WHO, công tác truy vết hiện mới tiếp cận được khoảng 80% số người có tiếp xúc với ca bệnh, trong khi nhiều ngôi làng vẫn nằm ngoài khả năng tiếp cận của lực lượng y tế.

Trước nguy cơ dịch lan rộng, Mỹ và Canada đã áp dụng các biện pháp hạn chế nhập cảnh đối với những người từng đến DRC gần đây, dù các biện pháp này khác với khuyến nghị của WHO khi tổ chức này tuyên bố tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu hồi tháng 5.

Người đứng đầu WHO cũng kêu gọi các bên tại miền Đông DRC sớm đạt được một lệnh ngừng bắn, nhấn mạnh rằng chỉ tăng cường nguồn lực y tế là chưa đủ. Theo ông, giải pháp chính trị nhằm mở đường cho lực lượng cứu trợ tiếp cận các khu vực bị ảnh hưởng là yếu tố quyết định để ngăn Ebola lan sang những tỉnh hiện vẫn chưa xuất hiện dịch.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc