Nỗ lực duy trì người tham gia bảo hiểm xã hội
Cùng với việc phát triển người tham gia mới, Bảo hiểm xã hội (BHXH) cơ sở trên địa bàn tỉnh tập trung triển khai nhiều giải pháp để người lao động duy trì thời gian tham gia, hạn chế tình trạng nhận BHXH một lần hoặc gián đoạn BHXH tự nguyện. Đây là nhiệm vụ quan trọng nhằm mở rộng diện bao phủ và bảo đảm an sinh xã hội bền vững.
Nhiều người nhận bảo hiểm xã hội một lần
Từ đầu năm đến nay, các BHXH cơ sở đã chú trọng vận động, tư vấn để người đang tham gia tiếp tục duy trì chính sách. Tuy nhiên, tình trạng người lao động lựa chọn nhận BHXH một lần vẫn là thách thức, trong đó có cả những người đã có nhiều năm tham gia. Đơn cử, tại BHXH cơ sở Ninh Chử, tính đến đầu tháng 8, đơn vị đã tiếp nhận 606 hồ sơ hưởng BHXH một lần; trong đó 559 hồ sơ thuộc nhóm tham gia BHXH bắt buộc và 47 hồ sơ thuộc nhóm BHXH tự nguyện. Đáng chú ý, có 157 trường hợp đã tham gia BHXH từ đủ 5 năm trở lên; trong đó 61 trường hợp có thời gian tham gia từ đủ 10 năm trở lên. Không chỉ riêng BHXH cơ sở Ninh Chử, nhiều BHXH cơ sở trên địa bàn tỉnh cũng có tình trạng số người nhận BHXH một lần vẫn còn cao. Theo báo cáo của BHXH tỉnh, tính đến ngày 31-7, toàn tỉnh có 9.407 lượt người nhận BHXH một lần.
Cán bộ Bảo hiểm xã hội cơ sở Ninh Chử tuyên truyền chính sách bảo hiểm xã hội cho người dân.
Nhận BHXH một lần có thể giúp người lao động giải quyết nhu cầu tài chính trước mắt, nhưng về lâu dài đồng nghĩa với việc mất cơ hội tích lũy thời gian đóng để hưởng lương hưu khi hết tuổi lao động. Do đó, việc tư vấn để người lao động cân nhắc kỹ trước khi quyết định nhận BHXH một lần cần được thực hiện thường xuyên, nhất là với những người đã có quá trình tham gia tương đối dài. Bởi BHXH không chỉ là khoản tích lũy cho tuổi già mà còn là cơ chế chia sẻ rủi ro, giúp người lao động có nguồn thu nhập ổn định khi hết tuổi lao động. Cùng với lương hưu, người hưởng còn được bảo đảm quyền lợi về bảo hiểm y tế và các chính sách an sinh liên quan theo quy định.
Bà Phạm Thị Ánh Phượng - chuyên viên phụ trách truyền thông của BHXH cơ sở Ninh Chử chia sẻ: “Từ thực tiễn công tác truyền thông, tôi cho rằng để hạn chế tình trạng nhận BHXH một lần cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, tiếp tục hoàn thiện chính sách theo hướng tăng tính linh hoạt trong bảo lưu thời gian tham gia, giúp người lao động không cảm thấy quyền lợi của mình bị “đóng băng” trong nhiều năm. Cùng với đó, cần đẩy mạnh tư vấn theo từng trường hợp cụ thể để người lao động hiểu đầy đủ giá trị của lương hưu, bảo hiểm y tế và các quyền lợi lâu dài trước khi đưa ra quyết định cuối cùng. Đặc biệt, cần có hình thức truyền thông phù hợp đối với đội ngũ cán bộ sau khi nghỉ công tác. Với uy tín và sức ảnh hưởng trong cộng đồng, nếu tiếp tục đồng hành với chính sách, họ sẽ là những người lan tỏa niềm tin rất hiệu quả. Ngược lại, nếu đồng loạt lựa chọn rút BHXH một lần thì rất dễ tạo nên hiệu ứng tâm lý và tác động đến quyết định của nhiều người khác”.
"Giữ chân" người tham gia
Bên cạnh tình trạng nhận BHXH một lần, việc người tham gia BHXH tự nguyện không tiếp tục tái tục hằng năm cũng ảnh hưởng đến tính bền vững của diện bao phủ. Nguyên nhân chủ yếu do thu nhập không ổn định hoặc người tham gia chưa nhận thức đầy đủ về ý nghĩa của việc duy trì thời gian đóng. Theo ông Lê Văn Điệp - Quyền Trưởng phòng Tuyên truyền và Hỗ trợ người tham gia (BHXH tỉnh), cấp ủy, UBND các xã, phường cần tăng cường rà soát danh sách người chưa tham gia, đặc biệt là nhóm lao động khu vực phi chính thức và người đã ngừng tham gia nhưng chưa tái tục. Từ đó, phối hợp với BHXH tỉnh, BHXH cơ sở tổ chức các hội nghị truyền thông, đa dạng hình thức tuyên truyền như trực tiếp, nhóm nhỏ, mạng xã hội, phù hợp với đặc thù từng địa bàn và lựa chọn đúng đối tượng để vận động.
Một giải pháp quan trọng là phân nhóm người tham gia để có cách tư vấn phù hợp. Với người lao động vừa nghỉ việc, cần tập trung thông tin về quyền bảo lưu thời gian đóng và lợi ích của việc tiếp tục tham gia khi có việc làm mới. Việc được tư vấn kịp thời sẽ giúp người lao động hiểu rằng quá trình đóng BHXH không bị mất đi khi chấm dứt hợp đồng lao động. Đối với người tham gia BHXH tự nguyện có nguy cơ gián đoạn, cần chủ động nhắc thời điểm đóng, đồng thời giải thích rõ các phương án để họ lựa chọn mức đóng phù hợp với khả năng tài chính. Cách làm này vừa giúp người dân duy trì chính sách, vừa hạn chế tình trạng bỏ dở quá trình tham gia do gặp khó khăn tạm thời.
"Giữ chân" người tham gia không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan BHXH mà cần sự phối hợp của chính quyền cơ sở, các tổ chức đoàn thể, đơn vị sử dụng lao động và người dân. Khi công tác tư vấn được thực hiện thường xuyên, sát từng nhóm đối tượng, chính sách BHXH sẽ có thêm nền tảng để "giữ chân" người đang tham gia, hạn chế gián đoạn và từng bước mở rộng diện bao phủ theo hướng bền vững.