Phát triển các hành lang chiến lược mới

Một góc đô thị phường Chơn Thành, thành phố Đồng Nai.

Những hành lang chiến lược mới đóng vai trò gắn kết chặt chẽ giữa kinh tế đô thị - kinh tế hàng không - kinh tế cửa khẩu - kinh tế nội địa. Đồng thời tổ chức hiệu quả không gian phát triển theo hướng mở, linh hoạt, thích ứng cao theo mô hình đa trung tâm, đa cực, đa tầng, liên kết đồng bộ.

4 hành lang chủ đạo phát triển

Thành phố Đồng Nai sở hữu vị trí địa lý mang tính chiến lược đặc biệt, giữ vai trò cực tăng trưởng quan trọng hàng đầu của khu vực phía Nam cũng như trong cấu trúc phát triển tổng thể của quốc gia. Tiếp giáp với “siêu đô thị” Thành phố Hồ Chí Minh cũng như nhiều tỉnh thuộc khu vực phía Nam và có đường biên giới với Vương quốc Campuchia, thành phố Đồng Nai không chỉ giữ vai trò trọng điểm về quốc phòng - an ninh mà còn là cửa ngõ mở rộng giao thương xuyên biên giới.

Theo Thạc sĩ quản lý đô thị Phan Thị An, Phó Giám đốc Trung tâm Kiến trúc, quy hoạch đô thị - nông thôn, Viện Kiến trúc quốc gia (Bộ Xây dựng), thành phố Đồng Nai có vị thế là “trái tim” của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Do đó, địa phương không còn đóng vai trò là một “vệ tinh” phát triển mà có đủ điều kiện để trở thành một cực tăng trưởng độc lập.

Nghị quyết số 16-NQ/TW, ngày 21-7-2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Đồng Nai đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2065 đã xác định một trong những quan điểm phát triển thành phố Đồng Nai trong giai đoạn tới là đưa thành phố phát triển trở thành cực tăng trưởng đa chức năng, có vai trò dẫn dắt về công nghiệp hàng không, vũ trụ, công nghiệp công nghệ cao, logistics, thương mại biên giới, nông nghiệp công nghệ cao, đổi mới sáng tạo gắn với phát huy vị trí trung tâm chiến lược của “đô thị sân bay”, kết nối toàn cầu, phát triển ngang tầm với các đô thị sân bay lớn trong khu vực và quốc tế.

Đối với công tác quy hoạch, Trung ương xác định: Quy hoạch tổng thể thành phố Đồng Nai phải đủ sức dẫn dắt phát triển, có tư duy đột phá, tầm nhìn dài hạn 100 năm, tạo không gian trung chuyển chiến lược. Cùng với đó, tổ chức hiệu quả không gian phát triển theo hướng mở, linh hoạt, thích ứng cao với các hành lang chiến lược phát triển mới. Trong đó có 4 hành lang chủ đạo phát triển gồm: Thành phố Hồ Chí Minh - đô thị Biên Hòa - đô thị Long Thành - khu bến cảng Phước An là hành lang hàng không - cảng biển - logistics - dịch vụ hiện đại; đô thị Biên Hòa - Dầu Giây - Tân Phú - Tây Nguyên là hành lang kết nối công nghiệp, nông nghiệp, du lịch sinh thái, năng lượng, dịch vụ; đô thị Phước Long - Đồng Xoài - Chơn Thành - Hoa Lư - Campuchia - ASEAN lục địa là hành lang cửa khẩu, biên mậu, logistics xuyên biên giới, công nghiệp phụ trợ; đô thị Long Thành - Lâm Đồng - duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên là hành lang liên kết hàng không - cảng biển - cao nguyên - duyên hải.

Ðộng lực từ hạ tầng giao thông kết nối

Với việc định hình các hành lang phát triển chủ đạo trong giai đoạn mới, hệ thống hạ tầng giao thông kết nối đóng vài trò quan trọng trong việc thúc đẩy hình thành, phát triển các hành lang này.

Theo kế hoạch, Cảng hàng không quốc tế (sân bay) Long Thành giai đoạn 1 sẽ đưa vào khai thác cuối năm 2026. Sân bay Long Thành không chỉ đóng vài trò về kết nối giao thông mà còn là “hạt nhân” để phát triển mô hình đô thị sân bay của Đồng Nai. Đồng thời cùng với hệ thống cảng biển, đặc biệt là Cảng Phước An, Sân bay Long Thành cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hình thành các hành lang phát triển chủ đạo mới của thành phố.

Mặt khác, với hàng loạt tuyến cao tốc, vành đai, đường sắt đô thị (metro) đã và đang được đầu tư xây dựng, hệ thống hạ tầng đóng vai trò “mạch máu” trong quá trình hình thành các hành lang phát triển mới của thành phố Đồng Nai.

Ông Huỳnh Hồ Đại Nghĩa, chuyên gia chính sách công, Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đánh giá: Sự phát triển hạ tầng của thành phố Đồng Nai hiện nay cần được nhìn nhận không chỉ như các dự án giao thông riêng lẻ mà là quá trình tái cấu trúc không gian phát triển của địa phương. Với Sân bay Long Thành, hệ thống đường cao tốc, vành đai, Cảng Phước An kết nối Cảng Cái Mép - Thị Vải, cùng định hướng phát triển đường sắt và metro, thành phố Đồng Nai có điều kiện chuyển sang mô hình phát triển dựa trên mạng lưới hạ tầng chiến lược. “Điểm quan trọng là hạ tầng không chỉ giúp rút ngắn thời gian di chuyển mà còn tạo ra các không gian kinh tế mới” - ông Huỳnh Hồ Đại Nghĩa nêu quan điểm.