OpenAI chấm dứt thỏa thuận độc quyền với Microsoft, mở cửa cho Google và Amazon

Đây là sự thay đổi sâu rộng với một trong những liên minh quan trọng nhất kỷ nguyên AI (trí tuệ nhân tạo).

OpenAI và Microsoft đã đàm phán lại thỏa thuận hợp tác lần thứ hai trong vòng 6 tháng. Thỏa thuận sửa đổi, được hai công ty cùng công bố hôm 27/4, vẫn giữ Microsoft là đối tác điện toán đám mây chính cho OpenAI với giấy phép sử dụng tài sản trí tuệ của công ty khởi nghiệp AI hàng đầu này đến năm 2032.

“Microsoft vẫn là đối tác điện toán đám mây chính của OpenAI và các sản phẩm của chúng tôi sẽ được triển khai đầu tiên trên Azure, trừ khi Microsoft không thể và không hỗ trợ các khả năng cần thiết. Giờ đây, OpenAI có thể cung cấp tất cả sản phẩm của mình cho khách hàng trên bất kỳ nhà cung cấp điện toán đám mây nào”, OpenAI thông báo.

Microsoft sẽ không còn chia sẻ doanh thu từ các sản phẩm OpenAI mà họ bán trên nền tảng đám mây của mình. Trong khi đó, các khoản chia sẻ doanh thu từ OpenAI cho Microsoft sẽ tiếp tục đến năm 2030, bất kể tiến bộ công nghệ của “cha đẻ ChatGPT”, với tỷ lệ phần trăm không đổi nhưng có giới hạn tổng số tiền.

Cách diễn đạt mới này làm giảm tầm quan trọng của việc OpenAI có tuyên bố đạt được AI tổng quát (AGI) hay không, vốn vẫn còn gây tranh cãi về định nghĩa. AGI được xem là dạng AI có khả năng hiểu, học hỏi và thực hiện nhiều nhiệm vụ linh hoạt tương đương hoặc vượt trội con người.

Trước đây, nếu một hội đồng chuyên gia xác nhận OpenAI đạt được AGI, các khoản chia sẻ doanh thu sẽ chấm dứt.

Microsoft sẽ tiếp tục tham gia trực tiếp vào sự phát triển của OpenAI với tư cách là cổ đông lớn. Từ năm 2019 đến nay, Microsoft đã đầu tư gần 14 tỉ USD vào OpenAI.

Tháng 10/2025, OpenAI tái cấu trúc để trở thành công ty vì lợi ích công cộng. Theo đó, OpenAI hoạt động theo mô hình hai lớp: tổ chức phi lợi nhuận kiểm soát công ty vì lợi ích công cộng. Tổ chức phi lợi nhuận này nắm khoảng 26% cổ phần và có thêm quyền mua cổ phiếu nếu OpenAI đạt các mốc định giá trong tương lai.

Microsoft nắm khoảng 27% cổ phần ở thực thể vì lợi nhuận của OpenAI. Phần còn lại (khoảng 47%) thuộc về nhân viên và các nhà đầu tư khác.

OpenAI chấm dứt thỏa thuận độc quyền với Microsoft, có thể cung cấp tất cả sản phẩm của mình cho khách hàng trên Google Cloud, Amazon Web Services và các dịch vụ đám mây khác - Ảnh: MTG

“Thật tích cực khi sự mơ hồ kéo dài trong quan hệ đối tác này được giải quyết. Chúng tôi coi đây là tín hiệu tốt cho Microsoft khi công ty đảm bảo quyền kiểm soát tài sản trí tuệ của OpenAI trong 6 năm và vẫn giữ cổ phần đáng kể, đồng thời chấm dứt các tranh cãi qua lại. Điều đó tạo điều kiện để Microsoft tối đa hóa doanh thu trên nền tảng cốt lõi của mình”, nhà phân tích Dan Ives tại hãng Wedbush nhận định.

“Chúng tôi tin rằng điều đó giúp OpenAI có con đường rõ ràng hơn để tiến tới IPO, nhờ cơ hội rộng mở hơn trong môi trường đám mây và giảm bớt các rào cản lớn từ quan hệ hợp tác ban đầu với Microsoft”, Dan Ives nói thêm.

Yếu tố thiết yếu để OpenAI thành công trong thị trường doanh nghiệp

Thay đổi này nhằm đơn giản hóa mối quan hệ vốn phức tạp giữa OpenAI và Microsoft.

Khoản đặt cược sớm vào OpenAI giúp Microsoft triển khai AI trên nhiều sản phẩm và thúc đẩy tăng trưởng doanh thu của mảng điện toán đám mây Azure. Nhờ đó, Microsoft trở thành một trong những cái tên nổi bật nhất trong cuộc đua AI đầy khốc liệt.

Tuy nhiên, căng thẳng giữa hai bên đã gia tăng khi OpenAI ký kết các thỏa thuận đám mây với những nhà cung cấp đối thủ để đảm bảo thêm năng lực điện toán, và xây dựng mảng AI doanh nghiệp nhằm cạnh tranh tốt hơn với Anthropic trước khả năng IPO.

Tháng trước, tờ Financial Times đưa tin Microsoft cân nhắc hành động pháp lý chống lại Amazon và OpenAI liên quan đến thỏa thuận đám mây trị giá 50 tỉ USD có thể vi phạm điều khoản độc quyền trước đó.

