Óc Eo - Ba Thê trước thềm trở thành Di sản thế giới

Cán bộ, nhân viên Ban Quản lý Di tích văn hóa Óc Eo (tỉnh An Giang) chỉnh lý, sắp xếp lại kho lưu trữ hiện vật đã được khai quật, phục vụ công tác trung bày và quá trình đánh giá của đoàn chuyên gia quốc tế. Ảnh: Công Mạo/TTXVN

Hồ sơ đề cử di sản này vươn tầm trở thành Di sản Văn hóa thế giới đang bước vào giai đoạn “nước rút”, hướng tới mục tiêu được UNESCO ghi danh vào năm 2027.

Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê là một quần thể di tích rộng lớn, tổng diện tích đề cử 453,1 ha, với 16 di tích thành phần chia làm 4 khu vực. Núi Ba Thê (Khu A) có 8 địa điểm gồm: Gò Tư Trâm, Gò Sáu Thuận, Linh Sơn Tự, Linh Sơn Bắc, Linh Sơn Nam, Gò Út Trạnh, Gò Út Ảnh và Gò Cây Trâm. Đô thị Óc Eo (Khu B) có 6 địa điểm gồm: Gò Óc Eo, Gò Cây Thị, Gò Giồng Cát, Gò Giồng Trôm, Lung Lớn A và Lung Lớn B, Hào và thành. Giồng Xoài (Khu C) có 1 địa điểm là Giồng Xoài. Nền Chùa (Khu D) có 1 địa điểm là Nền Chùa.

Giá trị nổi bật toàn cầu của khu di tích Óc Eo - Ba Thê được khẳng định qua 2 tiêu chí cốt lõi. Đó là sự giao thoa văn hóa đặc biệt là minh chứng rõ nét cho sự tương tác giữa nền văn hóa bản địa Đông Nam Á với các nền văn hóa và văn minh khác trên thế giới, đặc biệt là Ấn Độ, Trung Hoa và Địa Trung Hải trong giai đoạn thế kỷ I đến VII AD. Tiếp đến, dấu ấn văn minh Phù Nam với di tích là bằng chứng xuất sắc, duy nhất về văn hóa Óc Eo và nền văn minh Phù Nam - một thực thể chính trị, kinh tế, văn hóa từng hưng thịnh trong giai đoạn thế kỷ I đến VII AD nhưng ngày nay đã không còn tồn tại.

Theo Ban Quản lý Di tích văn hóa Óc Eo tỉnh An Giang, sau khi được Chính phủ đồng ý, hồ sơ khoa học “Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê tỉnh An Giang” đã được gửi tới UNESCO vào cuối tháng 1/2026, đề nghị công nhận và ghi vào Danh mục Di sản thế giới. Ngày 27/2/2026, Giám đốc Trung tâm Di sản thế giới xác nhận hồ sơ đề cử đã đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật theo Hướng dẫn thực hiện Công ước 1972. Đây là vấn đề quan trọng để hồ sơ tiến thẳng vào quy trình đánh giá chuyên sâu của Hội đồng Di tích và Di chỉ Quốc tế (ICOMOS).

Di tích Gò Cây Thị B (nằm trong Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê) được tập trung tu bổ, hoàn thiện hệ thống bảng thuyết minh, chỉnh trang cảnh quan. Ảnh: Công Mạo/TTXVN

Bên cạnh nỗ lực hoàn thiện hồ sơ, tỉnh An Giang cũng tích cực triển khai các hoạt động ngoại giao văn hóa. Đoàn công tác của tỉnh đã đến Thủ đô Paris (Pháp) vào tháng 4/2026 để trực tiếp vận động, gặp gỡ lãnh đạo UNESCO và ICOMOS.

Giám đốc Ban Quản lý Di tích văn hóa Óc Eo tỉnh An Giang Nguyễn Văn Nhiên cho biết, ICOMOS giới thiệu Giáo sư Rima Hooja - chuyên gia ICOMOS Ấn Độ sẽ đến An Giang thực hiện đánh giá thực địa từ ngày 17 - 24/8. Tỉnh tiếp tục hoàn thiện các hạng mục đầu tư, cơ sở hạ tầng và điều kiện cần thiết phục vụ công tác đón tiếp, làm việc với chuyên gia ICOMOS.

