Quốc Khánh: Để cây lê phát triển bền vững

Lê là một trong những loại cây ăn quả được trồng lâu năm trên địa bàn xã Quốc Khánh. Tuy nhiên, trước đây nhiều diện tích lê trồng trên địa bàn bị già cỗi, sâu bệnh, thoái hóa. Bên cạnh đó, người dân chủ yếu canh tác theo kinh nghiệm, chưa chú trọng áp dụng khoa học kĩ thuật vào chăm sóc nên năng suất, chất lượng quả giảm dần.

Người dân thôn Đội Cấn kiểm tra chất lượng quả lê trước khi thu hoạch

Trước thực tế đó, chính quyền xã đã phối hợp với các cơ quan chuyên môn triển khai nhiều giải pháp nhằm phục tráng giống lê bản địa, bảo tồn nguồn gen quý của địa phương. Cùng với đó, chính quyền xã cũng tích cực phối hợp hỗ trợ người dân đưa một số giống lê mới vào sản xuất nhằm đa dạng cơ cấu giống.

Tiến sĩ Lê Thị Mỹ Hà, nghiên cứu viên, Viện Nghiên cứu Rau quả, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, chủ nhiệm đề tài nghiên cứu, bảo tồn và phát triển giống lê bản địa cho biết: Từ năm 2005, viện đã phối hợp với các cơ quan chuyên môn của tỉnh và UBND xã Quốc Khánh triển khai đề tài nghiên cứu kỹ thuật chăm sóc, phục tráng giống lê bản địa; từ năm 2015 đến nay, viện phối hợp đưa một số giống lê mới như Tai Nung VH6, HS VAAS 24, MX VAAS 24… vào trồng thử nghiệm, đồng thời thực hiện kỹ thuật ghép mắt giống lê bản địa với các giống mới nhằm đánh giá khả năng sinh trưởng, thích nghi.

Theo đánh giá, đến nay, các giống lê mới và cây ghép đều sinh trưởng, phát triển tốt, phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của địa phương. Một số giống cho năng suất khá, mẫu mã quả đẹp. Đối với các cây lê giống mới, năng suất trung bình hiện đạt từ 40 - 50kg/cây; giống lê ghép đạt khoảng 30kg/cây, tăng gấp 2 - 3 lần so với lê bản địa trước đây. Đặc biệt, việc nghiên cứu, ghép mắt giống lê bản địa với các giống mới đã góp phần “trẻ hóa” vườn cây, đồng thời vẫn giữ được nguồn gen quý của địa phương.

Ông Hoàng Văn Khi, thôn Đội Cấn cho biết: Năm 2015, khi tham gia đề tài phục tráng và phát triển cây lê do Viện Nghiên cứu Rau quả triển khai, gia đình được hỗ trợ giống, phân bón, đồng thời được hướng dẫn quy trình kỹ thuật. Nhờ tập trung chăm sóc, vườn lê sinh trưởng tốt hơn, tỷ lệ đậu quả cao, chất lượng quả cũng được nâng lên. Hiện, gia đình tôi có hơn 130 cây lê, gồm cả giống lê bản địa và các giống lê mới. Bình quân mỗi năm, gia đình thu hoạch trên 1 tấn quả, giá bán dao động từ 15.000 đến 25.000 đồng/kg (tùy loại). Năm nay, mặc dù mới đầu vụ nhưng gia đình đã thu hoạch được khoảng 3 tạ quả, tư thương đến tận vườn thu mua nên đầu ra ổn định.

Không chỉ gia đình ông Khi, nhiều hộ dân trên địa bàn xã cũng từng bước thay đổi phương thức canh tác, chủ động cải tạo vườn cây, áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Hiện, toàn xã có trên 50 hộ trồng lê, với diện tích 13,5 ha, tập trung ở các thôn: Đội Cấn, An Khuyến… Sản lượng trung bình hằng năm ước đạt từ 6 đến 7 tấn quả. Đặc biệt, đầu năm 2025, sản phẩm lê của xã đã được chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao.

Ông Nông Việt Vinh, Trưởng Phòng Kinh tế xã Quốc Khánh cho biết: Bên cạnh phối hợp với các cơ quan chuyên môn triển khai các đề tài nghiên cứu, phục tráng giống lê bản địa, những năm qua, xã luôn quan tâm tuyên truyền, tổ chức các lớp tập huấn hướng dẫn người dân áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Riêng từ đầu năm 2026 đến nay, phòng đã tham mưu UBND xã phối hợp tổ chức 3 lớp tập huấn chuyên đề về kỹ thuật trồng, chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh trên cây lê với khoảng 150 lượt người dân tham gia. Xác định cây lê là cây ăn quả đặc sản của địa phương cần tập trung bảo tồn và phát triển, thời gian tới, chính quyền xã tiếp tục phối hợp với các cơ quan chuyên môn hướng dẫn người dân cải tạo những diện tích già cỗi, áp dụng quy trình sản xuất an toàn; đồng thời khuyến khích người dân đưa giống mới vào sản xuất.

Với sự đồng hành của chính quyền xã, các cơ quan chuyên môn và sự chủ động của người dân, cây lê đặc sản của xã vùng biên Quốc Khánh đang từng bước được phục tráng, bảo tồn và phát triển theo hướng bền vững. Đây không chỉ là giải pháp gìn giữ nguồn gen quý của địa phương mà còn góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, tạo động lực phát triển kinh tế nông nghiệp trên địa bàn.