Nỗi niềm những phụ nữ dấn thân 'đẻ thuê' ở Gruzia

Hành trình mang thai trắc trở của mẹ đơn thân Thái Lan

Nui, một bà mẹ đơn thân 31 tuổi đến từ Thái Lan đã biết đến dịch vụ mang thai hộ tại Gruzia thông qua lời giới thiệu của người quen ở Thái Lan. Sau một thập kỷ làm công nhân nhà máy với thu nhập chưa đầy 400 USD/tháng, mức thù lao ít nhất 12.000 USD cho việc mang thai hộ là một lời đề nghị khó có thể chối từ đối với cô.

Là trụ cột duy nhất của gia đình, Nui thông báo với người thân rằng mình đã tìm được công việc nấu ăn, rồi bay đến thủ đô Tbilisi của Gruzia vào tháng 8/2024 để đăng ký với một công ty môi giới của Trung Quốc có trụ sở tại đây.

Các bức ảnh chụp trẻ sơ sinh treo ở ngôi nhà Nui được bố trí ở lúc mang thai hộ năm 2025. Ảnh: Dự án Fuller

Sau 2 lần thất bại, lần cấy phôi thứ ba của cô đã thành công đúng vào ngày Giáng sinh. Đến tháng 5/2025, khi bước sang tháng thứ 5 của thai kỳ, Nui vẫn chưa được ký hợp đồng. Khoản phụ cấp hàng tháng 300 USD, số tiền cô trông cậy để trang trải chi phí ăn uống, cũng bị người quản lý tại công ty chậm chi trả tới 2 lần.

Dù được sắp xếp chỗ ở thoải mái cùng những bà mẹ khác nhưng việc chưa có hợp đồng chính thức vẫn khiến Nui lo lắng không yên. "Liệu mình có được trả tiền không hay là đang mang thai đứa trẻ này miễn phí?", cô băn khoăn trong trạng thái đầy bất an.

Thai kỳ của Nui đã bước vào những tuần cuối cùng, nhưng vấn đề hợp đồng vẫn chưa được giải quyết. Cô hy vọng có thể trở về Thái Lan trước khi con trai tròn 8 tuổi vào tháng 9.

Vào ngày 8/9/2025, Nui sinh một bé gái sau khi được chỉ định kích sinh. Cô bị mất nhiều máu và cần phải truyền máu.

Nui lưu giữ hình ảnh và video của em bé trong điện thoại. Cô thường xem lại chúng với vẻ tự hào nhưng khẳng định mình không hề nảy sinh tình cảm gắn bó. "Tôi chỉ nhìn và nghĩ rằng: ôi, một em bé thật dễ thương", cô chia sẻ.

Khoản thanh toán cuối cùng cũng được chuyển đến kèm theo một khoản tiền thưởng. Nui tính toán rằng cô đã nhận được tổng cộng 14.800 USD trong suốt 13 tháng ở Gruzia. Các ông chủ người Trung Quốc thậm chí còn chi trả khoản phạt 70 USD do cô ở lại quá hạn thị thực (visa).

Dù lỡ mất sinh nhật con trai, Nui vẫn cảm thấy nhẹ nhõm và hào hứng khi được trở về nhà. Cô chắc chắn một điều mình sẽ không bao giờ làm công việc này thêm lần nào nữa.

Vào cuối tháng 1/2026, Nui nhắn tin cho Dự án Fuller thông báo cô đã quay lại Gruzia để thực hiện quy trình mang thai hộ lần thứ hai. Lần này, cô đã trực tiếp liên hệ với một nhân viên tại bệnh viện đỡ đẻ để thỏa thuận mức thù lao cao hơn khoảng 2.000 USD.

Sự trăn trở của người phụ nữ Nigeria 3 lần đẻ thuê thất bại 

Vào cuối mùa hè năm 2023, khoảng một tháng sau khi bắt đầu công việc giám sát tại một công ty vệ sinh ở Nigeria, Grace tình cờ thấy một quảng cáo trên Facebook tìm kiếm phụ nữ châu Phi mang thai hộ.

Dù nghi ngờ đây là một vụ lừa đảo, cô vẫn gọi vào số điện thoại được cung cấp và được một người môi giới cho biết công việc này diễn ra tại Gruzia. Sau cuộc gọi video với đại diện phòng khám, cô cảm thấy yên tâm về tính hợp pháp của chương trình và nhận thấy mình đáp ứng đủ các yêu cầu. Cô từng sinh con thuận lợi khi mới ngoài 20 tuổi và có sức khỏe tốt.

Mặc dù mức thù lao 6.000 USD được hứa hẹn có vẻ thấp, Grace, khi đó 31 tuổi, vẫn lên máy bay đến Tbilisi vào cuối năm 2023. "Thú thật, tôi chỉ muốn rời khỏi Nigeria", cô chia sẻ.

Khi đến Gruzia, Grace phát hiện hợp đồng với phòng khám ghi mức thù lao của cô là 10.000 USD. Người môi giới rõ ràng định bỏ túi riêng 4.000 USD. Grace đã chất vấn người này và sau đó cắt đứt mọi liên lạc. Cô cũng biết được rằng phụ nữ châu Phi thường được trả thù lao thấp hơn so với phụ nữ Nga, Trung Á, Thái Lan và Philippines.

