Nvidia chi 6 tỷ USD, xây dựng đối trọng AI mở của Mỹ

Nvidia đang đặt cược lớn vào AI “mở” khi ký thỏa thuận trị giá 6 tỷ USD với startup Poolside, nhằm phát triển các mô hình AI có trọng số mở đủ sức cạnh tranh với DeepSeek, Kimi K3 của Trung Quốc và tạo đối trọng với các hãng AI hàng đầu của Mỹ như OpenAI, Anthropic.

Động thái này cho thấy Nvidia muốn mở rộng vị thế trong cuộc đua AI, thay vì chỉ đóng vai trò nhà cung cấp chip cho các phòng thí nghiệm AI.

NVIDIA ĐẶT CƯỢC VÀO MÔ HÌNH AI CÓ TRỌNG SỐ MỞ

Theo Wall Street Journal, Nvidia sẽ chi 6 tỷ USD để cấp phép công nghệ của Poolside và tuyển phần lớn đội ngũ kỹ sư của startup này. Bên cạnh đó, Nvidia đầu tư thêm 1 tỷ USD vào Poolside, với mức định giá trước đầu tư 12 tỷ USD.

Poolside được thành lập năm 2023 bởi Eiso Kant, một nhà phát triển phần mềm, và Jason Warner, cựu giám đốc công nghệ của GitHub. Trong thư gửi cổ đông hôm thứ Năm, lãnh đạo startup cho biết thỏa thuận với Nvidia nhằm hướng tới một tương lai trong đó trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI) - khả năng suy luận gần với con người - không trở thành công nghệ khép kín nằm trong tay một số ít doanh nghiệp.

Theo thỏa thuận, hơn 100 nhân viên Poolside, chủ yếu là các kỹ sư, sẽ gia nhập Nvidia và làm việc trong dự án Nemotron. Đây là sáng kiến phát triển các mô hình AI có trọng số mở mà Nvidia khởi động từ năm 2023.

Các kỹ sư Poolside sẽ tham gia cải thiện những phiên bản Nemotron lớn và tiên tiến nhất đang được Nvidia phát triển. Trong khi đó, những người sáng lập Poolside gồm Kant, Warner cùng giám đốc vận hành Margarida Garcia sẽ không gia nhập Nvidia mà tiếp tục thực hiện các dự án nghiên cứu chưa được công bố.

Mô hình AI có trọng số mở cho phép người dùng tải về, triển khai và điều chỉnh cho những nhu cầu riêng, thường với chi phí vận hành thấp hơn đáng kể so với các mô hình AI đóng. Đây cũng là lý do Nvidia xem mô hình mở như một hướng quan trọng để mở rộng hệ sinh thái AI.

Trong nhiều năm, phần lớn nguồn lực của ngành AI Mỹ tập trung vào các mô hình đóng. OpenAI, Anthropic hay Google đều phát triển những hệ thống không công khai mã nguồn hoặc trọng số mô hình.

Điều này làm dấy lên lo ngại rằng doanh nghiệp và các quốc gia bên ngoài nước Mỹ có thể chuyển sang sử dụng những mô hình AI mở do Trung Quốc phát triển.

Nvidia, vốn được biết đến chủ yếu với vai trò nhà thiết kế GPU - loại chip đóng vai trò nền tảng trong làn sóng AI hiện nay - đã tăng tốc đầu tư vào AI có trọng số mở trong khoảng 6 tháng qua, một phần nhằm đối phó sự trỗi dậy nhanh chóng của các mô hình mở Trung Quốc.

CUỘC ĐUA AI MỞ MỸ - TRUNG TĂNG TỐC

Tháng 3, Nvidia thành lập Nemotron Coalition, quy tụ các nhà phát triển mô hình mở như Mistral, Thinking Machines Lab và Perplexity. Các thành viên cam kết chia sẻ dữ liệu, chuyên môn và nguồn lực tính toán.

Cũng trong tháng 3, Nvidia được cho là đã hậu thuẫn Reflection AI, startup được một số nhà đầu tư ví như “DeepSeek của phương Tây” nhờ năng lực phát triển các mô hình AI có trọng số mở. Reflection AI khi đó được cho là đang đàm phán huy động 2,5 tỷ USD với mức định giá 25 tỷ USD.

