Siết chặt quản lý bán thuốc kê đơn

Cửa hàng kinh doanh thuốc tân dược thực hiện nghiêm việc bán thuốc theo đơn của bác sĩ.

Nhằm tăng cường hiệu lực quản lý Nhà nước trong lĩnh vực dược, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 90/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 15/5/2026, nâng mức xử phạt đối với nhiều hành vi vi phạm. Theo đó, cá nhân bán thuốc kê đơn khi không có đơn thuốc có thể bị xử phạt từ 10 đến 20 triệu đồng. Đối với tổ chức, mức phạt từ 20 đến 40 triệu đồng, cùng các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm siết chặt việc thực hiện quy định bán thuốc theo đơn, góp phần bảo đảm sử dụng thuốc an toàn, hợp lý và hiệu quả.

Theo quy định của Bộ Y tế, nhiều nhóm thuốc thuộc diện kê đơn như thuốc kháng sinh, thuốc điều trị tăng huyết áp, đái tháo đường, gout, thuốc hướng thần, thuốc gây nghiện và nhiều thuốc điều trị chuyên khoa khác chỉ được bán khi có đơn thuốc hợp lệ.

Những quy định mới với mức xử phạt tăng cao được kỳ vọng sẽ nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của các cơ sở kinh doanh dược. Tuy nhiên, qua khảo sát thực tế, việc thực hiện quy định về bán thuốc theo đơn ở một số nơi vẫn còn những tồn tại cần được chấn chỉnh. Vẫn còn trường hợp người dân đến mua thuốc chỉ dựa trên việc mô tả triệu chứng hoặc theo đơn thuốc cũ mà không có đơn thuốc hợp lệ của người hành nghề khám bệnh, chữa bệnh. Một số cơ sở bán lẻ thuốc vẫn bán thuốc theo yêu cầu của người mua mà chưa thực hiện đầy đủ quy định về bán thuốc theo đơn... Để làm rõ hơn thực trạng này, phóng viên đã ghi nhận tại một số nhà thuốc trên địa bàn tỉnh cũng như trao đổi với người dân thường xuyên sử dụng thuốc điều trị bệnh mạn tính. Kết quả khảo sát cho thấy, việc mua một số loại thuốc thuộc diện kê đơn vẫn diễn ra khá dễ dàng mà không cần xuất trình đơn thuốc của bác sĩ.

Ông Lương Vĩnh L. (phường Hạc Thành) mắc bệnh đái tháo đường nhiều năm. Do tuổi cao, ngại đi lại nên mỗi khi hết thuốc, ông thường nhờ người thân đến các nhà thuốc mua giúp. Theo ông L., việc mua thuốc điều trị bệnh mạn tính hay một số loại thuốc điều trị cảm cúm, đau bụng, tiêu hóa... nhìn chung khá thuận lợi.

Không chỉ người dân có thói quen tự mua thuốc, qua khảo sát thực tế, phóng viên cũng ghi nhận tại một số cơ sở bán lẻ thuốc, việc bán thuốc kê đơn vẫn được thực hiện khá dễ dàng nếu người mua chỉ mô tả triệu chứng bệnh. Trong vai người mua thuốc, phóng viên đến một nhà thuốc trên địa bàn phường Hạc Thành. Sau khi mô tả các triệu chứng như ho, sổ mũi, đau họng, người bán nhanh chóng lấy nhiều loại thuốc, trong đó có amoxicillin 500mg- thuốc kháng sinh thuộc danh mục thuốc kê đơn - mà không yêu cầu xuất trình đơn thuốc.

Tương tự, tại một nhà thuốc trên địa bàn phường Ngọc Sơn, khi phóng viên trình bày có biểu hiện đau nhức khớp, sưng nóng ngón chân và cho biết nghi mắc bệnh gout, chỉ sau vài phút, nhân viên nhà thuốc đã bán thuốc điều trị mà không yêu cầu đơn thuốc của bác sĩ. Dù đây không phải là hiện tượng xảy ra ở tất cả các cơ sở bán lẻ thuốc, song thực trạng này cho thấy việc chấp hành quy định về bán thuốc theo đơn tại một số nơi vẫn chưa nghiêm.

Theo bác sĩ Nguyễn Văn Hưng, Phó Giám đốc Bệnh viện Ung bướu tỉnh Thanh Hóa: “Việc tự ý sử dụng thuốc, nhất là kháng sinh và các thuốc điều trị bệnh mạn tính khi chưa được bác sĩ thăm khám, kê đơn có thể che lấp triệu chứng bệnh, làm chậm quá trình chẩn đoán, gia tăng nguy cơ xảy ra phản ứng có hại của thuốc, tương tác thuốc, kháng kháng sinh, kéo dài thời gian điều trị và tăng chi phí khám, chữa bệnh”.

Theo thống kê của ngành y tế, hiện nay trên địa bàn tỉnh có 4.195 cơ sở kinh doanh dược, trong đó có 3.950 cơ sở hành nghề dược tư nhân gồm nhà thuốc, quầy thuốc và các loại hình kinh doanh dược khác. Mạng lưới cung ứng thuốc phát triển rộng khắp đã tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tiếp cận thuốc, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu phải tăng cường công tác quản lý hoạt động bán thuốc theo đơn. Việc nâng mức xử phạt đối với hành vi bán thuốc kê đơn không có đơn thuốc là bước đi cần thiết nhằm tăng cường hiệu lực quản lý Nhà nước trong lĩnh vực dược. Tuy nhiên, để quy định phát huy hiệu quả, ngoài sự vào cuộc quyết liệt của ngành y tế và các cơ quan chức năng, rất cần sự chấp hành nghiêm của các cơ sở kinh doanh dược cũng như thay đổi nhận thức, thói quen tự ý mua thuốc của người dân. Chỉ khi việc kê đơn, bán thuốc và sử dụng thuốc được thực hiện đúng quy định, mục tiêu sử dụng thuốc an toàn, hợp lý và hiệu quả mới thực sự đạt được, góp phần bảo vệ và nâng cao sức khỏe Nhân dân.

Bài và ảnh: Minh Hà