'Quà đắng' dịp cuối năm

Phần thưởng “từ trên trời rơi xuống”

Cuộc sống bình yên của ông N.X.M (70 tuổi, ngụ phường Gò Vấp, TP Hồ Chí Minh) đã hoàn toàn bị xáo trộn trong mấy ngày gần đây sau những cuộc gọi lãnh quà, nhận thưởng cuối năm của “nhân viên nhà mạng viễn thông”.

Biết được lai lịch ông M. là cán bộ hưu trí, sử dụng số điện thoại của nhà mạng Vinaphone, “nhân viên nhà mạng” gọi cho ông M. thông báo ông thuộc diện nhận quà của công ty giá trị 5 triệu đồng, bao gồm một chuyến du lịch hoặc quy đổi thành phiếu mua hàng. “Tôi hoài nghi vì tìm hiểu rất nhiều kiểu lừa đảo qua mạng bằng hình thức này nên ban đầu không phản hồi gì, chỉ hứa cho qua. Tuy nhiên, hôm sau, một cuộc gọi khác xưng là giám đốc vùng của công ty thuyết phục tôi nên tham gia nhận quà hoàn toàn miễn phí, không phải mất đồng bạc nào. Nghe thuyết phục, vợ chồng tôi đồng ý tham gia”, ông M. kể.

“Con mồi” đồng ý, nhân viên nhà mạng liền gửi tin nhắn thông báo thời gian, địa điểm đến nhận quà. Đúng ngày, vợ chồng ông M. khấp khởi chở nhau đi lãnh phần thưởng “từ trên trời rơi xuống”. Đến nơi, nhân viên tiếp nhận đầy đủ thông tin từ vợ chồng ông M. theo trình tự, nếu xài số trên 10 năm thì được lãnh quà trị giá 5 triệu, xài dưới 10 năm lãnh 3 triệu.

“Một số người già đã đưa điện thoại của mình cho nhân viên kiểm tra, riêng tôi thì chỉ đọc số, nhất định không đưa điện thoại. Nhân viên không tiếp cận được điện thoại của tôi thì đưa cho tôi một phiếu quà tặng trị giá 5 triệu đồng, căn dặn phải mua tại Điện máy xanh hoặc Thế giới di động. Khi tôi mang phiếu đi nhận hàng thì nhân viên tại các siêu trị cho biết phiếu giả, siêu thị không có chương trình nào như vậy”, ông M. cho biết quá trình bị sập bẫy lừa tặng quà.

Phiếu tặng quà đối tượng tặng cho nạn nhân để chiếm lòng tin, khi nạn nhân mang đi mua hàng thì phát hiện là phiếu giả.

Tương tự, bà L.M.N (65 tuổi, ngụ phường Bình Thạnh, TP Hồ Chí Minh) cũng nhận được cuộc gọi từ nhân viên “Trung tâm thương mại Thủ Đức” thông báo bà được tiêu chuẩn nhận quà tri ân cuối năm từ trung tâm vì là cán bộ hưu trí và là khách hàng tiềm năng.

Không để bà N. hoài nghi, nhân viên giải thích quy định tặng quà cuối năm là hoàn toàn miễn phí, hàng sẽ được giao tới tận nhà, bà N. không cần phải đi xa để nhận. “Tôi thấy mình chẳng mất gì cả, có quà thì nhận, không thì thôi nên cũng đưa cho họ cái địa chỉ nhà để họ tới”, bà N. cho biết.

Hôm sau, nhân viên giao hàng chở đến nhà bà N. một chiếc quạt hơi nước trị giá hơn 5 triệu đồng, nói là quà tặng tri ân dịp cuối năm của trung tâm thương mại. Nhân viên giao hàng đề nghị bà N. ký nhận, đồng thời thanh toán số tiền thuế và phí giao hàng trị giá 1,2 triệu đồng. Thấy quà giá trị, bà N. rút tiền thanh toán. Tưởng như vậy là xong, nào ngờ mấy tiếng sau, bà N. nhận cuộc gọi từ nhân viên trung tâm thương mại hỏi đã nhận quà chưa, cảm thấy món quà như thế nào? Bà N. chỉ biết nói lời cảm ơn.

Lúc này, nhân viên gợi ý: “Cô đã nhận quà tri nhân rồi nên được xét duyệt vào danh sách khách VIP, có phần thưởng lớn hơn là gói combo tủ lạnh, máy giặt, tivi trị giá 70 triệu đồng. Với gói này, trung tâm khuyến mại, cô chỉ cần thanh toán 50% là có thể nhận hàng”. Bà N. đang phân vân thì nhân viên tiếp tục đánh vào tâm lý: “Gói quà rất giá trị, nếu cô không dùng đến thì có thể bán lại cho trung tâm với giá gốc, cô sẽ được lời một nửa”. Nghe đến đây, bà N. đồng ý.

