Quốc gia nào từng bỏ Tết Âm lịch?

Tờ Rodong Sinmun - cơ quan ngôn luận của đảng Lao động Triều Tiên - cho biết Tết Nguyên đán là “một trong những ngày lễ người dân yêu thích nhất”.

Trong khi đó, tờ Korea Herald chia sẻ Tết Âm lịch là một trong hai ngày lễ truyền thống quan trọng và được tổ chức long trọng nhất ở Hàn Quốc.

Tuy nhiên, trong quá khứ, cả hai quốc gia ở bán đảo Triều Tiên đều từng có thời gian thờ ơ với ngày lễ ý nghĩa này.

Hồi sinh truyền thống

Tết Dương lịch 1/1 được công nhận là ngày lễ chính thức của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên vào năm 1946. Sau Chiến tranh Triều Tiên năm 1953, tục lệ đón Tết Nguyên đán biến mất hoàn toàn ở nước này, theo Korea Times.

Tuy nhiên, tới năm 1989, dưới thời Chủ tịch Kim Jong-il, Triều Tiên bắt đầu đón Tết Nguyên đán trở lại để gìn giữ truyền thống dân tộc. Sau đó, Triều Tiên chính thức quy định Tết Nguyên đán là kỳ nghỉ lễ kéo dài 3 ngày vào năm 2003.

Còn tại Hàn Quốc, theo Korea Joongang Daily, từ những năm 1930, chính quyền thuộc địa cấm các nghi lễ thờ cúng tổ tiên trong dịp Tết nguyên đán, cấm làm bánh gạo và nấu rượu. Sau khi giành độc lập năm 1945, thái độ ưu tiên Tết dương lịch 1/1 vẫn duy trì.

Trẻ em Triều Tiên chơi các trò chơi dân gian trong Tết Nguyên đán tại Quảng trường Kim Nhật Thành ở Bình Nhưỡng ngày 10/2/2024. Ảnh: Yonhap.

Theo Bảo tàng Dân tộc Quốc gia Hàn Quốc, những chính phủ đầu tiên của Đại Hàn Dân Quốc coi Tết Âm lịch là “lạc hậu”. Từ những năm 1960-1980, mặc dù không cấm hoàn toàn, chính phủ trong khoảng thời gian này ra nhiều quy định cản trở người dân đón Tết Âm lịch.

Ngoài ra, giới lãnh đạo khi đó cho rằng hiện đại hóa đòi hỏi kỷ luật và năng suất không gián đoạn. Do đó, Tết Nguyên đán là kỳ nghỉ nhiều ngày, người dân sẽ tập trung vào gia đình, các nghi lễ thờ cúng tổ tiên và vui chơi, làm ngưng trệ phát triển kinh tế. Họ lập luận ngày 1/1 là ngày chung của “thế giới công nghiệp hóa phương Tây” mà Hàn Quốc đang khát khao hội nhập chung.

Dẫu vậy, người dân Hàn Quốc vẫn tích cực duy trì truyền thống. Đến giữa những năm 1980, nhà nước thất bại trong việc xóa bỏ Tết Nguyên đán. Tới tháng 2/1989, chính phủ khôi phục hoàn toàn Seollal - Tết Âm lịch thành kỳ nghỉ 3 ngày trong sự hân hoan của công chúng.

Những nét riêng và chung

Tại Triều Tiên, vào buổi sáng trong ngày đầu tiên của năm mới Âm lịch, người dân đặt hoa và bày tỏ lòng thành kính trước tượng hoặc chân dung cố Chủ tịch Kim Nhật Thành và cố Lãnh đạo Kim Jong-il.

Người dân thủ đô Bình Nhưỡng có thể ghé Cung điện Mặt trời Kumsusan - nơi lưu giữ thi hài của hai nhà lãnh đạo, đồng thời leo lên đồi Mãn Châu tưởng niệm trước bức tượng đồng khổng lồ của cố Chủ tịch Kim Nhật Thành và cố Lãnh đạo Kim Jong-il.

Sau đó, người dân thờ cúng tổ tiên (charye), nghi thức cúi lạy (sebae), gia đình sum họp ăn uống và xem các buổi biểu diễn nghệ thuật, buổi hòa nhạc, nhạc kịch cách mạng hay xiếc tùy mỗi vùng. Họ cũng tham gia các trò chơi dân gian như thả diều, quay con quay, đá cầu (jegichagi)...

Người dân Hàn Quốc cũng thực hiện nhiều nghi lễ như Triều Tiên như thờ cúng tổ tiên và nghi thức cúi lạy. Món ăn không thể thiếu trong Tết Nguyên đán là canh bánh gạo (tteokguk).

Tteokguk là món ăn không thể thiếu trong mâm cơm Tết của người Hàn Quốc. Ảnh: BBC.

Bánh tteok mang 3 ý nghĩa tượng trưng. Hình dáng thuôn dài tượng trưng cho trường thọ. Lát bánh cắt hình đồng xu tượng trưng cho sự giàu có. Còn màu trắng tượng trưng cho sự tinh khiết và khởi đầu tốt đẹp cho năm mới.

Hàn Quốc từng tính tuổi từ ngày đầu tiên của năm âm lịch thay vì ngày sinh nhật. Do đó, khi ăn tteokguk trong dịp Tết Nguyên đán, người Hàn Quốc đánh dấu mình trưởng thành thêm một tuổi. Đôi khi, những người mới quen hỏi tuổi nhau một cách tế nhị bằng câu “bạn ăn bao nhiêu bát tteokguk rồi?”.

Tteokguk được dâng lên tổ tiên trong lễ charye để cầu mong tổ tiên dẫn dắt và bảo vệ con cháu trong năm mới. Sau đó, các thành viên trong gia đình sẽ cùng ăn tteokguk, đánh dấu chuyển giao từ năm cũ sang năm mới.

Các hiện vật tại Bảo tàng Tteok của Viện Thực phẩm Truyền thống Hàn Quốc cho thấy việc chế biến tteokguk trong quá khứ rất khó khăn.

Người nam và người nữ thay phiên nhau dùng búa đá nặng hoặc dụng cụ bằng gỗ để giã bột gạo nếp và nước thành bột nhào. Công việc này đòi hỏi sức mạnh tập thể. Do đó, tteokguk là một món ăn đặc biệt mà người Hàn Quốc tự hào.

Mỗi vùng miền của Hàn Quốc có phiên bản tteokguk riêng với các nguyên liệu địa phương. Tteokguk từ tỉnh Jeolla ở phía tây nam Hàn Quốc có gà, còn đảo Jeju có thêm rong biển.

Người Triều Tiên cũng ăn tteokguk, song họ thưởng thức nhiều món khác tùy vùng miền và sản vật địa phương như canh há cảo (manduguk), canh thịt lợn và cơm (dwaejigukbap), bánh gạo hình trăng khuyết (songpyeon), bánh kếp đậu xanh (nokdujijim) và mì.

Trí Ân