Nữ Bí thư mang K54 chỉ huy đánh đồn

Bà Nguyễn Kim Oanh, tên thường gọi Chín Oanh (giữa) dự Đại hội đại biểu Đảng bộ xã Tân Hội lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030.

Vết sẹo chiến tranh

Bà Nguyễn Kim Oanh, tên thường gọi là Chín Oanh. Bà sinh năm 1949 tại xã Mỹ Hiệp Sơn (huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang cũ) trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước.

Cha bà là ông Năm Bực tham gia hoạt động cách mạng từ rất sớm. Các anh trai cũng tiếp nối con đường kháng chiến, có người tập kết ra Bắc. “Trong nhà tôi, chuyện tham gia hoạt động là chuyện thường ngày. Nghe riết rồi thấm lúc nào không hay”, bà nhớ lại.

Tuổi thơ của bà gắn với những cuộc càn quét, những lần chạy giặc. Năm 15 tuổi, bà tham gia cách mạng, hoạt động hợp pháp trong vùng địch. “Làm trong vùng địch, nhiều lúc đi ngang đồn bót, lính hỏi mà tim đập mạnh lắm. Nhưng nghĩ mình sợ thì không ai làm, nên cứ làm riết rồi quen”, bà kể.

Năm 1968, bà về căn cứ, đảm nhận nhiệm vụ Bí thư xã Mỹ Lâm. Cũng trong năm đó, một trận bom B52 dội xuống khu vực Ba Hòn, đánh sập hang trú ẩn. "Tôi tỉnh dậy thì đầu đầy máu, đồng đội bên cạnh đã hy sinh…”, bà bùi ngùi. Bà đưa tay sờ lên đầu: “Vết sẹo vẫn còn đây, như nhắc mình sống phải xứng đáng với người đã ngã xuống”.

Bà Chín Oanh được tặng Huân chương Kháng chiến hạng Ba, Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng.

Bám đất, giữ làng

Năm 1974, bà được phân công về làm Bí thư xã Tân Hội. Đây là địa bàn trọng điểm, nơi địch tăng cường bình định, hệ thống đồn bót dày đặc. “Địch tàn bạo, nhưng còn dân là còn mình. Phải giữ bằng được dân”, bà nói.

Dưới sự lãnh đạo của chi bộ, phong trào bám đất, giữ làng được khơi dậy. Người dân đào hầm, dựng rào. Nhiều hộ dân đóng góp lương thực, hậu cần. “Có nhà góp cả năm trời được mấy trăm giạ lúa. Tôi thấy thương lắm, nên càng phải làm cho tới nơi tới chốn”, bà kể.

Bà Chín Oanh đẩy mạnh công tác binh vận. Nhiều gia đình vận động con em rã ngũ, trở về với cách mạng. “Có bà mẹ dắt con tới nói: “Thôi con ơi, về với cách mạng đi”. Những lúc đó, sức mạnh của lòng dân càng hiện rõ”, bà kể.

Giữa phong trào bám đất, giữ làng, hình ảnh nữ Bí thư đeo K54 cùng du kích đánh đồn trở thành điểm tựa tinh thần. Bà Chín Oanh chỉ huy nhanh nhẹn, dứt khoát, trực tiếp cầm súng chiến đấu. Sự xông xáo, quyết đoán của bà tạo niềm tin cho lực lượng và Nhân dân. “Cầm súng không phải để tỏ ra mạnh mẽ, mà để anh em thấy mình cùng đi, cùng chịu, không ai đứng sau ai”, bà nói.

Những trận đánh nhỏ lẻ, những lần quấy rối đồn bót được tổ chức liên tục, từng bước làm suy yếu hệ thống kìm kẹp của địch trên địa bàn.

Với hơn nửa thế kỷ gắn bó với Đảng và cơ sở, bà Chín Oanh luôn truyền dạy truyền thống cách mạng, giáo dục con cháu noi theo.

Đêm 29 và buổi sáng 30

Cuối tháng 4/1975, cục diện chiến trường chuyển biến nhanh chóng. Ở Tân Hội, lực lượng du kích và quần chúng nổi dậy phối hợp chặt chẽ, tạo thế bao vây các đồn bót. Ngày 26/4, lực lượng du kích xã bao vây đồn kênh Ba, buộc địch rút chạy. “Lúc đó mình xác định phải đánh nhanh, không cho địch kịp củng cố. Anh em ai cũng quyết tâm cao”, bà nhớ lại.

Đêm 29/4, trận đánh quyết định diễn ra tại đồn Cây Dương. Lực lượng vũ trang địa phương phối hợp với đơn vị cấp trên đồng loạt tấn công. “Đêm đó căng lắm. Ai cũng nghĩ đây là trận cuối. Mình không tiến thì không còn cơ hội”, bà kể.

Đến rạng sáng 30/4, trước sức ép của lực lượng cách mạng, địch tháo chạy. Tân Hội hoàn toàn giải phóng. Ngay trong buổi sáng lịch sử ấy, bà cùng lực lượng nhanh chóng tiếp quản chính quyền, ổn định đời sống Nhân dân.

“Giải phóng rồi là bắt đầu việc mới, lo cho dân có cái ăn, cái ở”, bà nói. Sau giải phóng, trên cương vị Bí thư xã, bà Chín Oanh tập trung ổn định đời sống người dân, trong đó có việc vận động phân phối lại ruộng đất. “Có người đang giữ nhiều đất, giờ vận động họ chia lại cho người nghèo, không phải dễ. Nhưng mình nói rõ: Làm vậy để ai cũng sống được”, bà chia sẻ. Chính sách được thực hiện trong điều kiện còn nhiều khó khăn, nhưng hướng đến mục tiêu lâu dài: Tạo sinh kế cho người dân.

Sau đó, bà đảm nhiệm nhiều vị trí ở huyện Tân Hiệp cũ, song vẫn giữ phong cách gần dân, sát cơ sở. Ông Phan Hòa (88 tuổi, xã Tân Hội) nhận xét: “Cô Chín Oanh làm việc cương trực, quyết đoán, nhưng rất tình cảm. Việc gì cũng nghĩ cho dân trước”.

Đặc biệt, khi phụ trách lĩnh vực thương binh - xã hội, bà dành nhiều tâm huyết chăm lo gia đình liệt sĩ, người có công. “Anh em đã hy sinh, mình còn sống thì phải lo cho gia đình họ đàng hoàng”, bà nói.

Bà Chín Oanh được trao Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng; chồng bà, ông Nguyễn Hoàng Nam, nhận Huy hiệu 45 năm tuổi Đảng.

Hơn nửa thế kỷ gắn bó với Đảng và cơ sở, mang trong mình thương tật 4/4, bà Chín Oanh vẫn trọn vẹn phẩm chất kiên cường, tận tụy. Bà được tặng Huân chương Kháng chiến hạng Ba, Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng. Với bà, đó là phần thưởng của một cuộc đời cống hiến, cũng là nguồn động lực để hai người con noi gương, tiếp tục phục vụ quê hương.

TRÚC LINH