Những nỗ lực góp phần vì một nghề cá Việt Nam bền vững

Cán bộ Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Gianh đến tận nhà để phát tờ rơi và tuyên truyền phòng chống khai thác IUU cho ngư dân. Ảnh: Thành Phú

Bám ngư dân không kể thời gian

Trung tá Lê Tiến Dũng, Đồn trưởng Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Gianh cho biết, bám ngư dân để tuyên truyền, vận động phòng, chống đánh bắt hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) là phương pháp trực tiếp tiếp cận từng ngư dân thường xuyên và có hệ thống để nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của ngư dân, giúp họ tuân thủ đầy đủ những quy định pháp luật trong quá trình khai thác trên biển. Vì thế mỗi cán bộ, chiến sĩ đơn vị luôn xem đây là công tác tuyên truyền đặc biệt, một hình thức dân vận đặc biệt để giúp ngư dân biết và hiểu pháp luật, từ đó nâng cao nhận thức, tuân thủ pháp luật trong khai thác thủy sản.

Tuyến bờ biển do Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Gianh quản lý có chiều dài 11,42km thuộc phường Bắc Gianh, tỉnh Quảng Trị, dân số 7.439 hộ/ 32.579 nhân khẩu, nhân lực lao động biển chiếm 15,1% hành nghề trên 1.442 phương tiện (trong đó 408 chiếc có chiều dài từ 15 mét trở lên). Cũng giống như những người lao động nghề biển trên cả nước, các ngư dân nơi đây vì cuộc sống mưu sinh và cả sự hạn chế hiểu biết về pháp luật nên đã vi phạm những điều khoản quy định ngư dân không được phép làm, ảnh hưởng đến những nỗ lực chung của cả nước trong phòng, chống khai thác IUU.

Chung tay cùng cả nước, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Gianh đã bám sát ngư dân để tuyên truyền, vận động, hướng dẫn họ chấp hành nghiêm mọi quy định của pháp luật của Việt Nam và quốc tế trong khi hành nghề trên biển. Không chỉ tập trung vào ngư dân địa phương mà cán bộ, chiến sĩ đơn vị còn chú trọng đến những ngư dân ở các địa phương khác vào neo đậu, cập cảng để tránh trú mưa bão hay mua bán sản phẩm đánh bắt được.

Với đặc thù địa bàn phụ trách có đông ngư dân sinh sống, nhiều phương tiện hoạt động của địa phương cũng như những nơi khác đến neo đậu, Đồn Biên phòng cửa khẩu Cảng Gianh không chỉ tổ chức các buổi tuyên truyền tập trung mà đã đổi mới cách làm theo phương thức “Đến tận nhà, ra tận bến, gặp từng ngư dân, lên từng phương”, tạo nên một kênh tuyên truyền thường xuyên, sâu rộng ngay tại nơi ngư dân sinh sống hoặc nghỉ ngơi sau mỗi lần ra khơi về cập bến. Cách làm ấy đã giúp pháp luật đi vào đời sống thường nhật của ngư dân để họ hiểu rằng chấp hành luật không phải vì sợ cơ quan chức năng xử phạt mà là bảo vệ chính mình, bảo vệ nghề cá bền vững của đất nước.

Nội dung tuyên truyền được chuẩn bị kỹ lưỡng, ngắn gọn, dễ hiểu, trên mỗi tờ rơi ngoài nội dung bằng chữ còn in thêm nhiều hình ảnh minh họa, mỗi câu hỏi thắc mắc của ngư dân đều được cán bộ, chiến sĩ đơn vị giải đáp cặn kẽ. Trên mỗi phương tiện, các anh lại nhắc nhở, giải thích cho ngư dân vì sao phải bật thiết bị giám sát hành trình, vì sao phải ghi nhật ký khai thác và tuyệt đối không được chủ quan để dẫn đến vi phạm khai thác IUU.

Đến từng phương tiện, gặp gỡ từng ngư dân phát tờ rơi và tuyên truyền phòng chống khai thác IUU. Ảnh: Thành Phú

Ngư dân đã hiểu và cùng đồng lòng

Việc thành lập và duy trì 45 tổ “Tàu thuyền đoàn kết sản xuất trên biển” với 1.010 thành viên trên 201 phương tiện đã đem lại hiệu quả cao trong công tác tuyên truyền. Các thành viên của "Tổ tàu thuyền đoàn kết sản xuất trên biển” chính là những “tuyên truyền viên tự nguyện”, tự nhắc nhau bật thiết bị giám sát hành trình (VMS), không vượt ranh giới, không mua bán hải sản không rõ nguồn gốc để đánh bắt an toàn và hiệu quả.

Năm 2025, đơn vị đã tổ chức tuyên truyền phòng chống khai thác IUU tập trung được 15 buổi với 1.670 lượt người tham gia; tuyên truyền lưu động được 24 đợt cho 225 chủ phương tiện và 180 hộ gia đình; tuyên truyền trên hệ thống loa truyền thanh địa phương 78 đợt với 2.238 giờ, kết hợp cấp phát 550 tờ gấp, trao tặng 65 ảnh Bác Hồ và 30 lá cờ Tổ quốc. Đơn vị trực tiếp ra quyết định và phối hợp cơ quan chức năng cấp trên xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản đối với 20 tàu cá, thu nộp ngân sách nhà nước gần 1,2 tỷ đồng. Phối hợp với Chi cục Thủy sản, Kiểm ngư điều tra, xác minh, xử lý 2 phương tiện ngoại tỉnh về hành vị vô hiệu hóa thiết bị giám sát hành trình.

Ngư dân Nguyễn Văn Trung, 52 tuổi, trú tại tổ dân phố Xuân Lộc, phường Bắc Gianh, chủ phương tiện QB-98707-TS chia sẻ: “Nhờ các anh ở Đồn Biên phòng cửa khẩu Cảng Gianh thường xuyên gặp gỡ, tuyên truyền, hướng dẫn tận tình mà chúng tôi đã hiểu được quy định của pháp luật Việt Nam cũng như quốc tế. Bây giờ mỗi khi ra khơi, tôi coi việc bật thiết bị giám sát hành trình và ghi nhật ký như một thói quen”.

Từ tấm lòng yêu biển và tinh thần sống có trách nhiệm với cộng đồng, nhiều ngư dân trên địa bàn phường Bắc Gianh, tỉnh Quảng Trị đã tích cực cùng Đồn Biên phòng cửa khẩu Cảng Gianh và các lực lượng chức năng tham gia phòng, chống khai thác IUU để sớm gỡ “thẻ vàng” cho ngành thủy sản Việt Nam. Không chỉ là những người lao động trên biển, họ còn là “cánh tay nối dài” cùng lực lượng chức năng trong tuyên truyền pháp luật, gìn giữ chủ quyền vùng biển, đảo thiêng liêng và bảo vệ nguồn lợi thủy sản bền vững cho thế hệ mai sau.

Nguyễn Thành Phú