Phát huy vai trò người nông dân thời số hóa

Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Hoàng (thứ 2 từ trái qua) tham quan gian hàng trưng bày sản phẩm nông nghiệp công nghệ cao tại Triển lãm Thành tựu nông nghiệp tỉnh Đồng Nai năm 2025. Ảnh: Bình Nguyên

Đặc biệt, phải xây dựng người nông dân thời đại mới “Tri thức - Sáng tạo - Số hóa - Làm chủ - Bản lĩnh - Tiên phong - Khát vọng - Cống hiến”.

Ðưa công nghệ vào sản xuất

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và CĐS quốc gia; trong đó đưa KHCN vào trung tâm của sản xuất nông nghiệp được tỉnh Đồng Nai xác định là động lực then chốt, tạo nên bước đột phá trong phát triển nông nghiệp hiện đại, bền vững và hội nhập quốc tế. Trong đó, nông dân (ND) của tỉnh công nghiệp năng động, sáng tạo đã sớm tiếp cận, ứng dụng những công nghệ mới, hiện đại vào sản xuất.

Sau sáp nhập, tỉnh Đồng Nai tiếp tục giữ vững vị trí “thủ phủ” chăn nuôi của cả nước. Người chăn nuôi trên địa bàn tỉnh tiên phong trong ứng dụng KHCN, CĐS với mục tiêu phát triển theo quy mô công nghiệp, hiện đại, ngày càng hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tại trang trại chăn nuôi gà công nghiệp của Hợp tác xã Nông nghiệp công nghệ cao Long Thành Phát tại xã Xuân Đông có 5 dãy chuồng 2 tầng gồm 10 khu chuồng nuôi gà trắng theo quy trình khép kín, trại lạnh. Trong mỗi chuồng, gà được nuôi trong các ngăn lồng riêng biệt, xếp chồng nhiều tầng; bên dưới có hệ thống băng tải tự động thu gom phân và chất thải. Toàn bộ quy trình cho ăn, cung cấp nước uống đến điều khiển môi trường trong trại nuôi đều được tự động hóa. Với cùng một diện tích, mô hình nuôi gà chuồng tầng với lồng tầng là giải pháp tận dụng được tối đa diện tích chuồng trại khi cùng diện tích đất sản xuất nhưng trang trại có thể nuôi gấp nhiều lần về số lượng gà so với phương thức nuôi sàn truyền thống. Đặc biệt, ứng dụng hệ thống trại nuôi tự động hóa giúp tiết kiệm nhân công lao động.

Ông Nguyễn Văn Huân, Quản lý Trại gà Xuân Đông của Hợp tác xã Nông nghiệp công nghệ cao Long Thành Phát dẫn chứng: Với 10 chuồng nuôi có quy mô hơn 200 ngàn con gà/lứa, trang trại chỉ cần 3 lao động làm việc. Người lao động cũng không cần túc trực thường xuyên trong trại nuôi, họ chỉ có 4 đợt đi kiểm tra, điều chỉnh máy móc để dây chuyền chạy tự động trong các khâu cho ăn, uống nước. Việc điều tiết, kiểm soát nhiệt độ trong chuồng nuôi đều được cài đặt tự động; khâu thu dọn chất thải trong chăn nuôi cũng chỉ cần vài thao tác giản đơn trên máy.

Trong lĩnh vực trồng trọt, ND trên địa bàn tỉnh cũng sớm ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất. Đặc biệt, mô hình Trồng rau, cây ăn trái trong nhà màng, ND đã đi đầu CĐS, ứng dụng các công nghệ như: IoT, cảm biến, tự động hóa để quản lý môi trường như nhiệt độ, độ ẩm trong nhà màng; ứng dụng tưới tiêu, bón phân tự động, trong giám sát cây trồng…, giúp tối ưu hóa năng suất, chất lượng, đồng thời giảm công lao động, giảm chi phí sản xuất.

Hợp tác xã Nông nghiệp thương mại dịch vụ Vĩnh Tâm (ở xã Tân An) đi tiên phong tại địa phương đầu tư nhà màng trồng rau thủy canh. Mọi khâu sản xuất của hợp tác xã đều được tự động hóa, giúp ND đo lường và kiểm soát, tối ưu hóa gần như tất cả các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của cây trồng như: nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, dinh dưỡng.

Chủ tịch HĐQT Hợp tác xã Nông nghiệp thương mại dịch vụ Vĩnh Tâm Đặng Văn Phi cho hay: Ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất giúp rút ngắn thời gian canh tác, năng suất cây trồng đạt cao hơn; tiết kiệm được công lao động nhằm giảm chi phí sản xuất. Nhờ đó, chỉ cần diện tích đất sản xuất nhỏ, ND vẫn làm ra sản lượng rau lớn, đáp ứng tiêu chuẩn về chất lượng ngày càng cao của thị trường.

