Quân hàm xanh trên mặt trận chuyển đổi số

Bộ đội biên phòng tỉnh Lai Châu hướng dẫn bà con sử dụng hòm thư điện tử tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm ẩn danh. (Ảnh: Vũ Tiến Dũng)

Với mô hình “Bộ đội Biên phòng đồng hành chuyển đổi số nơi biên giới”, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu được Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng đánh giá là một trong những đơn vị tiên phong trong công tác chuyển đổi số.

Đại tá Trương Minh Đức, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh cho biết, đơn vị xác định Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là cơ hội lớn, giúp cán bộ, chiến sĩ, Nhân dân biên giới nhanh tiến kịp miền xuôi. Khi công nghệ số rút ngắn khoảng cách về địa lý, không gian và tri thức, người dân tại xã Mù Cả nếu được trang bị, hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh có thể khai thác thông tin trên nền tảng số, không gian mạng như người dân ở khu vực trung tâm Hà Nội. Từ quyết tâm chính trị đó, đơn vị đã xây dựng nghị quyết, kế hoạch, tổ chức lực lượng quyết tâm tiến quân vào mặt trận mới: Chuyển đổi số.

Bước đi đầu tiên là Bộ đội Biên phòng tỉnh phối hợp Viettel Lai Châu, cấp ủy, chính quyền địa phương tổ chức khảo sát và đánh giá trên địa bàn. Kết quả cho thấy, địa bàn còn nhiều “vùng lõm” về hạ tầng số, sóng điện thoại, mạng internet với hơn 2.000 hộ dân chưa có điện thoại thông minh. Đảng ủy, Ban Chỉ huy Biên phòng tỉnh chủ động tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành các văn bản chỉ đạo đẩy mạnh chuyển đổi số ở khu vực biên giới, phát huy vai trò sức mạnh tổng hợp của các lực lượng. Trong đó, bộ đội biên phòng đóng vai trò chủ công, nòng cốt triển khai phong trào “Bình dân học vụ số”.

Từ đây, 31 tổ tuyên truyền được thành lập trên cơ sở mô hình “thầy giáo quân hàm xanh xóa mù chữ”, nay chuyển thành “thầy giáo quân hàm xanh xóa mù số”. Mục tiêu ban đầu không phải biến cán bộ, chiến sĩ thành những lập trình viên hay chuyên gia công nghệ, mà là giúp người dân biết khai thác dịch vụ công trực tuyến, sử dụng VNeID, tiếp cận thông tin chính thống, nâng cao kiến thức và nhận diện, đấu tranh với những thông tin xấu độc trên không gian mạng.

Bộ đội biên phòng tỉnh Lai Châu hướng dẫn bà con sử dụng hòm thư điện tử tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm ẩn danh. (Ảnh: Vũ Tiến Dũng)

Đến nay, Ban Chỉ huy Biên phòng tỉnh triển khai đồng bộ năm mô hình chuyển đổi số tiêu biểu: “Thầy giáo quân hàm xanh - đẩy nhanh chuyển đổi số”; “Hòm thư điện tử tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm ẩn danh”; “Hòm thư điện tử thực hiện dân chủ ở cơ sở”; “Hướng dẫn nhân dân bán hàng trên sàn thương mại điện tử”; “Thư viện pháp luật số”.

Các “Tổ kỹ năng số” được lập ra gồm 150 hạt nhân nòng cốt với phương châm “đi từng bản, đến từng lán nương, hướng dẫn từng người”. Chuyển đổi số không thể nói suông khi nhiều người dân chưa có điện thoại. Để giải quyết khó khăn này, Bộ đội Biên phòng tỉnh tranh thủ sự ủng hộ của các cấp, ngành, các cơ quan, đơn vị, nhà hảo tâm với kinh phí 2 tỷ đồng và 200 điện thoại thông minh; vận động cán bộ, chiến sĩ mua 335 điện thoại trị giá gần 671 triệu đồng; phối hợp Công an tỉnh, Viettel trao tặng, cài đặt, hướng dẫn sử dụng 1.616 điện thoại thông minh kèm sim 4G (trị giá 2 triệu đồng một điện thoại), tổng trị giá hơn 3 tỷ đồng.

Đáng chú ý, Ban Chỉ huy cử cán bộ trực tiếp hướng dẫn, hỗ trợ Nhân dân ứng dụng công nghệ bán hàng trên sàn thương mại điện tử, đây là bước chuyển từ an sinh sang sinh kế số. Đến nay, 80 hộ dân mở các gian hàng số trên TikTok Shop, Shopee... đem lại tổng doanh thu hơn một tỷ đồng.

Ở Sin Suối Hồ, bản du lịch cộng đồng nổi tiếng của đồng bào H'Mông, người dân thường bày bán các sản phẩm đặc trưng của địa phương như địa lan, quả sơn tra, thảo quả, hàng thêu tay truyền thống cho khách du lịch. Được bộ đội biên phòng hướng dẫn, những gian hàng trực tuyến của người dân lần lượt xuất hiện trên các nền tảng với hàng chục nghìn lượt theo dõi. Hàng hóa cũng đa dạng thêm, gồm các sản vật như Sâm Lai Châu, tinh dầu sả, thịt trâu sấy, lạp xưởng…

Tiêu biểu, gian hàng trực tuyến của chị Hảng Thị Nú ngày càng sáng đèn đều đặn hơn. Chị không chỉ thu gom hàng hóa của người dân trong bản và quanh vùng mà còn nhận bán giúp hàng của nhiều hộ ở xa qua các buổi phát trực tiếp.

Với mô hình “Hòm thư điện tử tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm ẩn danh”, mã QR của hòm thư được niêm yết rộng rãi tại các điểm công cộng, trạm y tế, nhà văn hóa và từng hộ gia đình. Người dân chỉ cần một thao tác quét mã là có thể gửi hình ảnh, video, thông tin tố giác tội phạm về đồn biên phòng mà vẫn được bảo mật danh tính cá nhân.

Từ tháng 8/2025 đến nay, Biên phòng tỉnh đã tiếp nhận 190 tin, trong đó 103 tin có giá trị cao; các đơn vị đã xác lập và đấu tranh thành công năm chuyên án; bắt giữ và khởi tố điều tra 27 vụ với 32 đối tượng phạm tội về ma túy.

Với mô hình “Thư viện pháp luật số”, đơn vị phối hợp Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đăng tải các luật, nghị định, nhất là pháp luật về biên giới quốc gia; người dân quét mã QR được dán ở trụ sở cơ quan, đơn vị, nhà trường, hộ gia đình, dễ dàng tra cứu khi có nhu cầu.

Chia sẻ kinh nghiệm và bài học thành công trong chuyển đổi số nơi biên giới, Đại tá Nguyễn Văn Hưng, Chính ủy Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh cho biết, mọi chủ trương, mô hình phải xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của địa bàn và nhu cầu của Nhân dân; lấy người dân làm trung tâm, lấy hiệu quả phục vụ làm thước đo, tránh hình thức, chạy theo thành tích. Mỗi cán bộ phải là một tuyên truyền viên, hướng dẫn viên chuyển đổi số tại địa bàn khu vực biên giới.

Thời gian tới, Đảng ủy, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh tiếp tục đổi mới tư duy, phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo trong chuyển đổi số nhằm khơi thông mọi nguồn lực giúp Nhân dân phát triển kinh tế-xã hội; góp phần xây dựng thế trận biên phòng ngày càng phát triển, vững mạnh, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong kỷ nguyên số.