Sắc xuân trên những miền quê đổi mới

Sau hơn một thập kỷ bền bỉ thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, không chỉ hoàn thiện hạ tầng, Chương trình đã làm thay đổi căn bản tư duy sản xuất, nâng cao thu nhập và chất lượng sống của người dân nông thôn. Trong bức tranh chung ấy, Hà Nội nổi lên là điểm sáng khi hoàn thành sớm nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới và tiếp tục nâng chất theo hướng nâng cao, kiểu mẫu. Mùa xuân này vì thế còn là mùa kết tinh thành quả, niềm tin, khát vọng phát triển bền vững của nông thôn Việt Nam.

Thu hoạch hoa đồng tiền ở thôn Bãi Tháp, xã Đan Phượng (Hà Nội).

Hà Nội - điểm sáng trên hành trình đổi mới

Những ngày cuối năm, Đan Phượng - vùng đất ven đô của Hà Nội đang chuyển mình mạnh mẽ. Ta dễ dàng bắt gặp ở đây hình ảnh các khu nhà màng, nhà lưới nối nhau trải dài trên cánh đồng. Đây là những mô hình trồng hoa ứng dụng công nghệ cao. Gia đình chị Đinh Thị Phượng (thôn Bãi Tháp) có khoảng 1,5ha trồng hoa đồng tiền trong nhà màng. Trung bình cứ 3 ngày gia đình chị lại thu hoạch một đợt khoảng 1.500 bông, giá bán dao động từ 2.000 - 3.000 đồng/bông, mang lại nguồn thu thường xuyên. Không chỉ tạo sinh kế bền vững, những cánh đồng hoa còn góp phần làm đẹp cảnh quan, tạo diện mạo tươi mới cho làng quê. Chủ tịch UBND xã Đan Phượng Nguyễn Viết Đạt phấn khởi cho biết, địa phương đã hoàn thành xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu. Nghề trồng hoa không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho người dân, mà còn mở ra hướng phát triển du lịch nông nghiệp, gắn sản xuất với trải nghiệm, góp phần định hình không gian nông thôn hiện đại, văn minh.

Ở xã Sài Sơn, nhịp sống những ngày giáp Tết trở nên hối hả hơn. Tại trang trại trồng nấm của Hợp tác xã (HTX) nấm - đông trùng hạ thảo Bio Fine, không khí lao động khẩn trương lan tỏa khắp các khu nhà xưởng. Hàng chục lao động tất bật thu hái, chăm sóc, sơ chế, chế biến các loại nấm phục vụ thị trường Tết. Giám đốc HTX Nguyễn Huy Chiều phấn khởi chia sẻ: Trước đây, các hộ thành viên chủ yếu làm nông nghiệp thuần túy, thu nhập chưa ổn định. Từ khi chuyển sang trồng nấm theo hướng ứng dụng khoa học công nghệ, kinh tế gia đình ngày càng khởi sắc. Hiện HTX canh tác 2ha nấm ngoài tự nhiên (chủ yếu là nấm sò, mộc nhĩ) và 800m² nấm trong nhà (đông trùng hạ thảo, bào ngư...). Các sản phẩm nấm sò, bào ngư, mộc nhĩ đã được công nhận OCOP 3 sao, 4 sao. Dịp Tết này, HTX cung ứng ra thị trường khoảng 8 tấn mộc nhĩ khô; mỗi ngày xuất bán khoảng 2 tạ nấm sò tươi. Giá mộc nhĩ bán buôn khoảng 180 nghìn đồng/kg khô, cao hơn các năm trước.

Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Xuân Đại, năm 2025 Thành phố đã hoàn thành đồng bộ, vững chắc, vượt yêu cầu nhiều mục tiêu trọng tâm của Chương trình xây dựng nông thôn mới. Không chỉ 100% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, Hà Nội còn chú trọng nâng cao chất lượng, hướng tới mô hình nông thôn phát triển văn minh, hiện đại. Trước khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp (tháng 7-2025), Hà Nội có 229 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao (chiếm 60%), trong đó có 109 xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu (chiếm 29%); 6 huyện đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao.

Đáng chú ý, xây dựng nông thôn mới ở Hà Nội không dừng lại ở việc “cứng hóa” hạ tầng, mà Thành phố đặc biệt quan tâm đến môi trường sống và đời sống văn hóa tinh thần của người dân. Ước tính đến hết năm 2025, thu nhập bình quân khu vực nông thôn Hà Nội đạt 82,5 triệu đồng/người/năm. Các phong trào “Đường nở hoa”, “Nhà có số, đường có tên”, “Ngày Chủ nhật xanh” trở thành nét đẹp quen thuộc ở nhiều làng quê. Nhiều vùng nông thôn Hà Nội hôm nay mang dáng dấp đô thị hiện đại nhưng vẫn giữ được hồn cốt truyền thống, tạo hình ảnh rất riêng: Làng trong phố, phố trong làng...