Ngành nông nghiệp tỉnh Đồng Nai đi đầu thực hiện CĐS, ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất. Đến nay, giá trị sản phẩm nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao của tỉnh đạt tỷ lệ gần 51,3% so với tổng giá trị sản phẩm nông nghiệp chủ lực của tỉnh. Toàn tỉnh đã hình thành được 11 vùng sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; nhân rộng hàng trăm mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; phát triển được cả trăm hợp tác xã nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Nông dân là trung tâm của chuyển đổi số

Trong bối cảnh xây dựng nông thôn hiện đại, CĐS đã trở thành yêu cầu bắt buộc mà ngay cả những ND ở những vùng sâu, vùng xa không chỉ chuyển đổi sang sản xuất thông minh mà còn ứng dụng CĐS trong truy xuất nguồn gốc sản phẩm, quảng bá, tiêu thụ nông sản.

Từ năm 2019, tỉnh Đồng Nai đã triển khai các dự án quản lý trang trại chăn nuôi gia súc, gia cầm và Dự án Truy xuất nguồn gốc thực phẩm thiết yếu có nguồn gốc động vật trên địa bàn tỉnh. Tỉnh cũng đi đầu trong triển khai hiệu quả các đề án truy xuất các sản phẩm chăn nuôi nhằm tăng cường năng lực quản lý, kiểm soát chất lượng sản phẩm, đồng thời đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng về sự minh bạch sản phẩm trong chuỗi cung ứng.

Theo ông Nguyễn Trường Giang, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thủy sản, tỉnh có nhiều chính sách hỗ trợ các cá nhân, tập thể tham gia vào chuỗi truy xuất nguồn gốc sản phẩm chăn nuôi. Tỉnh đã thiết lập được mô hình quản lý, nhận diện và truy xuất nguồn gốc sản phẩm chăn nuôi dựa vào ứng dụng công nghệ thông tin. Mục tiêu nhằm tăng cường năng lực quản lý, kiểm soát chất lượng, nhận diện và truy xuất nguồn gốc các sản phẩm chăn nuôi từ khâu chăn nuôi, giết mổ, vận chuyển, kinh doanh và tiêu thụ sản phẩm. Qua đó, góp phần xây dựng thương hiệu, nâng cao năng lực cạnh tranh cho ngành chăn nuôi của tỉnh.

Trong lĩnh vực trồng trọt, từ rất sớm, các hợp tác xã, ND đã quan tâm ứng dụng nền tảng dữ liệu số nông nghiệp và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Trong đó, xây dựng mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói xuất khẩu là điều kiện cần để tăng xuất khẩu các mặt hàng trái cây tươi.

Giám đốc Hợp tác xã Thương mại dịch vụ nông nghiệp Xuân Định (ở xã Xuân Định) Đặng Thị Thúy Nga cho biết: Tham gia xây dựng mã số vùng trồng, các xã viên được tập huấn kỹ thuật chăm sóc sầu riêng theo tiêu chuẩn thị trường xuất khẩu. Nhưng quan trọng hơn là khi được cấp mã số vùng trồng, sản phẩm mới đủ điều kiện tham gia thị trường xuất khẩu. Nhờ minh bạch từ quy trình trồng, chăm sóc, kiểm dịch thực vật… mà sản phẩm xuất khẩu tốt gắn với phát triển bền vững.

Thời gian qua, hàng ngàn hợp tác xã, hộ ND trên địa bàn tỉnh đã được hỗ trợ có tài khoản trên sàn thương mại điện tử; có hàng trăm sản phẩm nông nghiệp được cập nhật trên sàn thương mại điện tử của Sở Công Thương (ecdn.vn), sàn thương mại điện tử của Bưu điện Việt Nam (Postmart), Lazada, Tiki, Shopee... Qua đó, nhiều sản phẩm nông sản chủ lực, tiêu biểu của tỉnh được hội hỗ trợ, hướng dẫn xây dựng được nhãn hiệu, thương hiệu.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Văn Thắng chia sẻ: Trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, ngành nông nghiệp và môi trường tỉnh Đồng Nai xác định CĐS là một trụ cột chiến lược, vừa là giải pháp đột phá vừa là động lực quan trọng để phát triển nông nghiệp hiện đại, sinh thái, bền vững. Đến nay, công tác CĐS trong ngành nông nghiệp đã đạt được những kết quả bước đầu quan trọng. Đặc biệt là nhận thức và tư duy về CĐS trong ND được nâng lên rõ rệt. Theo đó, những mô hình sản xuất thông minh, bán hàng qua kênh thương mại điện tử được nhân rộng.

Bình Nguyên