Những 'thanh âm' không bao giờ tắt từ Côn Đảo

Lời tri ân được thai nghén suốt một thập kỷ

"Thanh âm vượt đại dương" lấy cảm hứng từ những người tù chính trị kiên trung bị giam cầm trong hệ thống Nhà tù Côn Đảo qua các thời kỳ. Bộ phim tái hiện cuộc sống khắc nghiệt của những người tù cách mạng trong ngục tù, nơi những trận đòn roi, xiềng xích, chuồng cọp, đói rét và bệnh tật luôn rình rập…

Tuy nhiên, điều bộ phim hướng đến không chỉ là phơi bày sự tàn bạo của chế độ nhà tù mà còn khắc họa sức mạnh của ý chí, niềm tin cách mạng và tinh thần bất khuất của những con người tưởng chừng bị dồn đến tận cùng đau khổ nhưng chưa bao giờ chịu khuất phục. Trong bóng tối ngục tù vẫn vang lên tiếng hát, những lời động viên, những buổi học chính trị, những bài học cách mạng và niềm tin vào ngày đất nước độc lập. Chính những "thanh âm" ấy đã vượt qua thời gian để đến với hôm nay. Đó cũng là ý nghĩa biểu tượng mà tên bộ phim gửi gắm.

Hình ảnh chân thực được tái hiện trong phim.

Để tạo nên gần hai giờ phim trên màn ảnh, ê-kíp đã trải qua quá trình chuẩn bị kéo dài gần một thập kỷ. Biên kịch Đào Thùy Trang dành nhiều năm nghiên cứu tư liệu, gặp gỡ nhân chứng để hoàn thiện kịch bản. Trong khi đó, đoàn phim lựa chọn ghi hình trực tiếp tại Di tích quốc gia đặc biệt Nhà tù Côn Đảo nhằm tái hiện chân thực nhất không gian lịch sử.

"Cả đoàn quay tại Côn Đảo nên phương tiện đi lại, vật tư, vật liệu đều hạn chế. Có những hôm sóng to không có thuyền ra đảo. Có khi cần mua một hộp màu nhưng đi cả đảo không có, lại phải chờ chuyển từ đất liền ra. Thời gian quay vào đúng mùa gió chướng nên gió rất to, thổi bay cả thiết bị quay, nhưng cũng vì thế tôi thấy các cảnh quay rất chân thực", anh Trần Khánh Dư - họa sĩ của phim chia sẻ.

Côn Đảo - nơi đau thương hóa thành bất tử

Trong ký ức của nhiều thế hệ người Việt, Côn Đảo luôn gắn với hình ảnh "địa ngục trần gian" - nơi thực dân Pháp và sau đó là chính quyền Sài Gòn giam cầm, tra tấn những người yêu nước và chiến sĩ cách mạng. Nhưng cũng chính nơi ấy, ý chí cách mạng được tôi luyện mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

Hơn một thế kỷ tồn tại của hệ thống nhà tù Côn Đảo đã chứng kiến hàng hơn 20.000 chiến sĩ cách mạng và đồng bào yêu nước bị giam cầm, tra tấn và hy sinh, trong đó nhiều người chưa xác định được danh tính. Quay phim tại một địa điểm linh thiêng như vậy đồng nghĩa với việc mỗi cảnh quay đều được thực hiện với sự cẩn trọng và lòng thành kính. Từng khuôn hình đều hướng đến việc tái hiện ký ức lịch sử. Vì thế, bộ phim không đơn thuần là một tác phẩm giải trí mà tựa như một nén tâm nhang tưởng niệm gửi đến những người đã ngã xuống.

Bộ phim tái hiện cuộc sống khắc nghiệt trong ngục tù.

Phía sau mỗi con số là một cuộc đời, một gia đình và những ước mơ còn dang dở. Điện ảnh không thể kể hết tất cả những câu chuyện ấy, nhưng thông qua "Thanh âm vượt đại dương", khán giả có thể cảm nhận sâu sắc hơn giá trị của sự hy sinh để giành lấy nền hòa bình hôm nay.

Dấu ấn mới của dòng phim Nhà nước

Bộ phim quy tụ dàn diễn viên nhiều thế hệ gồm NSND Bùi Bài Bình, NSƯT Đặng Tất Bình cùng các diễn viên trẻ Nguyễn Thùy Dương, Nguyễn Quang Thuận, Nguyễn Vĩnh Xương và một số diễn viên quốc tế như Maurise Nash, Martin Kruger, Charlie Win... Phim dự kiến phát hành chính thức từ ngày 24/7.