Với những thành tựu nổi bật, ngày 22-6-2025, Thủ tướng Chính phủ đã công nhận Hà Nội hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới - khẳng định vai trò tiên phong của Thủ đô trong sự nghiệp hiện đại hóa nông thôn cả nước.

Cùng với cả nước, Thủ đô đang triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, gần dân hơn, sát dân hơn. Mùa xuân không chỉ có sắc hoa bên hiên nhà, băng rôn trên các tuyến đường mà còn là niềm vui trong ánh mắt, nụ cười, nếp sống... Sức bật đã có, Thủ đô Hà Nội sẵn sàng bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Cùng cả nước vươn mình

Không riêng Hà Nội, sắc xuân đổi mới đang lan tỏa trên khắp dải đất hình chữ S. Theo Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng, xây dựng nông thôn mới là chủ trương lớn, xuyên suốt của Đảng và Nhà nước, khẳng định vai trò then chốt trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an sinh bền vững, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.

Trước thời điểm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp (tháng 7-2025), cả nước có 79,3% số xã đạt chuẩn nông thôn mới; 42,4% số xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao; 12,3% số xã đạt chuẩn kiểu mẫu. Đặc biệt, 51% số đơn vị cấp huyện đã được công nhận hoàn thành nhiệm vụ hoặc đạt chuẩn nông thôn mới. Những con số ấy phản ánh sự đầu tư mạnh mẽ của Nhà nước, đồng thuận xã hội kết tinh từ niềm tin và chung sức của hàng triệu người dân nông thôn trên khắp mọi miền đất nước... 5 xã A Lưới 1, 2, 3, 4, 5 (thuộc huyện A Lưới cũ) thuộc khu vực miền núi biên giới phía Tây thành phố Huế - nơi đồng bào dân tộc thiểu số chiếm gần 80%. Cuối năm 2021, huyện có 7.022 hộ nghèo (chiếm 49,98%), xếp vào danh sách 74 huyện nghèo toàn quốc. Nhờ sự quan tâm đầu tư và chỉ đạo quyết liệt, tỉ lệ hộ nghèo giảm mạnh. Trước khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, báo cáo cho thấy, tỉ lệ hộ nghèo trên địa bàn giảm, còn 13,36% và phấn đấu dưới 10% vào cuối năm 2025.

Điểm đáng ghi nhận trong những năm gần đây là sự chuyển biến mạnh mẽ về tư duy và cách làm. Giai đoạn đầu xây dựng nông thôn mới, các địa phương chủ yếu tập trung hoàn thành các tiêu chí thì nay nhiều địa phương chủ động chuyển sang nâng cao chất lượng, hướng tới nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu gắn với phát triển bền vững. Bên cạnh đó, các mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn từng bước hình thành, góp phần nâng cao giá trị gia tăng và thu nhập cho người dân.

Nông thôn mới không còn là không gian thuần nông mà đang trở thành không gian kinh tế đa dạng, năng động, giàu tiềm năng. Một trong những yếu tố làm nên thành công của Chương trình xây dựng nông thôn mới là việc huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội. Ước tính thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025, cả nước đã huy động khoảng 3,7 triệu tỷ đồng. Đáng quý hơn không chỉ nằm ở những con số đầu tư mà ở cách tiếp cận ngày càng thực chất, lấy người dân làm trung tâm, chủ thể của quá trình phát triển.

Bước sang giai đoạn phát triển mới, cuối tháng 12-2025 vừa qua, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2035; Chính phủ ban hành Bộ tiêu chí quốc gia mới giai đoạn 2026 - 2030. Mục tiêu được xác định là phát triển nông thôn toàn diện, bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu, nâng cao thu nhập và chất lượng sống của người dân, hướng tới mức sống tiệm cận đô thị.

Định hướng đã rõ ràng, đây là cơ hội cho cả nước chuyển mình mạnh mẽ, trong đó có các vùng nông thôn. Tận dụng thời cơ, nông thôn Việt Nam tiếp tục bứt phá, phát triển. Với Hà Nội, nông thôn mới luôn là điểm tựa của Thủ đô, nơi lan tỏa giá trị văn hóa, sáng tạo, thịnh vượng cùng đất nước.

Nguyễn Mai