Cụ thể như: Tu bổ các di tích Linh Sơn Bắc, Gò Sáu Thuận, Gò Giồng Cát sau khi xây dựng mái che; bảo quản thường xuyên, vệ sinh môi trường tại 16 điểm di tích thành phần; cải tạo sửa chữa cơ sở hạ tầng tại các điểm di tích; cải tạo cảnh quan, đường dẫn vào các di tích; lắp đặt bảng thuyết minh, giới thiệu di tích tại 16 điểm di tích thành phần; tổ chức trưng bày mới Nhà trưng bày Văn hóa Óc Eo và sắp xếp kho lưu trữ hiện vật; khai quật địa điểm di tích Gò Út Ảnh… Dự kiến cuối tháng 7/2026, tỉnh tổ chức Hội nghị khoa học kiểm tra công tác chuẩn bị đón đoàn chuyên gia ICOMOS.

Theo Giám đốc Ban Quản lý Di tích văn hóa Óc Eo tỉnh, để thực hiện công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản gắn với phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, An Giang đã và đang triển khai các chương trình, nhiệm vụ trọng điểm. Đó là xây dựng các mái che bảo vệ di tích và chỉnh lý bảo tồn tại các điểm di tích Linh Sơn Bắc, Gò Sáu Thuận, Giồng Cát để phục vụ xây dựng hồ sơ đề cử Di sản thế giới và nhu cầu tham quan, học tập của nhân dân trong và ngoài tỉnh, góp phần thúc đẩy phát triển du lịch; trồng cây, hoa kiểng, điểm check-in tạo điểm nhấn tại các điểm di tích phục vụ du khách tham quan, học tập; nâng cấp nội dung trưng bày tại Nhà trưng bày Văn hóa Óc Eo theo tiêu chuẩn của Bảo tàng quốc tế phục vụ xây dựng hồ sơ đề cử Di sản thế giới và nhu cầu tham quan, nghiên cứu, học tập của nhân dân trong và ngoài tỉnh, góp phần thúc đẩy phát triển du lịch.

Để phục vụ chuyên gia ICOMOS khảo sát, đánh giá thực địa và thúc đẩy phát triển du lịch tại địa phương, Ban Quản lý Di tích văn hóa Óc Eo tỉnh An Giang phối hợp với các đơn vị chức năng có liên quan và địa phương tổ chức “Tuần lễ Di sản văn hóa Óc Eo” dự kiến từ ngày 20 - 22/8/2026, với nhiều hoạt động trải nghiệm văn hóa, trưng bày và bán sản phẩm OCOP, tái hiện các hoạt động nghề nghiệp truyền thống của địa phương… Tỉnh kỳ vọng Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê chính thức được vinh danh tại kỳ họp lần thứ 49 của Ủy ban Di sản Thế giới.

Di tích Chùa Linh Sơn (nằm trong Khu di tích khảo cổ Óc Eo-Ba Thê) với nhiều giá trị khảo cổ, luôn thu hút sự quan tâm của các nhà nghiên cứu và du khách. Ảnh: Công Mạo/TTXVN

An Giang xây dựng Đề án phát triển du lịch văn hóa Óc Eo giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Chiến lược này nhằm kết hợp hài hòa giữa việc bảo tồn nghiêm ngặt các giá trị di sản với việc phát triển du lịch bền vững, tạo sinh kế cho người dân và thúc đẩy kinh tế - xã hội địa phương.

Hành trình đưa Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê tỉnh An Giang trở thành Di sản Văn hóa thế giới đang trên đường về đích. Với sự chuẩn bị chu đáo và giá trị tự thân mạnh mẽ của di tích, kỳ vọng năm 2027, cái tên Óc Eo - Ba Thê sẽ được xướng lên đầy tự hào trên bản đồ di sản nhân loại vào đúng Năm APEC 2027 diễn ra tại Phú Quốc mang ý nghĩa chiến lược, cộng hưởng to lớn cho tỉnh An Giang và vị thế quốc gia của Việt Nam trên trường quốc tế.

Năm 2027, Việt Nam vinh dự là nước chủ nhà đăng cai Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC). Kỳ vọng An Giang đón nhận danh hiệu Di sản Văn hóa thế giới cho Óc Eo - Ba Thê trong năm này sẽ biến sự kiện thành một điểm nhấn ngoại giao văn hóa đặc biệt quan trọng của đất nước. Giữa một diễn đàn kinh tế tầm cỡ quốc tế, việc một di sản khảo cổ minh chứng cho nền văn hóa Óc Eo rực rỡ được vinh danh sẽ là lời khẳng định mạnh mẽ với thế giới về cội nguồn lịch sử, chiều sâu văn hóa lâu đời và sức mạnh nội sinh của dân tộc Việt Nam.

Lê Huy Hải (TTXVN)