Pháp đối mặt bài toán chủ quyền số

Báo cáo của Ủy ban điều tra thuộc Quốc hội Pháp vừa được công bố đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về những thách thức đối với chủ quyền số của nước này, khi nhiều cơ quan nhà nước vẫn phụ thuộc lớn vào các tập đoàn công nghệ nước ngoài trong các lĩnh vực phần mềm, điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo (AI) và trung tâm dữ liệu.

Báo cáo do hai nghị sĩ Philippe Latombe và Cyrielle Chatelain thực hiện được xây dựng nhằm đánh giá mức độ phụ thuộc công nghệ của các cơ quan công quyền trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị gia tăng và AI phát triển nhanh chóng. Theo báo cáo, sự phụ thuộc này đã trở thành một rủi ro chiến lược, tương tự như phụ thuộc vào nguồn năng lượng nhập khẩu hay các hàng rào thuế quan.

Kết quả khảo sát cho thấy phần lớn cơ quan nhà nước Pháp đang sử dụng các giải pháp của các tập đoàn công nghệ Mỹ như Microsoft, Oracle và VMware. Ngoại trừ lực lượng Hiến binh quốc gia, tất cả các đơn vị được khảo sát đều sử dụng phần mềm của Microsoft.

Đáng chú ý, Quỹ Bảo hiểm Y tế quốc gia Pháp (CNAM) cho biết 85% chi phí mua phần mềm của cơ quan này tập trung vào 8 nhà cung cấp, trong đó có 7 doanh nghiệp của Mỹ. Khoảng 80% các ứng dụng phục vụ hoạt động cốt lõi cũng được xây dựng trên nền tảng công nghệ nước ngoài như Oracle, Broadcom, Red Hat, IBM và Microsoft.

Trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, báo cáo ghi nhận một số cơ quan nhà nước đã lựa chọn mô hình AI Mistral của Pháp. Tuy nhiên, nhiều đơn vị vẫn sử dụng các công cụ của Mỹ như Copilot của Microsoft, Claude của Anthropic và ChatGPT của OpenAI. Theo báo cáo, điều này làm gia tăng nguy cơ dữ liệu nhạy cảm của Nhà nước bị các doanh nghiệp ngoài châu Âu tiếp cận và sử dụng để huấn luyện các mô hình AI.

Báo cáo cũng cảnh báo việc phụ thuộc vào các nhà cung cấp nước ngoài đặt ra nhiều rủi ro về chủ quyền dữ liệu và quyền tài phán ngoài lãnh thổ. Theo Đạo luật Cloud Act của Mỹ, chính quyền nước này có thể yêu cầu các nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây chuyển giao dữ liệu khách hàng trong một số trường hợp. Theo số liệu được công bố, trong nửa cuối năm 2025, Microsoft đã nhận 5.587 yêu cầu từ Chính phủ Mỹ về việc cung cấp dữ liệu trên phạm vi toàn cầu và đáp ứng khoảng 75% số yêu cầu. Google cũng nhận khoảng 60.000 yêu cầu và chấp thuận gần 89% số trường hợp.

Ủy ban điều tra còn cảnh báo nguy cơ các cơ quan nhà nước bị "khóa" vào hệ sinh thái của các tập đoàn công nghệ lớn, đồng thời nhắc đến khả năng xảy ra "kill switch" - tức việc nhà cung cấp có thể hạn chế hoặc ngừng cung cấp dịch vụ trong những tình huống đặc biệt. Theo báo cáo, quyết định của chính quyền Mỹ cấm người dùng nước ngoài tiếp cận một số mô hình AI tiên tiến của Anthropic gần đây đã làm gia tăng những lo ngại này tại châu Âu.

Theo ước tính của Ủy ban điều tra, các cơ quan công quyền của Pháp hiện chi tối thiểu 1,5 tỷ euro mỗi năm để mua phần mềm từ các doanh nghiệp ngoài châu Âu. Trong bối cảnh nhiều nhà cung cấp như Microsoft và VMware liên tục tăng giá dịch vụ, báo cáo cho rằng Pháp cần đẩy mạnh phát triển các giải pháp công nghệ trong nước, đồng thời xây dựng chiến lược dài hạn đối với hạ tầng trung tâm dữ liệu nhằm củng cố chủ quyền số quốc gia.

Hữu Chiến/vnanet.vn