Phát triển hạ tầng số - nền móng thúc đẩy chuyển đổi số

Kiểm tra dữ liệu trên máy chủ tại Trung tâm Khoa học công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số - Sở Khoa học và Công nghệ.

Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng trong giai đoạn phát triển mới. Cụ thể hóa chủ trương này, tỉnh đã ban hành nhiều chương trình, kế hoạch phát triển hạ tầng số, coi đây là điều kiện tiên quyết để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng chính quyền số, phát triển kinh tế số và xã hội số; đồng thời quy hoạch hạ tầng số song hành với hạ tầng giao thông, năng lượng, chiếu sáng và các công trình kỹ thuật khác.

Toàn tỉnh hiện đã nâng cấp hơn 3.800 trạm BTS; triển khai trên 1.600 trạm 4G và bắt đầu phát sóng 5G từ tháng 10/2025. Cáp quang băng rộng được cung cấp đến toàn bộ cơ quan nhà nước và gần 80% hộ gia đình. Đáng chú ý, 100% thôn, bản thuộc khu vực đặc biệt khó khăn đã phủ sóng di động. Những khu vực lõm sóng được rà soát, xử lý kịp thời, bảo đảm thông tin thông suốt. Trên 80% dân số trong độ tuổi trưởng thành đã sở hữu điện thoại thông minh, tạo điều kiện thuận lợi để triển khai các nền tảng số đến người dân...

Nếu như trước đây hạ tầng số thường được hiểu đơn giản là hệ thống viễn thông thì ngày nay khái niệm này đã được mở rộng hơn rất nhiều. Đó là mạng băng rộng tốc độ cao, hạ tầng cáp quang, mạng 5G, trung tâm dữ liệu, nền tảng điện toán đám mây, các cơ sở dữ liệu dùng chung, hệ thống định danh điện tử, nền tảng tích hợp và chia sẻ dữ liệu cùng các giải pháp bảo đảm an toàn, an ninh mạng. Mỗi cấu phần đều giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành hệ sinh thái số thống nhất, phục vụ hoạt động của chính quyền, doanh nghiệp và người dân.

Theo định hướng của tỉnh, phát triển hạ tầng số không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước mà còn tạo nền tảng thúc đẩy thương mại điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt, dịch vụ công trực tuyến, lưu trữ và xử lý dữ liệu, góp phần phát triển kinh tế - xã hội giống như vai trò của hạ tầng giao thông hay hạ tầng năng lượng đối với tăng trưởng truyền thống. Chia sẻ về vấn đề này, đồng chí Nguyễn Minh Tường, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh: “Chuyển đổi số chỉ thực sự hiệu quả khi có hạ tầng đủ mạnh để dữ liệu được kết nối thông suốt, các nền tảng số vận hành ổn định và người dân, doanh nghiệp có thể tiếp cận các dịch vụ số mọi lúc, mọi nơi. Vì vậy, đầu tư hạ tầng số không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà còn là chiến lược phát triển lâu dài của tỉnh”.

Một điểm mới trong cách tiếp cận của Phú Thọ là phát triển hạ tầng số theo hướng chia sẻ, dùng chung, tránh đầu tư manh mún. Kế hoạch của tỉnh yêu cầu tăng cường phối hợp giữa các ngành trong việc ngầm hóa, sử dụng chung hạ tầng kỹ thuật, kết hợp đầu tư hạ tầng viễn thông với hạ tầng điện, giao thông, cấp thoát nước và các công trình công cộng nhằm giảm chi phí đầu tư, nâng cao hiệu quả khai thác. Đồng thời, khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư, phát triển hạ tầng số, huy động nguồn lực xã hội cùng Nhà nước xây dựng hệ sinh thái số hiện đại.

Là một trong những đơn vị trực tiếp phát triển hạ tầng viễn thông trên địa bàn tỉnh, ông Nguyễn Tất Hồng, Trưởng đại diện VNPT khu vực Phúc Yên chia sẻ: “Hiện nhu cầu của người dân và doanh nghiệp không chỉ dừng ở việc có kết nối Internet mà còn yêu cầu đường truyền tốc độ cao, ổn định để phục vụ công việc hằng ngày. Việc mở rộng vùng phủ cáp quang, 5G và các nền tảng số sẽ tạo dư địa rất lớn cho phát triển kinh tế số của địa phương”.

Cùng với hạ tầng kết nối, dữ liệu số đang trở thành nguồn tài nguyên mới của nền kinh tế. Vì vậy, việc xây dựng các nền tảng số dùng chung, kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan, đơn vị được xem là bước đi quan trọng để hình thành chính quyền số. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, liên thông và khai thác hiệu quả, việc giải quyết thủ tục hành chính sẽ nhanh hơn, minh bạch hơn; đồng thời tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ công thuận lợi hơn.

Đối với khu vực doanh nghiệp, hạ tầng số đang trở thành một trong những tiêu chí quan trọng khi quyết định đầu tư. Các mô hình nhà máy thông minh, dây chuyền sản xuất tự động, quản trị bằng dữ liệu hay kết nối trực tuyến với các tập đoàn đa quốc gia đều đòi hỏi hệ thống hạ tầng số ổn định và an toàn. Ông Wang Cheng Wen - Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Công nghiệp chính xác Việt Nam 1 cho rằng, trong sản xuất hiện đại, mạng dữ liệu có ý nghĩa không kém điện hay giao thông. Chỉ cần hệ thống kết nối bị gián đoạn vài phút cũng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ dây chuyền. Vì vậy, doanh nghiệp rất quan tâm đến chất lượng hạ tầng số khi mở rộng đầu tư.

Song song với đầu tư hạ tầng, tỉnh cũng đặc biệt coi trọng nhiệm vụ bảo đảm an toàn, an ninh mạng. Các giải pháp giám sát, cảnh báo sớm, bảo vệ dữ liệu cá nhân, ứng cứu sự cố và bảo đảm an toàn hệ thống thông tin theo cấp độ được triển khai đồng bộ nhằm xây dựng môi trường số an toàn, tin cậy cho cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Đây cũng là yếu tố không thể thiếu để chuyển đổi số phát triển bền vững. Cùng với đó, việc nâng cao nhận thức, phổ cập kỹ năng số cho cán bộ, doanh nghiệp và người dân được xác định là nhiệm vụ quan trọng. Tỉnh khuyến khích các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp sử dụng nền tảng số trong quản lý, điều hành; đồng thời đẩy mạnh phong trào “Học tập số”, “Bình dân học vụ số”, tạo nền tảng để mọi người dân đều có khả năng tiếp cận và khai thác hiệu quả các tiện ích của môi trường số.

Trong giai đoạn phát triển mới, khi chuyển đổi số đã trở thành yêu cầu tất yếu, đầu tư cho hạ tầng số chính là đầu tư cho năng lực cạnh tranh của địa phương. Với quyết tâm đưa hạ tầng số đi trước một bước, Phú Thọ đang từng bước xây dựng nền móng vững chắc để hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên số.