Các công ty môi giới giải thích chi phí vé máy bay từ châu Phi đắt đỏ hơn và phụ nữ châu Phi đối mặt nguy cơ khó tìm được những cặp đôi có nhu cầu thuê mang thai hộ cao hơn. Grace không bị lý do này thuyết phục. "Đó là sự phân biệt đối xử. Tử cung của chúng tôi cũng giống như của họ thôi”, cô nói.

Sau 3 lần cấy phôi thất bại, mỗi lần chỉ mang lại cho cô 300 USD, hợp đồng của Grace với phòng khám đầu tiên chấm dứt. Cô quyết định thử lại và trực tiếp đàm phán một gói thù lao 26.000 USD với một phòng khám khác. Cô đã mang thai ngay trong lần thử đầu tiên.

Khi thai nhi được 5 tháng tuổi, các bác sĩ phát hiện bất thường về di truyền và cha mẹ đứa trẻ quyết định chấm dứt thai kỳ. Một điều khoản trong hợp đồng mà Grace đã bỏ sót quy định sẽ không có khoản bồi thường nào cho trường hợp mất thai hoặc chấm dứt thai kỳ trước 24 tuần. Kết quả là cô chỉ nhận được 2.000 USD.

"Họ không quan tâm đến người mang thai hộ. Họ chỉ muốn bạn mang thai mà thôi", cô nói. Sau đó, Grace đã thử tuyển dụng những phụ nữ châu Phi khác làm người mang thai hộ. Tuy nhiên, cô cho biết nhiều công ty môi giới thường xuyên trả cho họ mức thù lao thấp hơn so với phụ nữ đến từ các khu vực khác.

Nhận thức rõ và lo ngại việc đồng nội tệ mất giá buộc nhiều phụ nữ châu Phi phải chấp nhận mức phí thấp hơn cũng như việc các công ty môi giới đang nhắm đến phụ nữ châu Phi sống tại các quốc gia Vùng Vịnh, những người có thẻ cư trú cho phép nhập cảnh miễn visa vào Gruzia, cô đã từ bỏ ý định đẻ thuê.

Thay vào đó, Grace chuyển sang tuyển người hiến trứng. Cô lưu ý khác với dịch vụ mang thai hộ, thị trường hiến trứng ít có sự phân biệt đối xử hơn: "Bất kể thuộc chủng tộc nào, tất cả mọi người đều nhận được mức thù lao như nhau”.

Dù thất vọng về ngành công nghiệp này, Grace vẫn coi việc mang thai hộ là chiếc phao cứu sinh quan trọng đối với các cặp vợ chồng hiếm muộn. "Là một người mẹ và là một người châu Phi thấu hiểu cách các gia đình đối xử với những người vợ không thể sinh con, tôi cho rằng trở thành người mang thai hộ là một niềm vinh dự", cô bộc bạch, đồng thời nhấn mạnh rằng những phụ nữ đảm nhận vai trò này xứng đáng được nhận thù lao một cách công bằng và bình đẳng.

Hiện có nhiều kiến nghị Gruzia sửa đổi luật để tăng cường bảo vệ những người phụ nữ mang thai hộ và những đứa con họ sinh ra. Ảnh: Nexus Media

Hy vọng về cải cách và những khởi đầu mới

Phiên tòa xét xử vụ công ty mang thai hộ Kinderly bị kiện vì nhiều cáo buộc đã diễn ra ở Tbilisi, Gruzia. Vào ngày 30/6 năm nay, Tòa án thành phố Tbilisi đã tuyên phạt 10 năm tù giam đối với mỗi bị cáo, hai nhà sáng lập công ty là Armen Melikyan, quốc tịch Armenia, bị bắt từ tháng 10/2025 và Ruslan Timoshenko, quốc tịch Ukraine, bị xét xử và tuyên án vắng mặt.

Theo báo Georgia Today, cả 2 bị cáo bị kết tội chiếm đoạt tổng cộng hơn 2,06 tỷ GEL (khoảng 780.500 USD) của các cặp vợ chồng hiếm muộn, chủ yếu là công dân Trung Quốc và các phụ nữ mang thai hộ, đẩy họ vào hoàn cảnh vô cùng ngặt nghèo. Đáng chú ý, các bị cáo đã không trả khoản thù lao cam kết lên tới 16.000 - 20,000 USD/người cho nhiều phụ nữ mang thai hộ ký hợp đồng với công ty Kinderly, khiến họ bị trục xuất khỏi nhà thuê, không được chăm sóc y tế sau sinh và gặp các biến chứng sức khỏe nghiêm trọng.

Nino Andriashvili, luật sư thuộc tổ chức Sapari và là người đã góp phần khởi xướng các cuộc điều tra công ty Kinderly, hy vọng vụ án này có thể thúc đẩy cải cách. Bà Andriashvili cho rằng cần có một khung pháp lý thỏa đáng, không chỉ để đảm bảo mức bồi thường công bằng, mà còn để bảo vệ phẩm giá và các quyền cơ bản của phụ nữ.

Thay vì cấm hoàn toàn việc mang thai hộ, bà Andriashvili tin luật pháp cần được sửa đổi để tăng cường bảo vệ những người phụ nữ, lực lượng nòng cốt của ngành công nghiệp này cũng như những đứa trẻ mà họ sinh ra. Năm ngoái, một nhà báo người Gruzia đưa tin có 8 em bé sinh ra nhờ mang thai hộ đã bị bỏ rơi và nhà nước phải đảm trách việc chăm sóc bọn trẻ.