Pháp cảnh báo về rủi ro của mạng xã hội đối với thanh thiếu niên

Các biểu tượng của mạng xã hội. Ảnh minh họa: AFP/TTXVN

Báo cáo được công bố sau 5 năm ANSES tiến hành điều tra toàn diện nhằm đánh giá rủi ro sức khỏe của việc sử dụng mạng xã hội đối với nhóm từ 11 đến 17 tuổi. Cơ quan này cho biết các nền tảng mạng xã hội hiện được thiết kế để thu hút sự chú ý và duy trì sự tương tác, khai thác sự dễ bị tổn thương của nhóm trẻ vị thành niên.

Dự án được khởi động từ tháng 9/2019, thực hiện bởi một nhóm khoảng 50 chuyên gia đến từ nhiều lĩnh vực khác nhau (bao gồm dịch tễ học, tâm thần học trẻ em, sinh học, khoa học thần kinh và khoa học thông tin). Các nhà khoa học đã dựa vào thông tin từ hơn 1.000 nghiên cứu khoa học để thực hiện một báo cáo đồ sộ dài 522 trang.

Theo ông Olivier Merckel, chuyên gia của ANSES, đây là một dự án chưa từng có tiền lệ và toàn diện, nhằm phân tích một cách thức sử dụng các nền tảng trực tuyến. Bà Olivia Roth-Delgado, người điều phối quá trình kiểm định, cho rằng nghiên cứu cung cấp bằng chứng khoa học cho các cuộc tranh luận về mạng xã hội, cho thấy các tác động đến sức khỏe đã được ghi nhận rõ ràng

ANSES cho biết mục đích của dự án là cung cấp thông tin tới khu vực công nhằm bảo vệ sức khỏe của cộng đồng tốt hơn, đặc biệt trong bối cảnh thời gian sử dụng màn hình gia tăng. Khảo sát năm 2025 của Crédoc, tổ chức nghiên cứu đời sống kinh tế và xã hội tại Pháp, 42% thanh thiếu niên từ 12 đến 17 tuổi dành từ 2 đến 5 tiếng mỗi ngày cho việc sử dụng điện thoại thông minh, và 9% sử dụng hơn 5 tiếng. Cơ quan này cho rằng sự phát triển mạnh mẽ của các thiết bị điện tử cá nhân trong 20 năm qua đánh dấu một sự biến động lớn, ảnh hưởng đến hầu hết xã hội và làm xáo trộn cách chúng ta suy nghĩ, tương tác với người khác và nhìn nhận bản thân.

“Hiệu ứng xoắn ốc”

Theo các chuyên gia, mô hình kinh doanh của các nền tảng là vấn đề cần được lưu tâm hàng đầu. Mô hình dựa trên việc kiếm tiền từ dữ liệu cá nhân và sự chú ý của người dùng, với mục tiêu tối đa hóa thời gian trực tuyến. ANSES cảnh báo rằng để đạt được điều này, các công ty triển khai nhiều chiến lược như thiết kế giao diện “thao túng tâm lý” và sử dụng thuật toán để chọn lọc nội dung “siêu cá nhân hóa”.

Điều này tạo ra cái gọi là “hiệu ứng xoắn ốc”, giam hãm giới trẻ trong một thế giới với các nội dung có thông điệp củng cố lẫn nhau, đôi khi dẫn đến bong bóng nội dung cực đoan. Tất cả các yếu tố này có thể làm người dùng mất kiểm soát, chẳng hạn như vô thức chuyển động tay để cuộn nội dung. Theo ông Thomas Bayeux, một chuyên gia của ANSES, lứa tuổi thiếu niên đặc biệt dễ bị tổn thương khi đây là giai đoạn then chốt cho việc hình thành bản sắc và phát triển não bộ.

Cơ quan này cũng cảnh báo về tác động tiêu cực đối với giấc ngủ của những người trẻ thuộc nhóm tuổi này, khi thanh thiếu niên Pháp đang đi ngủ muộn hơn, bị khó ngủ, ngủ ít hơn và có chất lượng giấc ngủ kém hơn. Thiếu ngủ có liên hệ chặt chẽ tới các nguy cơ đối với sức khỏe thể chất và tinh thần, bao gồm sự khởi phát của các triệu chứng lo âu và trầm cảm.

ANSES cũng nhấn mạnh tác động tiêu cực của nội dung tập trung vào cơ thể và ngoại hình, bởi chúng có thể làm giảm lòng tự trọng, tôn vinh thân hình gầy và làm trầm trọng thêm chứng rối loạn ăn uống.

Các bé gái bị ảnh hưởng nhiều hơn

Bạo lực mạng và bắt nạt trực tuyến cũng được coi là một rủi ro nghiêm trọng, bị làm trầm trọng thêm bởi việc tìm kiếm sự công nhận từ bạn bè (chẳng hạn như thông qua lượt thích hoặc bình luận). Bà Roth-Delgado cảnh báo rằng các bé gái bị ảnh hưởng nhiều hơn các bé trai khi thường có áp lực phải thể hiện bản thân qua hình ảnh nhiều hơn, phải đối mặt với định kiến giới và thường xuyên tiếp xúc với bắt nạt trực tuyến.

Trước các phát hiện trên, ANSES đã đưa ra một số khuyến nghị. Cơ quan kêu gọi các nền tảng ngăn chặn những người dưới 13 tuổi truy cập mạng xã hội. Họ khuyến nghị cải tổ triệt để các nguyên tắc cơ bản của các nền tảng mạng xã hội, đòi hỏi xem xét lại tổng thể các thuật toán và tính năng. Cơ quan cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường giáo dục về truyền thông, kỹ năng số trong trường học và hỗ trợ việc nuôi dạy con cái trong thời đại kỹ thuật số bằng cách cung cấp các hướng dẫn rõ ràng.

Ông Bayeux cho rằng mạng xã hội mang lại nhiều sức hút và có thể hữu ích cho các nhóm cụ thể để chia sẻ và kết nối, nhưng chúng phải là những không gian an toàn không gây hại cho sức khỏe của trẻ vị thành niên.

Trên thế giới, những cảnh báo từ các chuyên gia và tổ chức y tế về tác động của mạng xã hội đối với sức khỏe của người trẻ đã gia tăng trong những năm gần đây. Chính phủ Pháp hiện đang xem xét cấm các nền tảng này đối với người dưới 15 tuổi. Trước đó, Australia đã cấm truy cập vào nhiều nền tảng đối với người dưới 16 tuổi kể từ ngày 10/12/2025.

Đăng Dương/Báo Tin tức và Dân tộc