Nuôi dưỡng nguồn thu bền vững cho ngân sách nhà nước

Phóng viên (PV): Xin đồng chí cho biết, đâu là những yếu tố cốt lõi giúp ngành tài chính hoàn thành tốt dự toán thu ngân sách, đặc biệt là đạt kết quả thu ngân sách tích cực và tính đến tháng 11-2025 đã hoàn thành trước thời hạn?

Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn: Năm 2025 là năm đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc tái cơ cấu và nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính. Đồng thời cũng là năm đặt ra nhiều khó khăn, thách thức mới trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực liên tục chuyển động với tốc độ cao, nhiều yếu tố bất định đến những khó khăn trong nước, đặc biệt tác động nặng nề của thiên tai, bão lũ tại nhiều địa phương, đã gây khó khăn trực tiếp đến sản xuất, kinh doanh của người dân và doanh nghiệp.

Quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và tái cơ cấu tổ chức bộ máy theo chỉ đạo của Trung ương đặt ra yêu cầu cao về khả năng chủ động, kịp thời ổn định nhân sự, hoàn thiện quy trình và nâng cao hiệu quả phương thức điều hành. Đồng thời, việc đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng dịch vụ công và tăng cường quản lý dựa trên dữ liệu cũng đặt ra những nhiệm vụ mới, đòi hỏi ngành tài chính phải thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ trọng tâm vừa nhanh chóng tái cơ cấu, ổn định bộ máy quản lý thu phù hợp với mô hình tổ chức mới, vừa bảo đảm thực hiện thắng lợi nhiệm vụ thu ngân sách nhà nước trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động.

Trước bối cảnh đó, ngành tài chính đã kiên định mục tiêu, giữ vững kỷ luật tài khóa, đồng thời đổi mới phương thức quản lý để thích ứng hiệu quả với bối cảnh mới; cùng với đó là sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành và sự chủ động, nỗ lực của các địa phương trong triển khai nhiệm vụ thu. Nhờ sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống, tổng thu ngân sách nhà nước năm 2025 đạt được những kết quả tích cực, không chỉ về đích sớm mà còn đảm bảo theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ giao “phấn đấu tăng thu ngân sách nhà nước ít nhất 25% so với dự toán”.

Bên cạnh đó, ngành tài chính đã triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp quản lý thu ngân sách nhà nước ở tất cả các khâu, từ quản lý đối tượng, quản lý doanh thu, chí phí, hóa đơn, chống thất thu, thu hồi nợ thuế, quản lý hoàn thuế giá trị gia tăng, đẩy nhanh tiến độ thực hiện kế hoạch thanh tra, kiểm tra, chỉ tiêu thu nợ.

Tiếp tục rà soát, cắt giảm thủ tục hành chính, đẩy mạnh hiện đại hóa và chuyển đổi số trong quản lý thuế nhằm bảo đảm thu đúng, thu đủ, thu kịp thời và giữ vững cân đối ngân sách nhà nước. Ngành thuế đã từng bước hình thành hệ sinh thái quản lý thuế điện tử toàn diện từ đăng ký, kê khai, nộp, hoàn thuế đến hóa đơn điện tử và các dịch vụ số phục vụ người nộp thuế. Đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, dữ liệu lớn và AI (trí tuệ nhân tạo) để quản lý hóa đơn, kiểm soát chặt chẽ nguồn thu, phát hiện và ngăn chặn kịp thời các hành vi gian lận, chống thất thu. Song song với đó, ngành thuế đẩy mạnh phối hợp, chia sẻ dữ liệu với các bộ, ngành liên quan nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, góp phần tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng, thuận lợi cho doanh nghiệp.

Đẩy mạnh quản lý, khai thác các nguồn thu còn tiềm năng: Ngành thuế tập trung phối hợp với các cơ quan chức năng để tăng cường quản lý thu, chống thất thu đối với khu vực hộ kinh doanh; triển khai đồng bộ các giải pháp hỗ trợ kinh tế tư nhân theo tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị, chuyển mạnh từ phương thức quản lý truyền thống sang quản lý dựa trên nền tảng số, dữ liệu lớn và hệ thống hóa đơn điện tử. Qua đó kiểm soát doanh thu, quản lý chặt nguồn thu và tạo thuận lợi cho hộ, cá nhân kinh doanh.

