Nỗi niềm người giữ rừng

"Tai mắt" của rừng

BQLRPH Quảng Ninh được giao quản lý, bảo vệ hơn 52.000ha rừng và đất lâm nghiệp, trải dài trên địa bàn nhiều xã miền núi, biên giới. Đây là khu vực có địa hình hiểm trở, giao thông đi lại khó khăn, lực lượng BVR còn mỏng nên trước đây luôn tiềm ẩn nguy cơ xảy ra tình trạng xâm hại rừng.

Các nhân viên thuộc hộ gia đình nhận khoán bảo vệ rừng cùng lực lượng của Ban Quản lý rừng phòng hộ Quảng Ninh đang tuần tra rừng - Ảnh: X.V

Nhằm tăng cường lực lượng BVR, từ năm 2023, thông qua Tiểu dự án 1 thuộc Dự án 3 của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi giai đoạn 2021-2025, BQLRPH Quảng Ninh đã ký hợp đồng khoán bảo vệ hơn 5.800ha rừng với 57 hộ tại các xã Trường Sơn và Kim Ngân. Mỗi hộ gia đình cử một người trực tiếp tham gia BVR, ăn ở tại các trạm hoặc tổ cơ động của đơn vị với mức thu nhập bình quân gần 8 triệu đồng/người/ tháng.

Phó Giám đốc phụ trách BQLRPH Quảng Ninh Đỗ Minh Cừ cho biết: “Việc tuyển chọn con em đồng bào DTTS tham gia BVR mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Bởi họ là những người sinh ra và lớn lên giữa rừng, thông thuộc từng khe suối, đường mòn, hiểu phong tục, tập quán và nói được tiếng bản địa. Chính lợi thế ấy giúp họ dễ dàng tiếp cận người dân, tuyên truyền, vận động cộng đồng nâng cao ý thức BVR, kịp thời phát hiện những dấu hiệu xâm hại tài nguyên rừng”.

Sau khi được tuyển chọn, các nhân viên được hướng dẫn sử dụng biện pháp nghiệp vụ BVR. Từ những người chỉ quen phát nương, làm rẫy, họ dần trở thành những "tai mắt" tin cậy của ban. Nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng chuyên trách và các nhân viên BVR, từ năm 2023 đến nay, nhiều khu vực rừng được bảo vệ tốt hơn, không để xảy ra cháy rừng hay phá rừng trên địa bàn quản lý. Nhiều hộ dân có việc làm ổn định, mạnh dạn viết đơn xin thoát nghèo, từng bước xây dựng cuộc sống mới.

Niềm vui ngắn ngủi

Thế nhưng, niềm vui ấy chưa kéo dài được bao lâu. Đầu năm 2026, BQLRPH Quảng Ninh tiếp tục ký hợp đồng với 57 hộ dân để thực hiện nhiệm vụ bảo vệ hơn 5.800ha rừng trong cả năm. Tổng kinh phí theo hợp đồng hơn 7,1 tỉ đồng. Tuy nhiên, theo Quyết định số 1784/QĐ-UBND, ngày 15/5/2026 của UBND tỉnh Quảng Trị, đơn vị chỉ được phân bổ hơn 2,6 tỉ đồng, đủ chi trả tiền công cho lực lượng nhận khoán trong khoảng 6 tháng đầu năm.

Dù công việc khó khăn, vất vả nhưng những nhân viên thuộc hộ gia đình nhận khoán bảo vệ rừng vẫn yêu nghề, nhiệt huyết với công việc - Ảnh: X.V

Sau khi thanh toán tiền công đến hết tháng 5, nguồn kinh phí đã cạn. Hơn 4,5 tỉ đồng còn thiếu chưa được bố trí khiến BQLRPH Quảng Ninh không thể tiếp tục thực hiện hợp đồng đã ký. Từ ngày 1/7/2026, toàn bộ 57 hộ nhận khoán BVR buộc phải tạm dừng công việc. Đó không chỉ là con số trên giấy tờ mà là 57 gia đình vùng cao mất đi nguồn thu nhập chính, nay phải quay về loay hoay tìm kế sinh nhai.

Anh Hồ Văn Biên (40 tuổi), ở bản Bến Tiêm, xã Trường Sơn từng là nhân viên của Trạm BVR số 2 vẫn chưa hết tiếc nuối khi phải rời công việc mà anh yêu thích. Thời gian làm việc tại trạm, hầu như ngày nào anh cũng cùng đồng đội băng rừng tuần tra các khu vực trọng điểm, tuyên truyền người dân không khai thác lâm sản trái phép và báo cáo kịp thời mọi diễn biến bất thường trong rừng.

Nhờ lương từ công việc BVR, cuộc sống gia đình anh từng bước ổn định hơn, con cái được học hành đầy đủ, kinh tế bớt chật vật. Giờ đây, khi phải dừng công việc, anh không giấu được nỗi buồn. "Công việc này giúp gia đình tôi có thêm nguồn thu nhập, vừa góp phần giữ rừng cho quê hương. Mong các cấp, ngành sớm bố trí kinh phí để chúng tôi được tiếp tục trở lại với công việc", anh Biên trăn trở.

Nhờ có lực lượng bảo vệ rừng từ các hộ gia đình, rừng phòng hộ Quảng Ninh được bảo vệ tốt - Ảnh: X.V

Trước khi trở thành nhân viên BVR, cuộc sống gia đình anh Hồ San (35 tuổi), ở bản Xuân Tiến, xã Trường Sơn quanh năm thiếu trước hụt sau. Anh từng phải làm đủ nghề để kiếm sống. Anh San tâm sự: “Từ khi tôi được tham gia vào lực lượng BVR, vợ tôi ở nhà chăm sóc 3 sào ruộng, nuôi thêm bò, lợn, gà nên cuộc sống gia đình ngày càng khởi sắc. Từ ngày nghỉ việc, tôi vẫn chưa biết làm gì để ổn định kinh tế gia đình".

Với bà con vùng cao, công việc BVR không chỉ mang lại thu nhập mà còn là niềm tự hào khi được góp sức gìn giữ màu xanh cho quê hương. Việc toàn bộ lực lượng nhận khoán tạm dừng hoạt động đang gây áp lực rất lớn đối với BQLRPH Quảng Ninh trong việc quản lý, BVR. Trong khi đó, lực lượng chuyên trách hiện có rất mỏng, không đủ để thường xuyên tuần tra trên diện tích hơn 52.000ha rừng. Quan trọng hơn, nếu khoảng trống lực lượng kéo dài, thành quả nhiều năm xây dựng mạng lưới BVR dựa vào cộng đồng sẽ bị ảnh hưởng đáng kể.

Ông Đỗ Minh Cừ cho biết, đơn vị đã kiến nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu UBND tỉnh sớm bố trí bổ sung phần kinh phí còn thiếu để thanh toán cho các hộ nhận khoán theo hợp đồng đã ký; đề nghị ưu tiên bố trí đầy đủ nguồn vốn cho nhiệm vụ BVR trong năm 2026 nhằm duy trì ổn định lực lượng nhận khoán…

Xuân Vương