Ngay hôm sau, nhân viên giao hàng chở kiện hàng đến nhà bà N. và thu 35 triệu đồng cộng với các khoản thuế, phí. Nhận hàng xong, bà N. liên hệ với nhân viên để bán lại theo lời hứa chắc chắn trước đó. Nhân viên tiếp nhận cuộc gọi, hứa sẽ có người từ trung tâm đến nhận lại hàng nhưng bà N. chờ mòn mỏi không thấy ai, những cuộc gọi trước đó đều không liên lạc được. Ngậm đắng nuốt cay, bà N. khui kiện hàng ra xem thì rớt nước mắt khi thấy tivi, tủ lạnh, máy giặt toàn là hàng rởm đã qua sử dụng, được tái chế lại, giá trị không đáng là bao.

Cơ quan Công an thu giữ nhiều dụng cụ, phương tiện của nhóm đối tượng lừa đảo trúng thưởng, tặng quà.

Cảnh giác “bẫy quà”

Thực tế cho thấy, hình thức lừa đảo thông qua tặng quà, tri ân, khuyến mãi mà các nạn nhân gặp phải như trên không hề mới lạ, đã xuất hiện trong một thời gian dài. Thời điểm cuối năm, chiêu lừa này hoành hành khắp nơi, mang danh “lì xì Tết”, “quà tri ân”, “mua hàng khuyến mãi...” khiến hàng ngàn người sập bẫy.

Vừa qua, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm công nghệ cao đã phối hợp với Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Thanh Hóa, phát hiện một đường dây lừa đảo với quy mô lớn, phạm vi hoạt động trên địa bàn cả nước thông qua hình thức trúng thưởng.

Với danh nghĩa là “Trung tâm Đầu tư Quốc tế Power” nhằm tạo vỏ bọc hợp pháp, từ đầu tháng 7/2025, các đối tượng sử điện thoại cố định, rồi gọi điện theo kịch bản để tiếp cận, thông báo cho người dân trúng thưởng tiền mặt hoặc quà tặng có giá trị lớn như tivi, tủ lạnh, điều hòa... nhưng lại yêu cầu bị hại phải mua những mặt hàng, sản phẩm khác của công ty với giá cao hơn so với giá gốc nhập hàng.

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa xác định, đây là đường dây tội phạm có tổ chức chặt chẽ, hoạt động khép kín theo mô hình doanh nghiệp. Các đối tượng đã thành lập nhiều công ty ma, có đầy đủ danh nghĩa giám đốc, quản lý, nhân viên; thuê địa điểm làm việc tại TP Hồ Chí Minh và một số tỉnh, thành lân cận. Mỗi công ty thường dao động từ 10 đến 50 nhân viên, được phân công vai trò cụ thể như một doanh nghiệp hợp pháp gồm: bộ phận gọi điện tư vấn, bộ phận chốt đơn, bộ phận kế toán - tài chính, bộ phận quản lý dữ liệu khách hàng.

Theo kịch bản đã được chuẩn bị sẵn, các đối tượng giả danh nhân viên chăm sóc khách hàng, trung tâm mua sắm trực tuyến gọi điện cho người dân trên khắp cả nước, thông báo trúng thưởng tiền mặt hoặc quà tặng có giá trị lớn như tivi, tủ lạnh, điều hòa, ghế massage... Sau đó, các đối tượng lấy nhiều lý do gian dối, như: để tri ân khách hàng hoặc tạo mã trúng thưởng, tổ chức trao thưởng, nộp thuế phí, quy đổi sản phẩm là hiện vật ra tiền mặt cho khách hàng... Mục đích là đánh vào tâm lý hám lợi của khách hàng để yêu cầu bị hại nhận và thanh toán nhiều đơn hàng với số tiền cao hơn gấp nhiều lần so với giá trị thực tế hàng hóa nhằm chiếm đoạt tài sản. Nạn nhân mà các đối tượng lừa đảo thường nhắm tới là người cao tuổi sinh sống ở khu vực nông thôn, thiếu thông tin và hiểu biết về loại tội phạm này.

Sau khi tạo được lòng tin, các đối tượng đưa ra điều kiện “đủ tiêu chuẩn nhận thưởng”, yêu cầu bị hại phải tiếp tục mua thêm các sản phẩm khác của công ty như sữa dinh dưỡng, thực phẩm chức năng, bếp điện từ, máy đo huyết áp... với các lý do gian dối như: tạo mã trúng thưởng, tích điểm, kích hoạt giải, hoàn thiện hồ sơ trao thưởng. Khi giao hàng, bị hại phải thanh toán số lớn hơn rất nhiều, thậm chí gấp 8-10 lần so với giá trị thực tế của sản phẩm.

