Sau mỗi cái tên

Tôi đã nhiều lần nghĩ đến rồi tìm hiểu về điều ấy khi nhìn vào tên của bố, của các cô và của em trai mình.

Bố tôi tên Thắng, các cô sau bố lần lượt được đặt tên là Lợi, Hòa, Bình. Bốn cái tên rất giản dị, nhưng khi đặt cạnh nhau, nó lại kể một câu chuyện thật đẹp.

Đó là câu chuyện của ông bà tôi - một thế hệ đã đi qua những năm tháng chiến tranh ác liệt. Bởi vậy, mong ước lớn nhất của các cụ khi ấy chỉ là đất nước được hòa bình, độc lập, ngày mai tỉnh dậy sẽ không còn tiếng súng. Rồi khi đặt tên cho con, ông bà tôi chỉ nghĩ rằng: cái tên cũng có thể gửi gắm một ước nguyện, để mỗi lần gọi tên con là một lần gửi theo hy vọng về điều tốt đẹp. Và nếu có thể gọi tên điều mình ước mong, biết đâu một ngày nào đó, điều ấy sẽ trở thành hiện thực.

Còn với bố, lúc ấy chỉ là một đứa trẻ, bố đâu đã hiểu được ý nghĩa cái tên mình mang. Đến khi có những đứa con của riêng mình, bố cũng suy nghĩ và trăn trở rất nhiều về tên gọi của con. Lúc ấy, có lẽ bố càng hiểu hơn tâm tư của ông bà ngày trước: một cái tên không chỉ để gọi, mà còn là cách người làm cha mẹ gửi vào con một niềm tin yêu, một lời chúc lành cho những năm tháng phía trước.

Rồi bố kể về cái tên Toàn mà bố đặt cho em trai tôi bằng một giọng đầy tự hào:

“Tên của các con chính là ước mong của bố mẹ, con gái ạ! Các con sinh ra khi đất nước đã đi qua chiến tranh. Bởi thế, tên Toàn mà bố đặt cho em trai con mang theo niềm vui khi con của bố được ra đời và sống trong một đất nước đã toàn thắng, hòa bình, non sông liền một dải. Đó là điều mà thế hệ của ông bà nội con từng mong mỏi.”

Tôi cũng biết thêm, “Toàn” trong lòng bố còn mang nhiều ý nghĩa hơn thế. Đó là mong muốn sau này em trai tôi lớn lên sẽ trở thành một chàng trai toàn năng, sống vẹn tròn, đủ đầy, có bản lĩnh và năng lực để bước vào cuộc đời.

Một cái tên ngắn thôi, nhưng trong đó có niềm vui của một người cha khi đất nước đã hòa bình, có ký ức của một thế hệ từng đi qua chiến tranh và có cả kỳ vọng dành cho đứa con mình yêu thương.

Đến thế hệ chúng tôi hôm nay cũng vậy. Khi đặt tên cho con, ít nhiều mỗi người đều gửi vào đó một ước mong bé nhỏ.

Có người mong con mạnh mẽ nên đặt tên con là: Cường, Hùng, Mạnh...

Có người mong con thông minh, tài giỏi nên chọn tên cho con là: Tài, Trí, Đạt, Minh, Khoa...

Người mong con một đời bình an lại gửi gắm ước mong đó vào những cái tên dịu dàng như: An, Nhiên, Bình, Yên...

Người mong con lớn lên biết yêu thương, sẻ chia, sống một cuộc đời tử tế, nên đặt tên con là: Nhân, Nghĩa, Thiện, Tâm...

Cũng có người chỉ mong trong cái tên ấy có một chút bóng dáng của gia đình, một chút tình yêu của bố mẹ và một sợi dây gắn kết theo con suốt những năm tháng trưởng thành.

Khi đặt tên cho con, ít nhiều, mỗi người đều gửi vào đó một ước mong bé nhỏ.

