Quyền được vui chơi

Mùa hè là khoảng thời gian con trẻ cần được vui chơi sau một năm học kéo dài gần 9 tháng. Ảnh: L.P

Mùa hè ngắn ngủi

Chưa kịp tận hưởng những ngày nghỉ sau lễ bế giảng, Trần Văn Nhật Huy, học sinh Trường Tiểu học Lê Lai (phường Hải Châu), con trai chị Hà đã đến lớp học thêm từ ngày 1/6. Buổi sáng, em đến lớp lúc 7 giờ 30 và rời khỏi nhà cô giáo lúc 17 giờ. Cuối tuần, lịch học tiếng Anh và bơi gần như kín mít. Huy không còn thời gian đá bóng, đạp xe quanh chung cư cùng bạn như những ngày trước đó.

Chị Hà kể, nhiều lúc nghe con hỏi nghỉ hè sao ít thế, chị không khỏi chạnh lòng. “Tôi không muốn ép con học, nếu được nghỉ cùng con suốt hè thì tôi sẵn sàng để con chơi đúng nghĩa. Nhưng hai vợ chồng đều đi làm, để con ở nhà lại không yên tâm. Gửi con đến lớp, ít nhất mình biết con được chăm sóc, có bạn bè và có người quản lý”, chị nói.

Đó cũng là sự lựa chọn của không ít gia đình trẻ hiện nay. Công việc bận rộn, thiếu người trông trẻ cộng nỗi lo về sự an toàn khi con ở nhà một mình khiến lớp học hè trở thành sự lựa chọn khả thi nhất. Với thực tế này, học hè được xem như bài toán giúp trẻ tránh xa nguy hiểm và các thiết bị điện tử khi người lớn vắng nhà.

Theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, thời gian nghỉ hè của học sinh kéo dài từ cuối tháng Năm đến đầu tháng Chín. Tuy nhiên, với đa số trẻ em, kỳ nghỉ ấy thực tế chỉ kéo dài hơn tuần lễ sau buổi bế giảng. Rồi sau đó, sẽ được lấp đầy bởi các lớp học văn hóa, ngoại ngữ, năng khiếu, kỹ năng sống hoặc các khóa học trải nghiệm có thời gian biểu tương tự năm học chính khóa.

Không ít phụ huynh thừa nhận, họ cũng nhận ra sự thiếu hụt ấy, nhưng việc trả lại mùa hè cho con không đơn giản bởi không đủ thời gian đồng hành, chăm sóc. Chị Hà thừa nhận, sự bận rộn của người lớn khiến mùa hè của con trẻ buộc phải định hình bằng lịch học thay vì những trải nghiệm vui chơi.

Chưa kể trước đây, mùa hè là trẻ em được về quê thăm ông bà, phụ giúp ba mẹ những công việc vừa sức. Khi đó, kỳ nghỉ hè không bị chia nhỏ bởi các lớp học thêm, mà mở ra một khoảng thời gian đủ dài để trẻ tự lấp đầy bằng những trải nghiệm rất riêng.

Học từ những trò chơi

Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc (UNICEF) nêu rõ, vui chơi không chỉ là nhu cầu tự nhiên mà còn là quyền cơ bản của trẻ em, được quy định trong Công ước Liên Hiệp Quốc về Quyền trẻ em. Vui chơi giúp trẻ phát triển toàn diện về thể chất, cảm xúc và xã hội, đồng thời hình thành nền tảng kỹ năng sống quan trọng cho tương lai.

Thế nhưng, từ quy định về quyền được vui chơi đến thực tế mùa hè của nhiều trẻ em hiện nay vẫn còn một khoảng cách không nhỏ. Giữa guồng quay mưu sinh của người lớn, không phải gia đình nào cũng có điều kiện tạo ra một không gian nghỉ hè đúng nghĩa cho con. Trong bối cảnh đó, điều phụ huynh trăn trở là làm thế nào để con vừa có cơ hội học hỏi, vừa được tận hưởng một mùa hè đúng nghĩa.

GS. TS Tâm lý học Lê Quang Sơn, khoa Tâm lý lâm sàng, Trường Y dược - Đại học Đà Nẵng gợi mở, với trẻ em, chơi cũng chính là một cách học. Khi cùng bạn bè đá bóng, cắm trại, lắp ghép mô hình hay khám phá thiên nhiên, con học cách giao tiếp, hợp tác, giải quyết mâu thuẫn, chấp nhận thất bại và kiểm soát cảm xúc. Những kỹ năng này không dễ hình thành nếu chỉ thông qua sách vở hay các bài giảng trên lớp.

Có thể nói, một mùa hè lý tưởng không nhất thiết phải hoàn toàn tách rời sách vở, nhưng cần có tỷ lệ hợp lý giữa học tập, trải nghiệm và nghỉ ngơi. Việc để trẻ tham gia các hoạt động ngoài trời, sinh hoạt nhóm, hoặc đơn giản là có thời gian tự do vui chơi theo cách của mình giúp tái tạo năng lượng tinh thần sau một năm học nhiều áp lực.

Những năm gần đây, Cung Văn hóa Thiếu nhi Đà Nẵng đã thay đổi cách tiếp cận học sinh trong mùa hè khi có hơn 80% môn học năng khiếu trong danh sách các môn được dạy, thậm chí không đưa môn Toán, Tiếng Việt vào danh sách học bán trú.

Theo GS. TS Lê Quang Sơn, học hè không phải là điều cần phủ nhận. Một vài lớp học nếu phù hợp với sở thích và khả năng của trẻ vẫn mang lại nhiều giá trị. Điều quan trọng là người lớn cần tránh biến kỳ nghỉ hè thành sự nối dài của năm học chính khóa.

“Trẻ cũng cần khoảng thời gian được tự do vui chơi và tự giải quyết những va chạm rất đời thường với bạn bè. Chính trong những khoảng thời gian tưởng như không-làm-gì ấy, trẻ học được tính tự lập, khả năng sáng tạo và cách thích ứng với cuộc sống”, ông phân tích.

Một mùa hè đúng nghĩa không đo bằng số lớp học đã hoàn thành, cũng không nằm ở việc trẻ đã học bao nhiêu môn năng khiếu. Bởi đôi khi, niềm vui từ một trận bóng, đá cầu hay thảnh thơi nằm đọc cuốn truyện tranh mình yêu thích sẽ là phần ký ức đẹp theo các em rất lâu, sau này.

LAN PHƯƠNG