Tháng trước, trong bài đăng đầu tiên trên mạng xã hội X, CEO Nvidia Jensen Huang công bố thư có tiêu đề “Open Weights and American AI Leadership”. Ông lập luận rằng vị thế dẫn đầu AI của Mỹ sẽ không chỉ được đánh giá bằng một mô hình AI tiên tiến, mà còn dựa vào khả năng xây dựng một hệ sinh thái AI mở đủ mạnh để lan tỏa vào mọi lĩnh vực.

Bài toán này trở nên cấp thiết sau khi DeepSeek tung mô hình AI có trọng số mở với chi phí thấp vào tháng 1/2025. Sự xuất hiện của DeepSeek từng khiến thị trường chứng khoán công nghệ Mỹ chao đảo, khi giới đầu tư cho rằng các mô hình Trung Quốc có thể nhanh chóng bắt kịp hoặc thậm chí vượt các đối thủ Mỹ.

Nhà đầu tư mạo hiểm Marc Andreessen khi đó gọi sự kiện này là một “khoảnh khắc Sputnik” của AI, ám chỉ cú sốc công nghệ từng thúc đẩy cuộc chạy đua không gian giữa Mỹ và Liên Xô.

Kể từ đó, cuộc cạnh tranh AI Mỹ - Trung tiếp tục nóng lên. Trung Quốc xuất hiện thêm nhiều tên tuổi trong lĩnh vực mô hình mở, trong đó có Kimi của Moonshot và dòng mô hình GLM của Z.AI. Một số mô hình Trung Quốc hiện chỉ còn cách các mô hình AI hàng đầu của Mỹ vài tháng về năng lực, theo những người trong ngành.

Nvidia vì thế đặt mục tiêu tận dụng công nghệ và nhân lực Poolside để phát triển một phiên bản Nemotron có thể cạnh tranh với những mô hình AI hàng đầu trong vòng một năm tới.

Đầu tháng này, Nvidia đã phát hành Nemotron 3.5 Lightning, phiên bản “nhẹ” của dòng mô hình có trọng số mở. Công ty đồng thời đang phát triển phiên bản lớn nhất từ trước đến nay, được đồn đoán có hơn 1.000 tỷ tham số huấn luyện, đưa Nemotron vào nhóm những mô hình AI lớn nhất từng được phát triển.

Tuy nhiên, một số mô hình AI có trọng số mở của Trung Quốc thậm chí còn có quy mô lớn hơn.

NVIDIA VỪA HỢP TÁC VỪA CẠNH TRANH VỚI KHÁCH HÀNG

Thỏa thuận với Poolside đặt Nvidia vào thế “vừa hợp tác, vừa cạnh tranh” với các phòng thí nghiệm AI. Công ty vừa cung cấp chip cho những khách hàng lớn như OpenAI và Anthropic, vừa phát triển các mô hình AI có thể cạnh tranh với họ. Nvidia đồng thời hậu thuẫn nhiều nhà phát triển mô hình mở thông qua Nemotron Coalition.

Ranh giới giữa Nvidia và các phòng thí nghiệm AI ngày càng thu hẹp khi những công ty này không chỉ phát triển mô hình mà còn nghiên cứu chip riêng, qua đó có thể trở thành đối thủ của Nvidia trên thị trường phần cứng.

Quan hệ giữa Nvidia và Poolside đã tồn tại từ trước, nhưng thỏa thuận lần này được hình thành chỉ trong vài tuần, sau khi Poolside ra mắt Laguna S, một trong những mô hình có trọng số mở được chú ý tại phương Tây.

Với Poolside, thương vụ giúp giải quyết bài toán vốn và năng lực tính toán. Cuối năm ngoái, startup có khoảng 6 tuần để huy động 2 tỷ USD nhằm chi trả cho cụm 40.000 GPU GB300 của Nvidia, nhưng không kịp hoàn tất và mất quyền sử dụng cụm máy chủ này.

Poolside sau đó nhận ra sẽ thiếu năng lực tính toán từ năm tới nếu không có thêm vốn và hạ tầng. Với nguồn lực tài chính và năng lực tính toán lớn, Nvidia trở thành đối tác phù hợp để startup tiếp tục phát triển.

Thỏa thuận 7 tỷ USD, gồm 1 tỷ USD đầu tư và 6 tỷ USD cấp phép công nghệ, vì vậy không chỉ là một thương vụ tài chính. Nó phản ánh chiến lược rộng hơn của Nvidia: xây dựng một hệ sinh thái AI mở của Mỹ, đồng thời bảo vệ vị thế của mình trong cuộc cạnh tranh ngày càng gay gắt với các mô hình AI Trung Quốc.