Những tiệm sách kỳ lạ

Sự phát triển của thương mại điện tử từng làm dấy lên lo ngại về tương lai của các cửa hàng sách truyền thống. Tuy nhiên, nhiều tiệm sách độc lập vẫn tìm được cách kéo khách trở lại bằng những trải nghiệm mà màn hình không thể thay thế.

Ở đó, du khách không nhất thiết đến với một tựa sách có sẵn trong đầu. Họ có thể ngồi trước biển để đọc cuốn vừa mua, để người bán lựa chọn thay mình hoặc bước vào một cửa hàng nơi sách được xếp trong bồn tắm, thuyền gondola. Chính sự bất ngờ đã biến việc mua sách thành một phần đáng nhớ của chuyến đi.

Sebal Bookstore, Hàn Quốc: Mua sách rồi mang ghế ra biển đọc

Không biển hiệu lớn hay cửa hàng cố định, Sebal Bookstore là một tiệm sách di động được thu gọn trong chiếc xe ba bánh, đỗ bên đường ven biển Yeongnang ở Sokcho. “Sebal” trong tiếng Hàn gợi đến ba bánh xe, cũng là đặc điểm dễ nhận diện nhất của tiệm sách nhỏ này.

Sebal Bookstore bắt đầu hoạt động vào tháng 5/2025, từ ý tưởng của Park Young-ah. Sau khi đọc một cuốn sách tranh có hình ảnh những giá sách di chuyển trên phố, cô mất khoảng 4 năm để tìm phương tiện phù hợp. Cuối cùng, một chiếc xe ba bánh vốn được thiết kế phục vụ nông nghiệp được sơn lại, lắp thêm khoang chứa và giá sách.

Sách tại đây được lựa chọn theo chủ đề “truyện cổ tích dành cho người lớn”, hướng đến những độc giả muốn tạm rời nhịp sống bận rộn. Sau khi mua sách, khách có thể mượn miễn phí ghế hoặc thảm, mang ra bãi cát và đọc trong tiếng sóng.

Khung cảnh những hàng ghế quay mặt ra biển dần trở thành một phần sức hút của cửa hàng. Có ngày, khách chờ sẵn trước giờ mở cửa để mua sách và trải nghiệm.

Mặt sau chiếc xe với logo Sebal Bookstore cũng được biến thành điểm chụp hình.

Tuy nhiên, tiệm chỉ hoạt động khoảng 2-3 ngày mỗi tuần theo mùa và tạm nghỉ vào mùa đông, vì vậy du khách cần kiểm tra lịch trên mạng xã hội trước khi đến.

Word on the Water, Anh: Mua sách trên chiếc thuyền trăm tuổi

Neo trên kênh Regent’s ở khu King’s Cross (Anh), Word on the Water là một hiệu sách nổi trên chiếc sà lan Hà Lan có tuổi đời khoảng 100 năm. Tiệm ra đời năm 2010, do Paddy Screech, Jonathan Privett và Stephane Chaudat sáng lập.

Trước khi có vị trí cố định, con thuyền từng di chuyển qua nhiều đoạn kênh ở London. Từ năm 2015, Word on the Water neo lâu dài gần quảng trường Granary, trở thành một địa chỉ quen thuộc với người yêu sách và du khách khám phá khu King’s Cross.

Sách mới và sách cũ được bày trên các giá bên trong khoang thuyền và ngoài boong. Khách có thể bước xuống khoang, tìm sách bên chiếc lò sưởi nhỏ hoặc ngồi trên boong quan sát thuyền bè qua lại. Không gian chật hẹp khiến việc len qua các giá sách cũng trở thành một phần của trải nghiệm.

Word on the Water còn sử dụng mái thuyền làm sân khấu cho biểu diễn âm nhạc, đọc thơ, trò chuyện về nghệ thuật và các đêm diễn tự do. Nhờ vậy, địa điểm này hoạt động như một không gian văn hóa thu nhỏ, thay vì chỉ là cửa hàng bán sách trên mặt nước.

Elizabeth’s Bookshops, Australia: Mua sách mà không biết tựa đề

Thành lập năm 1973, Elizabeth’s Bookshops là hệ thống bán sách mới, sách cũ và sách quý có nhiều cửa hàng tại Australia. Nơi đây nổi tiếng với trải nghiệm mua sách bất ngờ mang tên “Blind Date with a Book” (Cuộc hẹn giấu mặt với sách).

Các cuốn sách được nhân viên bọc kín bằng giấy nâu, che toàn bộ bìa, tên tác giả và tựa đề. Bên ngoài chỉ còn một vài từ khóa ngắn mô tả thể loại, bối cảnh hoặc sắc thái câu chuyện. Khách quyết định mua dựa trên những gợi ý này và chỉ biết mình đã chọn cuốn nào sau khi mở lớp giấy bọc.