Với thủ đoạn nêu trên, nhiều bị hại tin tưởng vào viễn cảnh mình trúng thưởng thật, đã chuyển tiền, thanh toán tiền hàng theo yêu cầu của nhóm đối tượng lừa đảo để có thể nhanh chóng nhận được quà tặng như đối tượng hứa hẹn. Khi bị hại đã mắc bẫy, các đối tượng tiếp tục khai thác tâm lý tiếc tiền của bị hại, tạo lập thêm nhiều nhân vật ảo, sử dụng các số điện thoại khác nhau tự xưng là bộ phận tài chính, kế toán, hội đồng trao thưởng hoặc lãnh đạo công ty để tiếp tục gọi điện.

Thông qua các kịch bản nối tiếp, đối tượng liên tục đưa ra hàng loạt lý do thuyết phục khác, như: mua thêm hàng để quy đổi phần thưởng từ hiện vật sang tiền mặt; nộp phí xuất hóa đơn, phí vận chuyển nhanh, phí bảo hiểm hàng hóa, thuế và các khoản chi phí phát sinh khác. Mỗi khoản tiền thường không lớn nhưng được chia nhỏ, yêu cầu nhiều lần, khiến bị hại lạc vào ma trận của các chiêu trò thao túng tâm lý mà các đối tượng đã dựng sẵn để rồi tiếp tục chuyển tiền hoặc nhận thêm các đơn hàng mới. Chỉ đến khi đã chuyển hết tiền mà quà và thưởng vẫn không thấy đâu, bị hại mới biết mình bị lừa.

Nhóm đối tượng đã lừa đảo hàng nghìn nạn nhân, chiếm đoạt hàng trăm tỷ đồng.

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố 9 bị can về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Mở rộng điều tra, Công an tỉnh Thanh Hóa đã phối hợp các đơn vị nghiệp vụ triệu tập, đấu tranh, làm việc với 31 đối tượng thuộc nhiều công ty khác nhau, do Nguyễn Doanh Thương (sinh năm 1983, trú phường An Phú Đông, TP Hồ Chí Minh) cầm đầu, tự xưng là chủ tịch.

Theo kết quả điều tra ban đầu, từ tháng 1/2024 đến tháng 12/2025, các nhóm đối tượng đã lừa đảo khoảng 1.000 bị hại trên phạm vi cả nước, chiếm đoạt số tiền ước tính hàng trăm tỷ đồng.

Từ vụ án trên, Cơ quan công an khuyến cáo người dân cần đặc biệt cảnh giác trước các cuộc gọi thông báo trúng thưởng; tuyệt đối không chuyển tiền, không mua hàng, không nộp bất kỳ khoản phí nào khi chưa được kiểm chứng rõ ràng. Đặc biệt, trong thời điểm giáp Tết, đối tượng lừa đảo sẽ lợi dụng những thông tin tặng quà, trao thưởng cho người dân để tung ra nhiều thủ đoạn khác nhau, nhằm chiếm lòng tin của những người yếu thế, người già, thậm chí là bất cứ ai cũng có thể bị lừa.

Ngày 30/12/2025, Công an TP Hải Phòng đã đưa ra cảnh báo lừa đảo liên quan đến việc nhận tiền 400.000 đồng Tết dương lịch 2026. Theo Công an TP Hải Phòng, Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 418/NQ-CP về việc tặng quà nhân dịp chào mừng Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, bầu cử Quốc hội khóa XVI và Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026 cho người có công với cách mạng và nhiều nhóm người khác...

Tuy nhiên, lợi dụng chính sách ý nghĩa này, một số đối tượng xấu đã tung ra nhiều thủ đoạn lừa đảo tinh vi nhằm chiếm đoạt tài sản. Bọn chúng thường nhắm vào tâm lý háo hức của người dân, gửi cho họ các đường link có chứa mã độc thông qua các tin nhắn hoặc cuộc gọi mạo danh là cán bộ của cơ quan nhà nước hỗ trợ người dân nhận quà.

Chỉ cần người dân cung cấp thông tin tài khoản, mã OTP tài khoản ngân hàng, cài các app (ứng dụng) lạ trên thiết bị thông minh sẽ bị chúng chiếm quyền điều khiển. Từ đó tiếp tục dẫn dụ bị hại thao tác các bước xác thực nhằm chiếm đoạt tiền từ ngân hàng trực tuyến.

Để chủ động phòng ngừa, đấu tranh với các tội phạm này, Công an TP Hải Phòng khuyến cáo: Người dân cần nâng cao cảnh giác, không cung cấp mật khẩu, mã OTP cho bất kỳ ai, không bấm vào các đường link lạ, không cài đặt các ứng dụng không rõ nguồn gốc đòi hỏi quyền truy cập cao vào hệ thống trên các thiết bị di động thông minh, do các đối tượng cung cấp thông qua môi trường mạng.

Người dân nhận quà của Chính phủ cần thông qua các kênh chính thống như UBND xã, phường nơi cư trú, các cơ quan nhà nước hoặc hệ thống ngân hàng từ các thông báo chính thức. Khi nghi ngờ bị lừa đảo chiếm đoạt tài sản, người dân cần báo ngay cho cơ quan Công an nơi gần nhất để được hỗ trợ giải quyết.

Ngọc Thiện