Một điểm đáng chú ý của "Thanh âm vượt đại dương" là bộ phim được phát hành theo cơ chế mới dành cho phim do Nhà nước đặt hàng, thông qua hệ thống rạp chiếu thương mại trên phạm vi toàn quốc. Việc phát hành diễn ra sau khi Nghị định số 189/2025/NĐ-CP về phát hành, phổ biến phim phục vụ nhiệm vụ chính trị có hiệu lực từ ngày 15/7, mở ra thêm cơ hội để dòng phim Nhà nước tiếp cận đông đảo công chúng thông qua hệ thống rạp chiếu.

Ông Đặng Trần Cường - Cục trưởng Cục Điện ảnh cho biết: "Cục Điện ảnh không có ý định tạo ra bất kỳ áp lực nào cho phim Nhà nước đặt hàng khi đưa dòng phim này cạnh tranh với phim thương mại. Yếu tố tài chính và doanh thu không phải là tiêu chí hàng đầu khi đánh giá một bộ phim Nhà nước đặt hàng. Mục tiêu số một của phim Nhà nước vẫn là phục vụ nhiệm vụ chính trị và lan tỏa giá trị đến đông đảo nhân dân".

"Việc đưa bộ phim này ra rạp thương mại còn nhằm thử nghiệm cơ chế phát hành mới, tạo cơ sở để hoàn thiện chính sách trong thời gian tới", ông Cường nhấn mạnh.

Một cảnh quay được dàn dựng trong phim.

Cách tiếp cận này cũng phản ánh tư duy mới đối với dòng phim lịch sử. Thay vì chủ yếu phục vụ các đợt chiếu miễn phí hoặc nhiệm vụ chính trị, việc đưa phim vào hệ thống rạp thương mại cho thấy niềm tin rằng những tác phẩm được đầu tư nghiêm túc hoàn toàn có thể chinh phục khán giả bằng chính chất lượng nghệ thuật.

Sau thành công của những bộ phim lịch sử và chiến tranh như "Đào, phở và piano", "Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối" hay "Mưa đỏ", khán giả, đặc biệt là giới trẻ, đã cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn đối với dòng phim lịch sử khi được đầu tư bài bản và giàu cảm xúc. "Thanh âm vượt đại dương" được kỳ vọng sẽ tiếp tục nối dài hành trình ấy.

Để lịch sử không ngủ yên

Không phải ngẫu nhiên "Thanh âm vượt đại dương" được lựa chọn ra mắt trong dịp kỷ niệm Ngày Thương binh - Liệt sĩ. Bộ phim tiếp nối mạch những tác phẩm giàu giá trị nhân văn như Đừng đốt, Mùi cỏ cháy, Những người viết huyền thoại..., góp phần lan tỏa tinh thần yêu nước, lòng biết ơn và trách nhiệm gìn giữ ký ức dân tộc đến đông đảo công chúng.

Khác với nhiều bộ phim tái hiện trực tiếp chiến trường, "Thanh âm vượt đại dương" đưa khán giả đến một "mặt trận" đặc biệt - cuộc chiến trong ngục tù. Ở đó, người chiến sĩ phải chiến thắng nỗi đau thể xác, sự cô độc và cả cái chết luôn cận kề. Chiến thắng lớn nhất của những người tù cách mạng không phải là vượt ngục, mà là giữ vững niềm tin, lý tưởng và khí tiết cách mạng.

"Chúng tôi tin rằng 'Thanh âm vượt đại dương' sẽ mang đến những giọt nước mắt của khán giả, nhưng đó không phải là sự bi lụy mà là niềm tự hào và xúc động trước tinh thần bất khuất của cha ông. Bộ phim là một lời tri ân, một nén tâm nhang thành kính dâng lên những người con đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc", đại diện đoàn phim chia sẻ.

Trong tháng Bảy - tháng tri ân, bộ phim không chỉ là một tác phẩm điện ảnh mà còn là lời nhắc nhở rằng ký ức dân tộc không bao giờ được phép phai mờ. Nền hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng biết bao máu xương, tuổi trẻ và cả tính mạng của những con người từng bị giam cầm nơi "địa ngục trần gian". Khi những thanh âm từ Côn Đảo vẫn còn vang vọng qua thời gian, sự hy sinh của các thế hệ đi trước sẽ mãi được ghi nhớ bằng lòng biết ơn, bằng trách nhiệm và khát vọng dựng xây một đất nước hòa bình, giàu mạnh.

Trần Hùng