Ý tưởng này hình thành từ những lời giới thiệu ngắn do nhân viên Elizabeth’s viết cho từng cuốn sách. Theo thời gian, các mô tả trở nên cô đọng và bí ẩn hơn, khiến khách thích thú đoán xem tác phẩm được nhắc đến là gì. Theo Literary Hub, cửa hàng bắt đầu đăng ký thương hiệu từ năm 2000 và chính thức triển khai “Blind Date with a Book” vào năm 2012.

Đến nay, mỗi gói sách vẫn được làm hoàn toàn thủ công. Nhân viên cùng lựa chọn tác phẩm, sau đó tóm tắt nội dung thành vài gợi ý vừa đủ hấp dẫn nhưng không tiết lộ tên sách. Cách bán này sau đó xuất hiện tại Anh, Mỹ và được nhiều hiệu sách trên thế giới học theo.

Sajeokin Bookshop, Hàn Quốc: Chủ tiệm “kê đơn” sách cho khách

Tên gọi Sajeokin Bookshop có thể hiểu là “tiệm sách riêng tư”. Thay vì để khách tự đi dọc các kệ và chọn sách theo bìa, cửa hàng cung cấp dịch vụ tư vấn giống một buổi thăm khám, trong đó sách được xem như “đơn thuốc” dành cho từng người.

Tiệm do Jung Ji-hye, người từng làm biên tập viên, nhân viên hiệu sách và giám tuyển sách, thành lập tại khu Hongdae, Seoul, vào tháng 10/2016. Sau nhiều lần thay đổi mô hình và địa điểm, cửa hàng hiện hoạt động tại thành phố sách Paju, cách trung tâm Seoul.

Để nhận “đơn thuốc”, khách phải đặt lịch và điền trước bảng câu hỏi về công việc, những vấn đề đang quan tâm, lý do tìm đến cửa hàng, liệt kê ba cuốn sách mới đọc và ba cuốn yêu thích. Trong buổi hẹn kéo dài khoảng 1-2 giờ, Jung Ji-hye trò chuyện với khách rồi chọn ba cuốn phù hợp, giải thích lý do và để họ nhận một cuốn ưng ý nhất.

Những người không đặt lịch vẫn có thể chọn sách từ các “toa thuốc” có sẵn, chẳng hạn dành cho người sợ thất bại, muốn học cách buông bỏ hay đang loay hoay trước sự bất định. Tiêu đề và tên tác giả được che đi, khách khám phá sách qua những đoạn văn đã được đánh dấu.

Tính đến năm 2026, Jung Ji-hye cho biết đã “kê đơn” sách cho khoảng 1.800 người trong 10 năm.

Libreria Acqua Alta, Italy: Sách nằm trong bồn tắm và thuyền gondola

Nằm ở tầng trệt của một tòa nhà sát kênh đào Venice, Libreria Acqua Alta thoạt nhìn giống như một hiệu sách vừa được vớt lên từ mặt nước. Sách không chỉ nằm trên kệ mà còn chất đầy trong bồn tắm, xuồng, thùng chống nước và cả một chiếc gondola truyền thống đặt giữa cửa hàng. Đây không phải cách trang trí ngẫu hứng. Mỗi khi thủy triều dâng, nước có thể tràn qua cửa và phủ lên nền nhà, nên những vật dụng này trở thành “phao cứu sinh” cho hàng nghìn cuốn sách.

Tiệm do Luigi Frizzo mở vào đầu những năm 2000, cách quảng trường San Marco khoảng 9 phút đi bộ. Ngay từ khi thuê mặt bằng, ông đã được cảnh báo về nguy cơ ngập nước. Thay vì tìm một nơi khác, Frizzo đặt tên cửa hàng là Acqua Alta, nghĩa là “nước lớn”, rồi biến đặc điểm bất lợi ấy thành dấu ấn riêng của tiệm.

Theo National Geographic, Libreria Acqua Alta lưu giữ hơn 400.000 cuốn, trong đó có những ấn bản đầu tiên đã hơn một thế kỷ. Sau trận lụt lịch sử năm 2019, các bồn tắm và gondola chứa sách tiếp tục được kê lên bàn gỗ cao, tạo thêm một lớp bảo vệ khi nước dâng.

Ngày nay, du khách đến đây không chỉ để tìm sách cũ. Họ còn chụp ảnh bên ô cửa mở thẳng ra kênh đào và bước lên cầu thang được xếp từ những bộ bách khoa toàn thư không còn bán được. Từ một giải pháp tận dụng sách cũ, cầu thang này đã trở thành góc chụp ảnh nổi tiếng nhất cửa hàng.

Chính cuộc sống chung với thủy triều đã tạo nên Libreria Acqua Alta, một hiệu sách mang dáng vẻ lộn xộn nhưng khó có thể tìm thấy ở nơi nào ngoài Venice.