Những người 'lái phi công' trên sân bay Nội Bài

Các kiểm soát viên không lưu trực điều hành bay tại Đài Kiểm soát không lưu Nội Bài.

Làm việc trong dịp cao điểm Tết Nguyên đán hết sức vất vả, song với họ, để những chuyến bay cất-hạ cánh an toàn, đưa người dân về đoàn viên bên gia đình trong những ngày Xuân là niềm hạnh phúc trọn vẹn nhất.

Điều hành bay bằng "cái đầu lạnh"

Nhiều người ví kiểm soát viên không lưu là những người “lái phi công”, là “cảnh sát giao thông” trên trời, ra huấn lệnh cho phép các chuyến bay cất-hạ cánh tại sân bay Nội Bài với yêu cầu bảo đảm tuyệt đối an toàn. Gắn bó với nghề kiểm soát viên không lưu từ năm 2012 đến nay, “chinh chiến” qua nhiều sân bay từ Tân Sơn Nhất, Buôn Ma Thuột và trở về công tác tại Đài Kiểm soát không lưu Nội Bài (Hà Nội), anh Nguyễn Hoàng Sơn (42 tuổi) cho biết, tốt nghiệp phổ thông, qua sự tư vấn của người anh họ trong gia đình, anh theo học Học viện Hàng không và chọn chuyên ngành kiểm soát không lưu.

Ở chuyên ngành này, quy định đầu vào của học viên khá cao như phải có tiêu chuẩn về sức khỏe, thị giác, thính giác, tim mạch, huyết áp,… và trình độ tiếng Anh bắt buộc đạt mức 4 theo tiêu chuẩn của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO) vì đây là ngôn ngữ chính khi làm việc. Sau khi tốt nghiệp Học viện Hàng không, học viên phải theo học các khóa huấn luyện tại cơ sở cả về lý thuyết và thực hành, tham gia sát hạch do Cục Hàng không Việt Nam tổ chức mới được cấp giấy phép hành nghề.

Nghề kiểm soát viên không lưu không được phép lơ là, sơ sót, dù điều hành một lúc hàng trăm chuyến bay liên tục, vẫn phải luôn tỉnh táo. Chỉ khi máy bay hạ cánh an toàn, lăn vào vị trí đỗ, đóng chèn mới được coi là thật sự an toàn.

Anh Sơn vinh dự được chọn là một trong các kiểm soát viên không lưu điều hành tổ bay hợp luyện đầu tiên từ sân bay Kép về Nội Bài và đi tới Quảng trường Ba Đình, thực hiện nhiệm vụ bay kỷ niệm Đại lễ 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9. Được tập luyện trước đó từ 2-3 tháng, chuẩn bị các phương án điều hành bay, anh cùng một số nhân viên Đài không lưu Nội Bài phối hợp hiệp đồng, giảm thiểu tàu bay lăn ra đường băng chờ, thời gian cất hạ cánh tại sân bay Nội Bài để ưu tiên các chuyến bay trình diễn.

“Sáng 2/9/2025, máy bay trực thăng treo cờ Tổ quốc, cờ Đảng đầu tiên qua Quảng trường Ba Đình. Sau đó, chúng tôi điều hành lắp ráp đội hình bay gồm: biên đội trực thăng, máy bay Yak-230, máy bay huấn luyện L-39 và tiêm kích Su-30MK2 để trình diễn trước lãnh đạo Đảng, Nhà nước, quan khách nước ngoài cùng đông đảo nhân dân. Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, anh em kiểm soát viên không lưu thở phào nhẹ nhõm và xúc động muốn trào nước mắt”, anh Sơn bồi hồi kể.

Hơn 30 năm gắn bó với nghề kiểm soát viên không lưu, anh Bế Ngọc Dương, Phó Trưởng Trung tâm kiểm soát Tiếp cận-Tại sân Nội Bài (Công ty Quản lý bay miền Bắc-Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam) cho biết, năng lực tiếp thu bình quân của sân bay Nội Bài khoảng 35- 40 chuyến bay/giờ (hơn 600 chuyến/ngày), tuy nhiên, dịp cao điểm lễ, Tết cao nhất lên mức tối đa 720-740 chuyến/ ngày và không thể cao hơn do năng lực tiếp thu, giãn cách 2 tàu bay đã tới hạn để bảo đảm tuyệt đối an toàn bay. Khi thời tiết xấu, các chỉ số an toàn càng phải được nâng cao để tránh nguy cơ xảy ra sự cố. Hay trong trường hợp tại khu vực sân bay đang có giông, bão, trục trặc về đường băng hoặc tình huống khẩn nguy…, kiểm soát viên không lưu có thể yêu cầu phi công bay vòng chờ và dự kiến giờ rời điểm chờ. Nếu máy bay không đủ nhiên liệu để bay chờ, phi công có thể xin bay đi sân bay dự bị như Cát Bi, Vinh, Thọ Xuân,... hạ cánh.

Niềm vui giản dị lúc giao thừa

Hoạt động bay càng phát triển, áp lực với nhân viên không lưu càng tăng cao, song đây cũng là cơ hội để anh em nhanh trưởng thành về bản lĩnh nghề nghiệp. Mỗi năm, kiểm soát viên không lưu đều phải trải qua các đợt năng định thi lý thuyết, giả định huấn luyện với nhiều tình huống phức tạp. Nếu 2 lần thi liên tiếp đều trượt, họ sẽ bị điều chuyển sang công việc khác. Quá trình giao lưu, học hỏi kinh nghiệm với các quốc gia phát triển, đã chứng minh kiểm soát viên không lưu các sân bay lớn như: Nội Bài, Tân Sơn Nhất, Đà Nẵng, Phú Bài, Cam Ranh, Cát Bi,... có kỹ năng tương đương.

Theo anh Dương, kiểm soát viên không lưu phải làm nhiệm vụ 24/24 giờ, trong đó kíp trực tiếp cận 8 người, Đài chỉ huy 12 người mỗi ca làm việc. Công tác điều hành bay được chia làm nhiều ca trực/ngày. Một kiểm soát viên không lưu làm việc không quá 12 tiếng/ ca trực, tuy nhiên thời gian làm việc thực tế chỉ khoảng 7-8 tiếng/ngày, mỗi phiên trực không quá 2 tiếng tại một vị trí điều hành. Vì vậy, Trung tâm kiểm soát tiếp cận hay Đài Kiểm soát không lưu đều bố trí phòng để nhân viên nghỉ ngơi, chơi thể thao, thư giãn.

Các kiểm soát viên không lưu thường không thể nhớ được những lần trực dịp Tết Nguyên đán, bởi với họ, trực Tết với ngày thường không khác gì nhau, có chăng là vất vả hơn. Ngày Tết, anh em trực ca ngồi tại bàn làm việc và bắt tay nhau chúc mừng năm mới, cũng không được phép nâng ly rượu vì đặc thù công việc.

MINH TRANG - THÙY DUNG