'Phải đánh xong trận này'

Ngày 11-5-2026, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Yên Xuân (tỉnh Nghệ An) cùng gia đình đã tổ chức trọng thể lễ truy điệu, an táng hài cốt liệt sĩ, Anh hùng LLVT nhân dân Nguyễn Sông Thao về an nghỉ tại nghĩa trang quê nhà.

Trước đó, ngày 7-5, sau khi hoàn thành các thủ tục pháp lý theo quy định, đại diện Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh, Hội Cựu chiến binh và Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Tây Ninh, Ban liên lạc truyền thống Sư đoàn 341, Quân khu 4 và gia đình đã tiến hành cất bốc hài cốt liệt sĩ, Anh hùng LLVT nhân dân Nguyễn Sông Thao từ Nghĩa trang Liệt sĩ Châu Thành (Tây Ninh) để di dời về quê nhà.

Đồng chí Nguyễn Sông Thao, sinh năm 1950 tại xã Long Sơn, huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An, nhập ngũ tháng 4-1968. Sau thời gian huấn luyện và đào tạo, đồng chí được phân công giữ chức Trung đội trưởng Trung đội 2, Đại đội 2, Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 273, Sư đoàn 341, tham gia chiến đấu tại mặt trận phía Nam. Theo lời kể của các cựu chiến binh, đồng chí Nguyễn Sông Thao là một cán bộ mẫu mực, gan góc, mưu trí và dũng cảm. Nhất là những năm tháng công tác, chiến đấu trên vùng đất lửa Vĩnh Linh, Quảng Trị, đồng chí đã cùng đồng đội chiến đấu nhiều trận đạt hiệu suất cao.

Năm 1972, đại đội của đồng chí là đơn vị dẫn đầu Phong trào Thi đua Quyết thắng của Trung đoàn và Sư đoàn. Qua thực tiễn chiến đấu, đồng chí nhanh chóng trưởng thành, phát triển từ Trung đội trưởng, Đại đội trưởng rồi Tiểu đoàn trưởng, góp phần cùng Trung đoàn 273 hoàn thành nhiệm vụ trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Lễ cất bốc và di dời hài cốt liệt sĩ, Anh hùng LLVT nhân dân Nguyễn Sông Thao về quê nhà.

Sau khi đất nước thống nhất, đồng chí Nguyễn Sông Thao lại cùng đơn vị tiếp tục thực hiện nhiệm vụ do Đảng, Quân đội giao. Từ tháng 9-1977 đến ngày hy sinh, đồng chí liên tục chiến đấu ở chiến trường Tây Nam. Là một chỉ huy mưu trí, linh hoạt, đồng chí thường xuyên có mặt ở những nơi khó khăn, ác liệt và cùng đồng đội hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Trong trận Pa Vét (thuộc địa bàn tỉnh Svay Rieng, Campuchia) ngày 24-10-1977, đồng chí Nguyễn Sông Thao đã chỉ huy đại đội đánh bật 19 đợt tấn công của 1 tiểu đoàn địch, diệt 65 tên, thu 52 súng, giữ vững trận địa. Trận Pờ-ra-sốt (trên đường số 1, tỉnh Xoài Riêng) ngày 17-12-1977, đồng chí Nguyễn Sông Thao chỉ huy tiểu đoàn luồn sâu 17km vào phía sau địch, nổ súng đúng thời gian quy định, tấn công kiên quyết, diệt 120 tên, bắt 11 tên, thu 34 súng (trong đó có 2 khẩu pháo 105mm).

Tiếp đó là trận phục kích 2 tiểu đoàn địch ở cầu Ta Cưng (tỉnh Svay Rieng) ngày 3-1-1978, đồng chí đã bình tĩnh, dũng cảm chỉ huy đơn vị đánh nhanh, đánh mạnh, đồng loạt xung phong chia cắt đội hình địch, diệt 170 tên địch, thu 75 súng; đánh thiệt hại nặng 2 tiểu đoàn địch. Quá trình chiến đấu, bị thương vào tay trái, đồng chí Nguyễn Sông Thao đã tự băng bó sơ cứu cho mình rồi tiếp tục chỉ huy đơn vị đánh địch cho đến khi trận đánh kết thúc.

Ngày 18-7-1978, ở ngã ba Xăng Ke, Tiểu đoàn 3 (Trung đoàn 273) do đồng chí chỉ huy đã ngoan cường đập tan sự chống cự điên cuồng của Tiểu đoàn 7, Quân khu 203 thuộc tập đoàn phản động Pol Pot-Ieng Sary. Trong đợt tấn công đánh chiếm bờ đê do quân Pol Pot chốt giữ, trước hỏa lực mạnh của địch, Thượng úy Nguyễn Sông Thao, Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 3 và Chính trị viên Tiểu đoàn Đặng Văn Lưa đã trực tiếp đến từng đại đội, động viên cán bộ, chiến sĩ và tổ chức chiến đấu kiên cường trước những đợt tấn công của địch.

Có những thời điểm, sức chiến đấu của bộ đội giảm, tưởng như bị ngừng lại, nhưng Ban chỉ huy Tiểu đoàn, dưới sự chỉ huy của Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Sông Thao, đã kịp thời điều chỉnh chiến thuật, củng cố đội hình, làm tốt công tác tư tưởng. Tuy nhiên hôm đó, trong lúc đang chỉ huy trận đánh, đồng chí bị mảnh đạn găm trúng tay. Mặc dù máu chảy nhiều nhưng đồng chí vẫn không chịu rời vị trí, quyết tâm sát cánh cùng đồng đội chiến đấu. Sau đó, đồng chí tiếp tục bị trúng đạn và anh dũng hy sinh.

Lễ truy điệu liệt sĩ, Anh hùng LLVT nhân dân Nguyễn Sông Thao tại quê nhà. Ảnh: HOA LÊ

Khi đồng chí Nguyễn Sông Thao hy sinh, con trai của đồng chí là Nguyễn Xuân Trường đã 2 tuổi nhưng chưa một lần gặp mặt cha. Trước khi vào trận đánh này, đồng chí Nguyễn Sông Thao đã có quyết định điều động về đảm nhận cương vị Phó tham mưu trưởng Trung đoàn 273. Cho đến bây giờ, nụ cười hạnh phúc và lời hẹn “phải đánh xong trận này rồi mới lên trung đoàn” của anh vẫn còn mãi trong ký ức những đồng đội từng có mặt trong đội hình Trung đoàn 273 ngày ấy. Nhưng rất tiếc, tâm nguyện ấy của người anh hùng đã không thành!

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu, Thượng úy Nguyễn Sông Thao đã được tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Nhì, hạng Ba. Ngày 20-12-1979, liệt sĩ Nguyễn Sông Thao được Đảng, Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân. Thi hài của đồng chí sau đó được quy tập về Việt Nam. 48 năm yên nghỉ cùng đồng đội tại Nghĩa trang liệt sĩ Châu Thành (tỉnh Tây Ninh), được sự giúp đỡ của chính quyền, cơ quan chức năng và đồng đội, phần mộ của đồng chí đã được xác minh danh tính. Theo nguyện vọng của gia đình, phần mộ của Anh hùng LLVT nhân dân, liệt sĩ Nguyễn Sông Thao được đưa về an táng tại quê nhà, xã Yên Xuân, tỉnh Nghệ An.

LÊ THANH