Quán ăn vẫn chưa hết khói thuốc

Hút thuốc lá là một trong những nguy cơ gây ra các bệnh liên quan đến đường hô hấp. 

Biển cấm - có như không

Buổi tối, một quán ăn khá đông khách ở khu vực trung tâm TP. Huế gần như kín bàn. Giữa tiếng nói chuyện, gọi món, vài người đàn ông ở một bàn phía trong lần lượt châm thuốc. Khói thuốc theo quạt lan sang những bàn bên cạnh.

Một gia đình có trẻ nhỏ ngồi gần đó phải đổi chỗ. Người mẹ cho biết, chị rất ngại khi đưa con vào quán ăn mà bàn bên cạnh có người hút thuốc. Đi ăn cùng trẻ nhỏ, điều mình cần không chỉ là thức ăn sạch mà không gian cũng phải dễ chịu. Nhiều lúc muốn góp ý nhưng khách với khách nói nhau cũng ngại.

Điều đáng nói, ngay gần cửa quán có biển cấm hút thuốc. Tuy nhiên, khi khách châm thuốc, nhân viên phục vụ nhìn thấy nhưng không nhắc nhở. Tình trạng tương tự vẫn có thể bắt gặp tại một số quán ăn, quán nhậu, nhất là những nơi có không gian kín hoặc nửa kín. Vào giờ cao điểm, các bàn kê gần nhau, chỉ cần một vài người hút thuốc, những người xung quanh cũng phải hít khói thuốc.

Anh T.V. Q., một nhân viên phục vụ tại quán ăn M.N cho biết, việc nhắc khách không phải lúc nào cũng dễ. Có người vui vẻ dập thuốc, nhưng cũng có khách cho rằng chỉ hút một vài điếu không ảnh hưởng gì, nhất là khi đang ngồi ăn uống cùng bạn bè.

“Quán đông, khách quen cũng nhiều nên nhân viên đôi khi ngại nhắc vì sợ khách không vui. Nếu quán quy định rõ ngay từ đầu và tất cả nhân viên cùng thực hiện thì sẽ dễ hơn”, anh Q. nói. Chính tâm lý ngại va chạm khiến biển cấm hút thuốc tại một số nơi chưa phát huy được tác dụng như mong muốn.

Có quy định, có mức phạt

Việc cấm hút thuốc tại quán ăn không chỉ dừng ở lời khuyến cáo. Theo quy định về phòng, chống tác hại của thuốc lá, khu vực trong nhà của cơ sở dịch vụ ăn uống thuộc địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn.

Đáng chú ý, từ ngày 15/5/2026, Nghị định số 90/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế có hiệu lực. Theo Điều 24 của nghị định, người hút thuốc lá tại địa điểm có quy định cấm bị phạt tiền từ 200.000 đồng đến 500.000 đồng.

Trách nhiệm cũng không chỉ thuộc về người hút thuốc. Theo nghị định này, mức phạt từ 3 triệu đồng đến 5 triệu đồng được áp dụng đối với hành vi không có chữ hoặc biểu tượng “cấm hút thuốc lá” tại địa điểm cấm hút thuốc theo quy định; hoặc không tổ chức thực hiện, hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện quy định cấm hút thuốc tại địa điểm thuộc quyền quản lý, điều hành.

Thực tế cũng đặt ra một vấn đề: Trong khi chế tài đã khá rõ, việc hút thuốc tại một số quán ăn vẫn được xem như một thói quen bình thường. Người hút ít e ngại bị xử phạt; người xung quanh ngại góp ý; nhân viên ngại nhắc nhở. Khi cả ba phía đều “ngại”, quy định rất dễ chỉ nằm trên tấm biển treo ở cửa.

Để thay đổi tình trạng này, bên cạnh tuyên truyền, các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống cần thực hiện nghiêm quy định ngay trong hoạt động hàng ngày. Biển cấm hút thuốc phải được đặt ở vị trí dễ nhìn; nhân viên cần được hướng dẫn cách nhắc khách lịch sự nhưng kiên quyết. Chủ quán cũng cần xác định môi trường không khói thuốc là một phần của chất lượng phục vụ chứ không phải việc làm để đối phó với kiểm tra.

Cùng với đó, việc kiểm tra, giám sát tại các cơ sở dịch vụ ăn uống cần được thực hiện thường xuyên hơn. Không chỉ kiểm tra việc có hay không tấm biển cấm hút thuốc, mà cần quan tâm việc cơ sở có thực sự nhắc nhở, ngăn chặn hành vi hút thuốc tại khu vực cấm hay không.