Nông dân dồn sức cấp bách chống hạn

Người dân xã Thuận An đặt máy bơm ngay lòng hồ 40 để bơm hút những vũng nước ít ỏi còn lại

Khô hạn cục bộ gia tăng

Mùa khô năm 2026, nắng nóng như gia tăng, kéo dài hơn trên những cánh đồng ở Lâm Đồng. Nước trong một số hồ chứa vơi dần, nhiều con suối nhỏ lộ đáy. Người dân thì bắt đầu quen thuộc hơn với câu hỏi thường trực: “Vườn cây có đủ nước tưới không?”. Trong khi đó, nguy cơ El Nino quay trở lại càng khiến câu chuyện chống hạn cấp bách hơn bao giờ hết.

Tại xã Đắk Sắk, hiện có diện tích cây trồng trong phạm vi từ đập dâng thủy điện Đắk Sor 2 đến Nhà máy thủy điện Đắk Sor 2 (khoảng 7 km) có nguy cơ thiếu nước tưới, Công ty TNHH MTV Khai thác CTTL Đắk Nông đang thực hiện xả điều tiết nước từ hồ Tây, hồ Đắk Sắk để phục vụ tưới.

Gia đình ông Nông Văn Đến ở xã Đắk Sắt có hơn 1,5 ha cà phê và 5 sào ruộng sử dụng nguồn nước từ suối Đắk Sor 2. Trước nguy cơ nguồn nước tưới ngày một suy giảm, ông Đến hết sức lo lắng. Ông Đến chia sẻ: “Càng về cuối mùa khô, nhu cầu nước tưới cho cây trồng càng tăng. Nếu nắng nóng kéo dài mà nguồn nước thiếu hụt thì nguy cơ thiếu nước tưới, ảnh hưởng rất lớn đến giai đoạn nuôi trái của cà phê, trổ bông của ruộng lúa”.

Không chỉ ở Đắk Sắk, tại xã Thuận An hiện có 3 công trình cạn kiệt hoàn toàn, gồm Đắk Ken, Tăng Gia và hồ 40, cùng hàng chục hồ nhỏ. Nếu nắng hạn kéo dài thêm, nguy cơ hạn hán có thể ảnh hưởng đến 550 ha cây trồng, chủ yếu là cà phê. Để giải quyết tình thế, đơn vị chức năng đã lắp đặt bơm, đường ống chuyển nước từ Hồ Đội 1 về hồ 40, 35 bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất của người dân. Ông Nguyễn Văn Trung ở thôn Thuận Bắc, xã Thuận An cho biết: “Nhiều hồ nhỏ đã cạn nước, có nơi trơ đáy. Người dân phải xuống lòng hồ đào từng hố nhỏ để tận dụng nguồn nước tưới cho cây trồng”.

Vườn cà phê của ông Nông Văn Đến dù vừa được tưới xong đợt 3 nhưng vẫn bị héo úa do nắng nóng

Không chỉ ở Thuận An mà ở xã Ka Đô, Đơn Dương, xã Tân Lập… cũng bắt đầu xuất hiện tình trạng thiếu nước tưới, đe dọa hàng trăm ha cây trồng. Trước tình hình đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã thành lập các tổ công tác tăng cường về cơ sở kiểm tra, rà soát tình hình nguồn nước, đánh giá mức độ ảnh hưởng của từng khu vực.

Kết quả kiểm tra cho thấy, tình trạng khô hạn đã bắt đầu xuất hiện ở nhiều địa phương, đặc biệt là các vùng ngoài hệ thống tưới, nơi người dân chủ yếu phụ thuộc vào nguồn nước tự nhiên nên khả năng chống chịu hạn còn hạn chế. Nếu nắng nóng kéo dài, nguy cơ thiếu nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt sẽ ngày càng gia tăng.

Theo ông Đỗ Hải Thoại - Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Tài nguyên nước Lâm Đồng, Sở Nông nghiệp và Môi trường, ngành chức năng đã tăng cường kiểm tra, nắm bắt diễn biến thực tế, từ đó tham mưu các giải pháp phù hợp. Cùng với đó, hệ thống báo cáo từ các địa phương, đơn vị quản lý công trình thủy lợi cũng được cập nhật liên tục, tạo cơ sở dữ liệu phục vụ công tác chỉ đạo điều hành.

Người dân thôn Đắk Phúc, xã Thuận An phải bơm chuyển hơn 10 cuộn ống từ nguồn nước đến rẫy cà phê

Cần giải pháp căn cơ

Theo dự báo của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, từ tháng 7 - 9/2026, nhiệt độ có thể cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5 - 1°C. Đặc biệt, khả năng El Nino quay trở lại với xác suất 50 - 70% sẽ làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước trên diện rộng. Trước tình hình khô hạn cục bộ, các địa phương đã triển khai các giải pháp tình thế như: lắp đặt máy bơm tạm, điều chuyển nước giữa các hồ như từ hồ Đội 1 về hồ 40, hồ 35; từ hồ Tây về hồ Đắk Ken. Tuy nhiên, do tổng lượng nước suy giảm, các biện pháp này chỉ đáp ứng một phần nhu cầu.

UBND các xã đã kiến nghị tỉnh và ngành chức năng tăng cường giải pháp cấp bách, bổ sung nguồn nước cho các hồ đã cạn. Đồng thời, ưu tiên vốn nạo vét, nâng cấp các hồ bị bồi lấp như: Đắk Sai, Đắk Mbai, Tăng Gia nhằm tăng dung tích trữ nước lâu dài.

Trước tình trạng biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan, câu chuyện “gồng mình chống hạn” không còn mang tính thời điểm mà đã trở thành bài toán thường xuyên. Việc điều tiết linh hoạt, sử dụng tiết kiệm nguồn nước, kết hợp đầu tư hạ tầng thủy lợi đồng bộ và chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp sẽ là những giải pháp căn cơ để nông nghiệp Lâm Đồng thích ứng, phát triển bền vững.

“Cuộc chiến” chống hạn không chỉ là nhiệm vụ của ngành chức năng mà cần sự chung tay của cả cộng đồng. Từ việc thay đổi thói quen sử dụng nước, đến ứng dụng kỹ thuật canh tác tiết kiệm, mỗi người dân đều đóng vai trò nhất định trong việc bảo vệ nguồn tài nguyên nước trên địa bàn.

Theo Chi cục Thủy lợi và Tài nguyên nước Lâm Đồng, hiện nay, trên địa bàn tỉnh có tổng số 966 công trình thủy lợi. Trong đó, có 526 hồ chứa, 255 đập dâng, 13 cống dâng; 51 trạm bơm, 91 đập tạm, 20 kênh tiêu cùng với khoảng 3.632 km kênh mương (khoảng 1.940 km được kiên cố hóa, đạt tỷ lệ 53%) và hệ thống đê biển, kè biển, kè sông... Tổng dung tích thiết kế cho 526 công trình hồ chứa khoảng 859 triệu m3 nước. Đến nay, tổng dung tích nước tại các hồ, đập khoảng 459 triệu/m3 nước, ước đạt khoảng 53.4%. Đến thời điểm hiện tại, có 12 công trình hồ chứa đã cạn kiệt nguồn nước.

Văn Tâm .