Song song với đó, cơ quan thuế chủ động phối hợp với các bộ, ngành và chính quyền địa phương tháo gỡ khó khăn về cơ chế, chính sách, giá và thủ tục. Từng bước khai thác hiệu quả các nguồn thu còn dư địa, nhất là thu từ đất đai và các hoạt động kinh tế mới trên nền tảng số, thương mại điện tử. Đồng thời, ngành thuế tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về thuế, trong đó có việc tham mưu xây dựng và triển khai các quy định về thuế tối thiểu toàn cầu, góp phần mở rộng cơ sở thu, bảo đảm nguồn thu bền vững cho ngân sách nhà nước.

Với những nỗ lực không ngừng trong công tác quản lý thu, khai thác tăng thu, dù năm 2025 thực hiện nhiều chính sách giảm thuế với quy mô lớn tuy nhiên thu ngân sách nhà nước không giảm mà vẫn đạt được kết quả thu tích cực.

PV: Một vấn đề được dư luận đặc biệt quan tâm thời gian qua đó là, những cải cách, thay đổi chính sách về thuế - thông qua việc cụ thể hóa các luật, nghị định về thuế. Những nội dung thay đổi này có ý nghĩa quan trọng như thế nào đối với kinh tế Việt Nam trong trung hạn và dài hạn, thưa Thứ trưởng?

Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn: Bám sát các chủ trương, định hướng của Đảng và Nhà nước cũng như các mục tiêu của Chiến lược cải cách hệ thống thuế đến năm 2030, trong thời gian qua, Bộ Tài chính đã thực hiện nghiên cứu, rà soát đánh giá tổng thể các luật về thuế để báo cáo cấp có thẩm quyền lộ trình, định hướng sửa đổi, bổ sung các luật này một cách toàn diện. Đến nay, đã báo cáo Chính phủ trình Quốc hội thông qua các Luật thuế quan trọng là: Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Quản lý thuế, Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi), Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt; Luật số 90/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của 8 Luật, trong đó có Luật Thuế xuất khẩu, nhập khẩu; Luật Thuế giá trị gia tăng; đồng thời, trình Chính phủ thông qua các nghị định hướng dẫn thi hành.

Những cải cách, điều chỉnh chính sách thuế tại các luật và nghị định nêu trên đã và đang góp phần tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi và phát triển sản xuất, kinh doanh; thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; tạo lập môi trường kinh doanh thuận lợi, minh bạch để người nộp thuế nâng cao mức độ tuân thủ pháp luật về thuế. Đồng thời, qua việc sửa đổi, bổ sung các Luật thuế đã từng bước khắc phục những bất cập, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện chính sách thuế thời gian qua, thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về thuế. Qua đó, khơi thông nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Cùng với đó, quá trình cải cách, sửa đổi các luật thuế trong thời gian qua còn góp phần phát huy có hiệu quả vai trò của chính sách thuế dưới phương diện là công cụ điều tiết vĩ mô quan trọng của nền kinh tế nhằm thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, khuyến khích đầu tư, phát triển các ngành, lĩnh vực và địa bàn ưu tiên của đất nước; tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh phát triển, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy phát triển bền vững.

Ngành thuế đồng hành cùng hộ kinh doanh trong thực hiện bỏ thuế khoán.

PV: Dự báo tình hình kinh tế năm 2026 đặt ra nhiều thách thức.Vậy đâu là những ưu tiên lớn nhất của Bộ Tài chính nhằm mở rộng cơ sở thu, nuôi dưỡng nguồn thu bền vững, hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi, phát triển trong trung hạn và dài hạn?

Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn: Năm 2026 là năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV. Kinh tế trong nước đứng trước nhiều thách thức từ áp lực lạm phát, biến động địa chính trị thế giới và các rào cản thương mại mới. Tuy nhiên vẫn có cơ hội từ sự phục hồi mạnh mẽ của dòng vốn FDI, tiến trình chuyển đổi số quốc gia và các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới bắt đầu đi vào chiều sâu.

Để xác định các mục tiêu, định hướng cho công tác cải cách thuế với một tầm nhìn trung hạn và dài hạn, Bộ Tài chính đã xây dựng và trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược cải cách hệ thống thuế đến năm 2030. Tại Chiến lược này đã xác định mở rộng cơ sở thu, nuôi dưỡng nguồn thu gắn với yêu cầu khơi thông nguồn lực, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất kinh doanh phát triển là mục tiêu xuyên suốt của quá trình cải cách hệ thống chính sách thuế của Việt Nam.

Bộ Tài chính sẽ tiếp tục chủ động nghiên cứu báo cáo cấp có thẩm quyền các giải pháp về cải cách hệ thống thuế phù hợp để thực hiện cơ cấu lại nguồn thu ngân sách nhà nước theo hướng bền vững, điều chỉnh hài hòa giữa thuế gián thu và thuế trực thu; triển khai chính sách tài khóa chủ động, linh hoạt và có trọng tâm. Trong thời gian trước mắt, tiếp tục ưu tiên thực hiện có hiệu quả các giải pháp về thuế, phí, lệ phí cho doanh nghiệp, người dân đã được cấp có thẩm quyền ban hành gần đây nhằm hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng sản xuất, kinh doanh, tăng tổng cầu của nền kinh tế. Cùng với đó tiếp tục đẩy mạnh hiện đại hóa công tác quản lý thu, chuyển đổi số trong lĩnh vực thuế.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục theo dõi sát sao tình hình kinh tế khu vực và quốc tế, cũng như tình hình kinh tế trong nước để kịp thời tham mưu cấp có thẩm quyền các giải pháp về thuế, phí và lệ phí phù hợp với diễn biến thực tế. Qua đó, cùng với các giải pháp có liên quan thực hiện thắng lợi các mục tiêu về phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong năm 2026 và các năm tiếp theo.

PV: Bắt đầu từ năm 2026, thực hiện bỏ thuế khoán đối với hộ kinh doanh và nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế 500 triệu đồng/năm, Bộ Tài chính dự kiến có 90% hộ kinh doanh không phải nộp thuế? Vậy điều này ảnh hưởng như thế nào đối với số thu năm 2026, thưa đồng chí?

Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn: Ngày 10-12-2025, Quốc hội đã thông qua Luật Thuế Thu nhập cá nhân (sửa đổi) điều chỉnh mức doanh thu không phải nộp thuế của hộ, cá nhân kinh doanh lên 500 triệu đồng/năm và cho trừ mức này trước khi tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu. Việc xóa bỏ thuế khoán đối với hộ kinh doanh từ năm 2026 và nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế lên 500 triệu đồng/năm là một chủ trương lớn trong cải cách chính sách thuế, phù hợp với định hướng phát triển khu vực kinh tế tư nhân theo Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4-5-2025 của Đảng và Nghị quyết số 198/2025/QH15 ngày 17-5-2025 của Quốc hội.

Việc nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế lên 500 triệu đồng/năm và xóa bỏ thuế khoán sẽ giảm thiểu đáng kể gánh nặng thuế cho các hộ kinh doanh nhỏ, phù hợp hơn với thực tế chi phí và mức sống hiện nay, hướng đến sự công bằng trong điều tiết thu nhập. Trước mắt việc điều chỉnh chính sách này có thể tác động giảm thu ngân sách nhà nước trong năm 2026. Tuy nhiên, về lâu dài, sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, hiện đại hóa công tác quản lý thuế, thúc đẩy hộ kinh doanh tăng cường đầu tư kinh doanh, nuôi dưỡng nguồn thu bền vững hơn cho ngân sách nhà nước.

PV:Trân trọng cảm ơn Thứ trưởng!