Phi công Mỹ sững sờ trước 'vòm ánh sáng' sau vụ phóng tên lửa Liên Xô

Phát hiện khó lý giải

Liên Xô nổi tiếng với khả năng giữ bí mật các chương trình quân sự trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh. Chính vì vậy, Mỹ đã triển khai hàng loạt phương tiện trinh sát hiện đại nhằm theo dõi đối thủ, từ máy bay U-2, vệ tinh do thám cho đến các tàu chuyên dụng hoạt động dưới đáy biển.

Ít được biết đến hơn là RC-135S Cobra Ball - biến thể đặc biệt của máy bay Boeing C-135, được trang bị hàng loạt cảm biến quang học và điện tử tối tân với nhiệm vụ gần như duy nhất là theo dõi các vụ phóng tên lửa của Liên Xô. Loại máy bay này thường hoạt động từ căn cứ không quân Shemya trên quần đảo Aleutian (Mỹ), nơi có vị trí thuận lợi để quan sát các bãi thử tên lửa ở vùng Viễn Đông Liên Xô.

Mùa thu năm 1988, cơ trưởng Robert Hopkins cùng tổ bay RC-135S thực hiện một nhiệm vụ như vậy. Mục đích là ghi nhận dữ liệu từ vụ phóng tên lửa đạn đạo tầm trung SS-20 Saber, trong khuôn khổ Hiệp ước Các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF) ký năm 1987 giữa Mỹ và Liên Xô. Theo thỏa thuận này, hai bên được phép tiêu hủy các loại tên lửa bị cấm bằng cách phóng chúng tới khu vực rơi đã xác định trước để phục vụ quá trình kiểm chứng.

Các thiết bị trên Cobra Ball liên tục ghi nhận tốc độ, quỹ đạo và các thông số bay của quả tên lửa. Tuy nhiên, điều khiến cả phi hành đoàn kinh ngạc lại không phải là vụ phóng, mà là hiện tượng xuất hiện ngay sau đó.

Máy bay RC-135S Cobra Ball. Ảnh Wikimedia Commons

“Bức tường ánh sáng”

Trong cuộc phỏng vấn nhiều năm sau, Hopkins kể rằng khi quan sát bầu trời phía trước, ông bất ngờ nhìn thấy một dải ánh sáng màu trắng đục, hơi trong suốt giống như một “bức tường” khổng lồ đang lao tới từ phía lãnh thổ Liên Xô.

Theo lời ông, hiện tượng này trải dài từ sát mặt đất lên đến giới hạn tầm nhìn của phi công qua kính lái, gần như bao phủ toàn bộ bầu trời. Nó di chuyển với tốc độ rất lớn từ tây sang đông, hướng ra Bắc Thái Bình Dương, nhanh hơn nhiều so với bất kỳ máy bay nào mà tổ lái từng quan sát.

“Bức tường ánh sáng” nhanh chóng cắt ngang đường bay của RC-135S rồi tiếp tục biến mất về phía chân trời, để lại phía sau là bầu trời đêm tối đen như trước. Toàn bộ hiện tượng chỉ diễn ra trong thời gian rất ngắn nhưng đủ để gây ấn tượng mạnh với cả hai phi công.

Sau này, hiện tượng được chính phi hành đoàn đặt tên là “Dome of Light” (Vòm ánh sáng). Điều đáng chú ý là Hopkins và cơ phó chỉ chứng kiến hiện tượng tương tự thêm đúng một lần nữa, cũng sau một vụ phóng SS-20 khác.

Ảnh minh hoạ

Bí ẩn vẫn chưa có lời giải thống nhất

Ban đầu, hai phi công cho rằng họ có thể đã gặp một hiện tượng khí quyển hiếm thấy hoặc đơn giản là nhầm lẫn do điều kiện quan sát ban đêm. Tuy nhiên, các chuyên gia của Không quân Mỹ không chấp nhận lời giải thích này và bắt đầu xem xét nhiều khả năng khác.

Một giả thuyết cho rằng loại nhiên liệu sử dụng trên tên lửa SS-20 có thể tạo ra hiệu ứng quang học bất thường ở tầng khí quyển trên. Một số ý kiến khác lại nhận định đây có thể là đám mây ion hình thành sau vụ phóng, tạo nên hiện tượng phản xạ ánh sáng hiếm gặp.

Tuy nhiên, giả thuyết thu hút nhiều sự quan tâm nhất cho rằng “Vòm ánh sáng” có thể là một biện pháp đối phó được Liên Xô phát triển nhằm gây nhiễu hoặc đánh lừa các hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ và châu Âu. Nếu đúng như vậy, hiện tượng này không đơn thuần là một hiệu ứng vật lý mà có thể liên quan đến công nghệ hỗ trợ xuyên thủng lá chắn phòng thủ.

Dù vậy, đến nay chưa có tài liệu công khai hoặc bằng chứng độc lập xác nhận “Vòm ánh sáng” thực sự là một phần trong chương trình phát triển vũ khí của Liên Xô. Nhiều chuyên gia cho rằng các dữ liệu còn lại quá ít để đưa ra kết luận chắc chắn.

Hơn ba thập kỷ đã trôi qua kể từ lần đầu tiên hiện tượng này được ghi nhận, “Dome of Light” vẫn là một trong những bí ẩn nổi tiếng gắn với các hoạt động do thám thời Chiến tranh Lạnh. Trong bối cảnh công nghệ tên lửa tiếp tục phát triển, đặc biệt là các hệ thống siêu vượt âm hiện đại, câu chuyện về “bức tường ánh sáng” năm 1988 vẫn thường được nhắc lại như một trong những hiện tượng kỳ lạ nhất từng được phi hành đoàn trinh sát Mỹ chứng kiến, dù bản chất thực sự của nó vẫn chưa được làm sáng tỏ.