Những mùa xanh trên miền đất đỏ

Những ngày này, đi qua các xã mới sáp nhập Krông Pắc, Cư M’gar hay Krông Năng... sau khi thực hiện chính quyền 2 cấp, không khó để bắt gặp hình ảnh bà con tất bật chuẩn bị cho vụ mới. Người lom khom dọn cỏ dưới rẫy cà phê. Người kiểm tra hệ thống tưới nhỏ giọt. Người buộc lại những cành sầu riêng đang độ kết trái. Không khí mùa xuân, bằng một cách rất riêng, len lỏi vào từng thớ đất, từng nhịp thở của người dân nơi đây. Và cùng với mùa xanh của đất trời ấy là một dòng chảy thầm lặng và bền bỉ - dòng vốn ngân hàng - đang tiếp sức cho nông nghiệp Tây Nguyên vững vàng trong bối cảnh hội nhập, giúp nông dân làm giàu bền vững nơi miền đất đỏ bazan.

Điểm dừng chân đầu tiên của tôi trong chuyến đi này là xã Krông Pắc, đơn vị hành chính mới của tỉnh Đắk Lắk, được thành lập đầu năm 2025 trên cơ sở sáp nhập thị trấn Phước An cùng các xã Ea Yông, Hòa An, Hòa Tiến. Một xã mới, bộ máy mới, sức sống mới được tích tụ từ bao mùa rẫy. Buổi sớm ở Krông Pắc, gió đưa hương hoa rừng quyện trong mùi đất đỏ. Những vườn sầu riêng chuyên canh trải dài, xanh mướt như một tấm thảm khổng lồ. Độ giáp Tết, các chồi non bắt đầu bật mầm như mầm xuân căng tràn sinh lực.

Cán bộ Agribank đưa tôi đi một vòng quanh xã để có cái nhìn bao quát hơn. Krông Pắc hôm nay khác xưa rất nhiều. Đường sá khang trang, nhà cửa san sát, xen giữa là những rẫy cây ăn trái, cây công nghiệp đang thì nảy lộc. Giám đốc Agribank Krông Pắc Hồ Xuân Bửu Tư, người gắn bó nhiều năm với vùng đất này chia sẻ, dư nợ cho vay gần như 100% tập trung cho lĩnh vực “tam nông”. “Điều vui nhất của người làm tín dụng là thấy bà con sử dụng vốn hiệu quả, đời sống ngày càng khấm khá”, anh Tư nói, giọng chậm rãi nhưng mắt ánh lên niềm tự hào.

Krông Pắc từ lâu được mệnh danh là “thủ phủ sầu riêng” của Việt Nam. Với lợi thế ấy, vốn ngân hàng trở thành bệ đỡ để hàng vạn hộ dân mạnh tay đầu tư, làm giàu trên chính mảnh đất quê hương. Gia đình chị Bành Thị Thu từ Nghệ An vào Đắk Lắk từ những năm 1990, lạ đất, lạ người, thiếu vốn đủ bề. “Hồi đó, được ngân hàng cho vay 50 triệu đồng để buôn cà phê coi như cái phao cứu sinh”, chị nhớ lại.

Từ số vốn ban đầu ấy, cộng với sự chịu thương chịu khó, chị Thu dần mua được đất, trồng sầu riêng, rồi mở rộng sang thu mua, chế biến. Đến nay, ngoài vườn sầu riêng cho thu hơn nửa tỷ đồng mỗi năm, chị còn thu mua trên 1.000 tấn sầu riêng mỗi vụ để chế biến xuất khẩu sang Trung Quốc và tiêu thụ nội địa.

Ông Lê Văn Hải, cùng xã Krông Pắc, năm nay bán sầu riêng cũng thu về hơn 1,6 tỷ đồng, trừ chi phí còn lãi trên 1 tỷ đồng. “Nếu không vay vốn ngân hàng từ 8 năm trước để mua đất, trồng sầu riêng thì chắc không có ngày hôm nay”, ông Hải phấn khởi. Giờ đây, gia đình ông đã mua được ô tô và tiếp tục mở rộng diện tích trồng trọt.

