Sinh viên mới ra trường, dưới 1 năm kinh nghiệm ngày càng khó xin việc

Theo dữ liệu phân tích từ nền tảng công nghệ tuyển dụng JobOKO, thị trường lao động năm 2025 đã có sự phân hóa rõ rệt, tập trung nhiều vào nhóm nhân sự giàu kinh nghiệm. Trong khi đó, việc làm dành cho nhóm sinh viên mới ra trường, dưới 1 năm kinh nghiệm (Fresher) đã giảm gần 13% so với năm trước.

Mức sụt giảm này tập trung chủ yếu ở các ngành Hành chính - Nhân sự (giảm 53%), Kế toán (giảm 36%) và Tài chính - Ngân hàng (giảm 35%). Đáng chú ý, đây là năm thứ hai liên tiếp các lĩnh vực này giảm mạnh nhu cầu tuyển dụng nhân sự trẻ tuổi.

Xu hướng này cho thấy sinh viên mới ra trường đang phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn khi cơ hội việc làm ít hơn, mức độ cạnh tranh cao hơn và yêu cầu kỹ năng đầu vào cũng được nâng lên.

Fresher là nhóm duy nhất giảm tỷ lệ việc làm so với năm trước. Nguồn: JobOKO

Không những vậy, theo thống kê, nhóm lao động có dưới 1 năm kinh nghiệm cũng chiếm tỷ lệ bị sa thải cao nhất, lên tới hơn 45%. Trong bối cảnh phần lớn nhân sự nghỉ việc thuộc nhóm dưới 1 năm kinh nghiệm, lực lượng được tuyển mới lại chủ yếu là ứng viên có từ 1-3 năm kinh nghiệm, chiếm tới hơn 75%, tạo ra áp lực việc làm cao lên nhóm mới gia nhập thị trường lao động.

Về nguyên nhân cắt giảm, phần lớn doanh nghiệp cho biết do người lao động không đáp ứng yêu cầu năng lực. Bên cạnh đó, quá trình tái cơ cấu tổ chức, hiệu quả kinh doanh suy giảm hoặc nhu cầu tối ưu chi phí nhân sự cũng là những yếu tố tác động đến điều này.

Cụ thể hơn, bà Phạm Thị Huyền Nga, Trưởng phòng Tuyển dụng và Hợp tác đào tạo của FPT Software, cho biết hiện nay các doanh nghiệp gặp nhiều áp lực tối ưu chi phí và hiệu suất trong bối cảnh kinh tế biến động.

Do đó, doanh nghiệp thường ưu tiên nhân sự có kinh nghiệm để giảm thời gian đào tạo và đảm bảo hiệu quả công việc ngay từ đầu. Với sinh viên mới ra trường, theo bà Nga, điểm yếu lớn nhất chính là khoảng cách giữa đào tạo và yêu cầu thực tế để sẵn sàng “thực chiến”.

“Tại FPT Software, dù mỗi vị trí nhận hàng trăm hồ sơ ứng tuyển, tỷ lệ trượt phỏng vấn lên tới 60%. Nguyên nhân chủ yếu là vì ứng viên thiếu kinh nghiệm triển khai dự án thực tế, thiếu kỹ năng mềm như giao tiếp, teamwork và đặc biệt là ngoại ngữ”, bà Nga nói.

Lý do doanh nghiệp cắt giảm nhân sự 2025. Nguồn: JobOKO

Đồng quan điểm, bà Bùi Thị Khuyên, bộ phận Quản trị nguồn nhân lực của Chuỗi cửa hàng máy tính lắp ráp, laptop và linh kiện lớn, cho rằng nguyên nhân cốt lõi nằm ở khoảng cách giữa kỳ vọng của doanh nghiệp và năng lực sẵn sàng của ứng viên mới ra trường.

Doanh nghiệp thường ưu tiên nhân sự có kinh nghiệm thực tế để giảm thời gian đào tạo, đồng thời cần những người linh hoạt, đa nhiệm hơn. Do đó, ứng viên mới ra trường, thiếu trải nghiệm làm việc và kỹ năng sẽ khó đáp ứng ngay yêu cầu của vị trí việc làm.

Cơ hội nào cho sinh viên mới ra trường?

Để tăng cơ hội được tuyển dụng và thích nghi nhanh trong môi trường doanh nghiệp, theo bà Khuyên, sinh viên cần hiểu rõ doanh nghiệp muốn gì ở vị trí mình ứng tuyển và biết mình còn thiếu gì trong năng lực doanh nghiệp cần để có kế hoạch tự bồi đắp, bổ sung cho “khớp” với yêu cầu của nhà tuyển dụng.

Cụ thể, bà Khuyên cho rằng người trẻ cần có kiến thức tốt về chuyên môn và hiểu biết các lĩnh vực khác có liên quan. Ngoài ra, ứng viên cần biết cách tự trau dồi, phát triển các kỹ năng như giao tiếp hiệu quả, quản lý thời gian, giải quyết vấn đề, lắng nghe và truyền tải, đồng thời luôn có thái độ cầu tiến, trách nhiệm.

“Để có được năng lực đó, sinh viên cần sớm tham gia thực tập, làm các công việc liên quan đến ngành học, nghề nghiệp tương lai với thái độ cầu thị (không yêu cầu lương thưởng, không yêu cầu đãi ngộ) và cũng không nên áp lực phải kiếm ra nhiều tiền trong thời gian này”, bà Khuyên nói.

Bà Phạm Thị Huyền Nga cũng cho rằng sinh viên cần chủ động tích lũy kinh nghiệm thực tế thông qua thực tập, dự án, cuộc thi để rút ngắn khoảng cách với yêu cầu công việc. Ngoài ra, việc trang bị kỹ năng mềm, ngoại ngữ tốt, thái độ chuyên nghiệp, thích ứng nhanh… cũng là yếu tố bắt buộc để hội nhập trong môi trường toàn cầu.

“Thực tế cho thấy nhu cầu tuyển dụng Fresher tại FPT Software vẫn rất lớn, chiếm khoảng 20-25%. Điều này cho thấy cơ hội vẫn rộng mở cho các bạn trẻ. Tuy nhiên, chuẩn tuyển dụng hiện nay đã cao hơn trước đây. Do đó, sinh viên cần chủ động nâng cấp kỹ năng chuyên môn, kỹ năng mềm, ngoại ngữ và đặc biệt là tinh thần “learn to grow” để đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của doanh nghiệp”, bà Nga nói.

Thúy Nga