Quản lý bằng dữ liệu số thay cho giấy tờ

Toàn cảnh phiên thảo luận tại tổ 4 vào sáng 4/8. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) TP. Huế thảo luận tại tổ 4 cùng các đoàn Khánh Hòa và Lào Cai. UVTW Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn ĐBQH TP. Huế Nguyễn Đình Trung điều hành phiên thảo luận.

Tham dự phiên thảo luận có Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định và Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà.

Đề xuất cơ chế “một cửa số” kiểm soát hàng hóa lưỡng dụng

Góp ý dự thảo Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách TP. Huế cho rằng dự thảo vẫn còn nguy cơ chồng chéo trong quản lý hàng hóa lưỡng dụng.

Theo đại biểu Nguyễn Thị Sửu, một mặt hàng có thể đồng thời chịu sự điều chỉnh của luật này và các luật chuyên ngành như Luật Quản lý ngoại thương, các nghị định về xuất nhập khẩu của Bộ Công Thương, Bộ Quốc phòng… Điều đó dễ tạo thêm rào cản hành chính và tăng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Bà dẫn thực tế, khi doanh nghiệp xuất khẩu thiết bị có tính năng nhạy cảm, cơ quan thương mại và cơ quan an ninh có thể áp dụng các quy trình kiểm soát khác nhau, kéo dài thời gian xử lý hồ sơ.

UVTW Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn ĐBQH TP. Huế Nguyễn Đình Trung điều hành phiên thảo luận. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Từ đó, đại biểu Nguyễn Thị Sửu đề xuất, một mặt hàng có thể đồng thời chịu sự điều chỉnh của luật này và các luật chuyên ngành như đề nghị xây dựng cơ chế “một cửa thông tin duy nhất”, kết nối cơ sở dữ liệu quốc gia với hệ thống hải quan và quản lý chuyên ngành, thay vì yêu cầu doanh nghiệp báo cáo trùng lặp.

“Chúng ta đã có nền tảng chuyển đổi số, cần chuyển từ quản lý bằng giấy tờ sang quản lý bằng dữ liệu số”, đại biểu Nguyễn Thị Sửu nói và đề xuất hệ thống tự động cảnh báo khi mã hàng thuộc nhóm nhạy cảm, thay vì buộc doanh nghiệp phải xin phép ở nhiều nơi.

Đối với các biện pháp ngăn chặn khẩn cấp, bà cho rằng quy định phải hoàn tất quyết định bằng văn bản trong 24 giờ là rất nghiêm ngặt và có thể gây áp lực lớn cho cơ quan thực thi. Nếu thiếu nguồn lực, dễ dẫn đến lạm quyền hoặc vi phạm quy trình hành chính.

Theo đại biểu Nguyễn Thị Sửu, một mặt hàng có thể đồng thời chịu sự điều chỉnh của luật này và các luật chuyên ngành nên kiến nghị cho phép áp dụng lệnh tạm dừng kỹ thuật số trên hệ thống hải quan hoặc ngân hàng ngay lập tức, đồng thời bổ sung cơ chế bồi thường thiệt hại cho doanh nghiệp nếu việc áp dụng biện pháp khẩn cấp sau đó được xác định là không có căn cứ.

Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách TP. Huế Nguyễn Thị Sửu góp ý các dự thảo luật. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Phân định rõ trách nhiệm báo chí trong phổ biến pháp luật

Góp ý dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Tiến Nam, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP. Huế cơ bản tán thành sự cần thiết sửa luật nhằm đổi mới phương thức phổ biến pháp luật theo hướng ứng dụng công nghệ số.

Đại biểu Nguyễn Tiến Nam đánh giá cao việc dự thảo bổ sung quy định về truyền thông chính sách, tăng cường ứng dụng công nghệ và mở rộng phương thức tiếp cận pháp luật. Tuy nhiên, theo đại biểu Nguyễn Tiến Nam, cần làm rõ ranh giới giữa phổ biến, giáo dục pháp luật với truyền thông chính sách, tư vấn pháp luật và các hoạt động tham vấn, phản biện xã hội.

Đối với quy định liên quan cơ quan báo chí, đại biểu Nguyễn Tiến Nam đề nghị xác định rõ trách nhiệm cung cấp và phản ánh thông tin pháp luật, cơ chế phối hợp và phản hồi giữa báo chí với cơ quan có thẩm quyền.

“Cần phân định rõ trách nhiệm phổ biến, giáo dục pháp luật với chức năng thông tin, phản ánh và giám sát xã hội theo pháp luật về báo chí”, đại biểu Nguyễn Tiến Nam nhấn mạnh.

Đại biểu Nguyễn Tiến Nam cũng lưu ý cần bảo đảm nguồn lực khi mở rộng nhóm đối tượng ưu tiên, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu vùng xa và người Việt Nam ở nước ngoài, tránh tình trạng quy định mang tính nguyên tắc nhưng khó triển khai trong thực tế.

Đại biểu Nguyễn Tiến Nam, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP. Huế cơ bản tán thành sự cần thiết sửa luật nhằm đổi mới phương thức phổ biến pháp luật theo hướng ứng dụng công nghệ số. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Đưa AI vào phổ biến pháp luật nhưng phải kiểm soát rủi ro

Tiếp tục góp ý dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Hải Nam (Đoàn ĐBQH TP. Huế) cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thị trường và các giao dịch dân sự ngày càng nhiều, nhu cầu hiểu biết pháp luật của người dân trở nên cấp thiết hơn.

Đại biểu Nguyễn Hải Nam dẫn các ví dụ về nghĩa vụ thuế khi xuất cảnh, bồi thường thu hồi đất hay đầu tư trái phiếu doanh nghiệp để cho thấy việc thiếu kiến thức pháp luật có thể gây thiệt hại trực tiếp cho người dân.

Góp ý điều 11 của dự thảo, đại biểu Nguyễn Hải Nam đề nghị đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo (AI) trong phổ biến pháp luật, nhưng phải làm rõ chủ thể quản lý, trách nhiệm xác thực nguồn thông tin và cơ chế kiểm soát rủi ro.

“AI có thể tham gia hỗ trợ phổ biến pháp luật, nhưng phải xác định rõ trách nhiệm và mức độ can thiệp của AI đối với đời sống xã hội”, đại biểu Nguyễn Hải Nam nói.

Đối với điều 13, đại biểu Nguyễn Hải Nam cho rằng quy định bắt buộc phải có tài khoản định danh mới được tham gia một số hoạt động phổ biến pháp luật có thể làm hạn chế khả năng tiếp cận thông tin. Theo đại biểu Nguyễn Hải Nam, với các nội dung chỉ mang tính học tập, tìm hiểu pháp luật, không nhất thiết phải yêu cầu định danh quá chặt chẽ.

Đại biểu Nguyễn Hải Nam cũng dẫn kinh nghiệm quốc tế về việc ứng dụng công nghệ trong giáo dục pháp luật từ rất sớm, cho rằng Việt Nam cần tận dụng chuyển đổi số để đưa pháp luật đến gần người dân hơn, thay vì chỉ dừng ở các hình thức tuyên truyền truyền thống.