Trong một bản ghi nhớ nội bộ tháng 3, Denise Dresser (Giám đốc doanh thu OpenAI) nhấn mạnh liên minh giữa công ty với Amazon là động lực tăng trưởng quan trọng cho mảng doanh nghiệp, đồng thời lưu ý những ràng buộc từ mối quan hệ lâu năm với Microsoft.

Bản ghi nhớ của Denise Dresser được đưa ra chưa đầy hai tháng sau khi Amazon công bố kế hoạch đầu tư lên tới 50 tỉ USD vào OpenAI trong khuôn khổ một quan hệ đối tác chiến lược.

Amazon Web Services, đơn vị dẫn đầu về hạ tầng đám mây, cho phép các doanh nghiệp truy cập tất cả mô hình AI lớn, gồm cả của OpenAI, thông qua nền tảng Bedrock.

“Quan hệ đối tác với Microsoft là nền tảng cho thành công của chúng tôi, nhưng đồng thời khiến công ty khó tiếp cận linh hoạt với khách hàng doanh nghiệp, đặc biệt là những ai đang sử dụng nền tảng Bedrock của Amazon. Kể từ khi OpenAI công bố hợp tác với Amazon cuối tháng 2, nhu cầu từ khách hàng dành cho giải pháp này thực sự tăng vọt”, Denise Dresser viết trong bản ghi nhớ.

Gil Luria, nhà phân tích tại hãng dịch vụ tài chính D.A. Davidson & Co, nhận định: “Thỏa thuận mới với Microsoft là yếu tố thiết yếu để OpenAI thành công trong thị trường doanh nghiệp. Khách hàng doanh nghiệp của Amazon Web Services và Google Cloud trước đây bị hạn chế trong việc tích hợp sản phẩm OpenAI do mối quan hệ độc quyền. Giờ đây, họ sẽ có xu hướng cân nhắc OpenAI bên cạnh Anthropic”.

Microsoft tìm cách giảm phụ thuộc vào OpenAI

Microsoft và OpenAI từng công bố tái cấu trúc quan hệ đối tác vào tháng 10.2025, loại bỏ các ràng buộc lớn với khả năng huy động vốn và tiếp cận tài nguyên điện toán của công ty đứng sau ChatGPT.

Những tháng gần đây, Microsoft đã nỗ lực giảm sự phụ thuộc vào OpenAI bằng cách phát triển các mô hình AI riêng và triển khai cả các mô hình từ Anthropic vào sản phẩm của mình, gồm cả 365 Copilot cho doanh nghiệp.

Microsoft cũng thừa nhận bị hạn chế về năng lực AI, kìm hãm tăng trưởng mảng đám mây.

"Từ góc nhìn của mình, Microsoft không cần phải xây dựng tất cả trung tâm dữ liệu cần thiết cho OpenAI nữa, qua đó giải phóng vốn cho Copilot và các năng lực điện toán đám mây khác", các nhà phân tích tại ngân hàng Barclays nhận định, gọi động thái này là tích cực cho cả hai bên.

Việc chấm dứt thỏa thuận độc quyền cũng có thể giúp Microsoft tránh được các cuộc điều tra chống độc quyền tại Anh, Mỹ và châu Âu về việc liệu quan hệ với OpenAI có mang lại lợi thế không công bằng trên thị trường đám mây và AI doanh nghiệp hay không.

Đây chưa phải là diễn biến lớn duy nhất với tương lai của OpenAI.

Phiên tòa giữa Elon Musk và OpenAI bắt đầu trong tuần này.

Trọng tâm vụ kiện là cáo buộc từ Elon Musk rằng OpenAI, Sam Altman và Microsoft đã phản bội sứ mệnh ban đầu của OpenAI là một tổ chức phi lợi nhuận vì lợi ích của nhân loại khi thành lập thực thể vì lợi nhuận vào tháng 3/2019, 13 tháng sau khi Elon Musk rời hội đồng quản trị.

Elon Musk cho rằng các bị đơn đã giữ kín kế hoạch với ông, lợi dụng tên tuổi và sự hỗ trợ tài chính của tỷ phú này để tạo ra “cỗ máy kiếm tiền” cho chính họ. Theo giám đốc điều hành Tesla và SpaceX, OpenAI phải bồi thường vì đã lừa dối ông cũng như công chúng.

Elon Musk cũng muốn OpenAI quay trở lại mô hình phi lợi nhuận, yêu cầu loại Giám đốc điều hành Sam Altman và Chủ tịch Greg Brockman khỏi vị trí lãnh đạo, đồng thời Altman phải rời hội đồng quản trị, cùng nhiều biện pháp khác.

Luật sư của OpenAI phản bác rằng Elon Musk hành động vì mong muốn kiểm soát OpenAI và củng cố công ty khởi nghiệp AI riêng của mình là xAI, được ông thành lập năm 2023 ngay sau khi OpenAI ra mắt ChatGPT và châm ngòi cho làn sóng bùng nổ AI.

OpenAI cho biết Elon Musk từng tham gia thảo luận về việc tạo cấu trúc mới cho công ty và đã yêu cầu trở thành giám đốc điều hành. Cũng là bị đơn trong vụ kiện, Microsoft phủ nhận việc thông đồng với OpenAI và cho biết chỉ hợp tác với công ty phát triển ChatGPT sau khi Elon Musk rời đi.

Sơn Vân