Phát triển nghề nuôi ong bền vững

Tham gia mô hình, các hộ dân xã Văn Miếu được hỗ trợ về vật tư và tiếp thu nhiều kỹ thuật mới về nghề nuôi ong mật để chăn nuôi an toàn sinh học.

Phú Thọ có nhiều tiềm năng và lợi thế để phát triển nghề nuôi ong, cả về diện tích tự nhiên, thời tiết, nguồn thức ăn và truyền thống nuôi ong mật. Tuy nhiên, trước đây việc nuôi ong chủ yếu theo kinh nghiệm; kỹ thuật chăm sóc, quản lý đàn và phòng trị bệnh cho ong còn nhiều hạn chế, dẫn đến chất lượng mật chưa đồng đều, khó đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường.

Trước thực tế đó, từ năm 2024, dự án Khuyến nông Trung ương “Xây dựng mô hình nuôi ong mật gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm” đã chính thức được triển khai trên địa bàn tỉnh. Trung tâm Khuyến nông Phú Thọ chủ trì, phối hợp với các địa phương khảo sát, lựa chọn hộ dân tiêu biểu để thực hiện mô hình.

Thực hiện dự án, tháng 7/2024, Trung tâm Khuyến nông Phú Thọ tổ chức cấp phát hỗ trợ 350 đàn ong mật giống (giống ong nội Apis cerana) 3 cầu chuẩn/đàn, đảm bảo chất lượng, an toàn về dịch bệnh cho 7 hộ dân tại các xã Gia Điền, Ấm Hạ, huyện Hạ Hòa cũ (nay là xã Hạ Hòa). Ngoài ra, các hộ dân tham gia mô hình còn được hỗ trợ một số vật tư nuôi ong như thùng ong, phấn hoa, đường trắng, tầng chân, máng cho ong ăn, thùng quay mật, bộ dụng cụ nhân đàn... Các loại vật tư đều đảm bảo chất lượng, phù hợp để giúp các hộ dân chăm sóc và nuôi dưỡng đàn ong hiệu quả.

Ông Nguyễn Văn Kỷ - thành viên Tổ hợp tác nuôi ong Đoàn Kết, xã Hạ Hòa chia sẻ: “Bà con tham gia dự án được hỗ trợ 100% giống ong chuẩn từ 3 cầu trở lên và cấp phát đầy đủ vật tư thiết yếu và thuốc phòng bệnh cho ong. Không chỉ được hỗ trợ về vật tư, thông qua các lớp tập huấn chăn nuôi an toàn sinh học chuyên sâu ngay tại hiện trường do Trung tâm tổ chức, chúng tôi còn được tiếp cận, trang bị nhiều kỹ thuật mới về nghề nuôi ong mật”.

Nhờ tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật, đàn ong sinh trưởng, phát triển tốt, đến cuối năm 2024 kết quả thu hoạch vượt trội. Năng suất mật đạt hơn 18 kg/đàn/năm, tổng sản lượng ước đạt trên 6.500 kg mật/năm. Hiệu quả kinh tế từ mô hình cao hơn 16,5% so với phương thức nuôi truyền thống.

Nối tiếp thành công, năm 2025 mô hình tiếp tục được triển khai tại xã Thọ Văn với quy mô 350 đàn ong giống chất lượng cao. Trung tâm đã cấp phát thêm hơn 3.000 tài liệu kỹ thuật cho người dân vùng lân cận để nhân rộng. Nhờ áp dụng chuẩn quy trình VietGAHP, chỉ sau 3 tháng thả nuôi, đàn ong thích nghi nhanh và cho thu hoạch 2 đợt mật với năng suất khá cao 1,88 kg mật/đàn cho mỗi lượt quay.

Năm 2026, dự án tiếp tục mở rộng đến vùng đồng bào dân tộc thiểu số tại xã Văn Miếu với quy mô 200 đàn ong mật phân bổ cho 4 hộ. Dự án tiếp tục phát huy hiệu quả và tạo ra sinh kế tại chỗ cho người dân, giúp thay đổi tư duy sản xuất của nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số, tăng thu nhập và cải thiện đời sống.

Đến nay, Dự án Khuyến nông Trung ương “Xây dựng mô hình nuôi ong mật gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm” tại địa phương đã mang lại kết quả thiết thực. Từ phương thức nuôi tự phát và theo kinh nghiệm, người nông dân đã và đang làm chủ kỹ thuật hiện đại, chủ động liên kết cùng doanh nghiệp để biến tiếm năng tự nhiên thành sản phẩm hàng hóa có giá trị, khẳng định chất lượng và đưa sản phẩm mật ong Đất Tổ ngày càng được nhiều người biết đến.

Đồng chí Đặng Ngọc Nga - Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh cho biết: Chìa khóa tạo nên sự khác biệt của dự án tại địa phương là phát huy hiệu quả liên kết chuỗi giá trị và vai trò định hướng, tháo gỡ bài toán tiêu thụ sản phẩm sau thu hoạch. Trung tâm Khuyến nông Phú Thọ đóng vai trò cầu nối, trực tiếp hỗ trợ các hộ ký hợp đồng bao tiêu với các hợp tác xã (HTX) và doanh nghiệp uy tín tại địa phương. Toàn bộ mật ong thu hoạch đều đạt chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, có quy trình truy xuất nguồn gốc rõ ràng.

Dự án không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ con giống hay nâng cao năng suất mật thô mà đã thay đổi hoàn toàn tư duy sản xuất của bà con nông dân. Việc ký kết liên kết tiêu thụ với các HTX đã giúp nghề nuôi ong phát triển bền vững. Bên cạnh đó, dự án giúp người dân tập trung tối đa vào việc tuân thủ quy trình VietGAHP, nâng cao chất lượng mật để xây dựng thương hiệu, đưa sản phẩm mật ong đạt chuẩn OCOP lên các sàn thương mại điện tử và hệ thống bán lẻ hiện đại. Đây là một hướng đi mới, triển vọng cho kinh tế nông nghiệp của tỉnh, tạo ra những bước phát triển bền vững và lâu dài.

Ngọc Lam