Khi tìm hiểu về cách đặt tên cho con của các bậc phụ huynh thời nay, trong một lần trò chuyện với chị Lê Thị Ngần, ở phường Đông Tiến, tôi được nghe chị kể về cách vợ chồng chị đặt tên con rằng: con trai đầu chị đặt tên là Nguyễn Lê Phú Hưng, con trai thứ là Nguyễn Lê Phú Cường. Chị Ngần đặt tên con theo họ của cả bố và mẹ, đặc biệt hơn trong tên con có một nửa là tên của bố. Vì chị nghĩ, xã hội hiện đại, chuyện đặt tên cho con cũng nên hiện đại hơn một chút, miễn sao tên gọi ấy không làm mất đi ý nghĩa nhân văn trong đó.

Còn với chị Nguyễn Lê, ở phường Hạc Thành, việc đặt tên cho con lại là một câu chuyện đẹp trong hành trình làm mẹ. Chị Lê kể, con gái đầu của chị sinh năm Sửu. Nhiều người nói tuổi Sửu lớn lên thường vất vả. Đương nhiên chị không tin, nhưng tấm lòng của một người mẹ bao giờ cũng mong con mình sau này có được những điều tốt đẹp nhất, có một cuộc sống an nhàn, thảnh thơi.

Vậy là trước khi con chào đời, hai vợ chồng chị đã có những đêm cùng nhau tra cứu, tìm hiểu đủ các trang sách, báo điện tử để chọn cho con một cái tên vừa đẹp, vừa có ý nghĩa. Và rồi, cái tên Vân Phương đã được viết vào giấy khai sinh ngay sau khi con gái chị chào đời.

Giải thích về cái tên ấy, chị Lê cười bảo:

“Vân Phương được ghép bằng hai chữ Hán: Vân là một phần tên loài cỏ Vân Hương, còn Phương là sự thơm tho. Ghép lại, Vân Phương có nghĩa là một loài cỏ thơm, cỏ quý. Trâu mà được ăn cỏ thơm, cỏ quý thì còn gì hạnh phúc hơn”.

Một cách lý giải vừa hóm hỉnh vừa đáng yêu. Và có lẽ, điều một người mẹ như chị Lê mong nhất khi đặt tên cho con không phải là cái tên thật cầu kỳ, mà là khi lớn lên, con sẽ hiểu rằng cái tên ấy đã từng được cha mẹ suy nghĩ, lựa chọn và nâng niu bằng tất cả tình yêu thương.

Cái tên được ta in thật đẹp trên những vật dụng dùng hằng ngày, hay viết nắn nót ngay đầu trang nhật ký, tựa như một lời biết ơn cha mẹ đã trăn trở, gửi gắm vào đó bao yêu thương cùng ước mong đẹp đẽ cho cuộc đời con.

Có thể thấy, mỗi người đều có một lý do, một cách đặt tên cho con. Có cái tên được lựa chọn bởi một kỷ niệm, có cái tên bắt đầu từ một ước mong, cũng có cái tên chỉ đơn giản là lời chúc cha mẹ dành con trong ngày đầu tiên cất tiếng khóc chào đời.

Và dù mỗi nhà một khác, nhưng câu chuyện về tên gọi vẫn gặp nhau ở một điểm chung: trong cái tên đó bao giờ cũng có tình yêu và những điều tốt đẹp mà cha mẹ muốn dành cho con.

Rồi cái tên sẽ theo các con lớn lên, đi qua tuổi thơ, tuổi trẻ, đi vào những trang giấy, những cuộc gặp gỡ, những dấu mốc của cuộc đời... Để đến một ngày, khi đủ trưởng thành, mỗi người sẽ nhận ra rằng: đằng sau cái tên mình mang không hề đơn giản là một cách gọi, mà còn có cả một câu chuyện thật đẹp trong gia đình. Và có lẽ, đó cũng là điều đẹp nhất sau mỗi cái tên.