Hay như ông Trần Minh Tương, sau nhiều năm bươn trải đã mạnh dạn vay vốn Agribank để đầu tư vườn sầu riêng và mua thêm đất. Từ chỗ khó khăn, đến nay ông sở hữu hơn 3ha sầu riêng, cùng hai kho chứa rộng trên 3.000m² cho doanh nghiệp thuê đóng gói. “Làm ăn thì phải vay vốn. Agribank thủ tục nhanh, minh bạch nên rất yên tâm”, ông Tương khẳng định.

Đặc biệt hơn cả là câu chuyện của chị H’Dhăng Niê, người từng không có đất sản xuất, phải đi làm thuê, làm công nhân nông trường để mưu sinh. Sau nhiều năm tích góp, H’Dhăng Niê mạnh dạn vay ngân hàng mua đất, tích lũy dần. Giờ đây, người phụ nữ Êđê này có hơn 3ha sầu riêng và nhận khoán thêm 3ha đất nông trường. “Nhờ ngân hàng tạo điều kiện, gia đình mới bước sang trang mới”, H’Dhăng Niê chia sẻ, giọng nói đầy tự tin và sự biết ơn lẫn vào tiếng gió xào xạc trên tán sầu riêng.

Rời Krông Pắc, tôi tiếp tục hành trình đến Cư M’gar, nơi cà phê bắt đầu trổ hoa trắng muốt. Hoa nở trắng rẫy, như tuyết rơi giữa đại ngàn, tỏa hương tinh khiết, dịu nhẹ. Dưới những tán hoa ấy, người dân tất bật sửa béc tưới, bón gốc, ghép cành... Cư M’gar từ lâu nổi tiếng với cà phê chất lượng cao, nhưng để giữ được danh tiếng, người nông dân buộc phải đổi mới: đầu tư máy sấy, máy phân loại, chế biến ướt, áp dụng quy trình nông nghiệp xanh, tiết kiệm nước, giảm phát thải. Và tất cả đều cần vốn.

Chị H’Nhật Êban, người Êđê ở buôn Sứt M’Đưng, xã Cư Suê (một xã thuộc huyện Cư M’gar cũ), từng là hộ khó khăn với vườn cà phê già cỗi, năng suất thấp. Nhờ vay 30 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội chi nhánh Đắk Lắk, H’Nhật Êban tái canh vườn cà phê. Chăm sóc đúng kỹ thuật, chỉ sau 3 năm, vườn cà phê cho sản lượng ổn định, giúp gia đình trả nợ đúng hạn và đầu tư thêm bơ, sầu riêng. H’Nhật Êban kể, trước đây từng rất “sợ” vay ngân hàng. “Sợ thiếu tiền trả. Nhưng được cán bộ ngân hàng giải thích tận nhà, nên mạnh dạn vay để đầu tư và có kết quả như hôm nay”, chị cười rạng rỡ như nắng xuân vừa lên khỏi đỉnh đồi.

Tín dụng ngân hàng đã đồng hành cùng sự phát triển của nông nghiệp Tây Nguyên

Tiếng xuân ở Cư M’gar là tiếng máy móc vận hành rộn rã, âm thanh của một nền chế biến sâu sản phẩm nông nghiệp để nâng cao giá trị gia tăng.

Từ những rẫy cà phê ở Cư M’gar, dòng vốn ngân hàng lại theo chân tôi về Krông Năng, nơi hồ tiêu và mắc ca đang hồi sinh trên vùng đất từng trải qua không ít thăng trầm. Có thời, hồ tiêu rớt giá, dịch bệnh hoành hành, nhiều rẫy tiêu trơ gốc, không ít người tính chuyện bỏ đất, bỏ vườn. Rồi các gói vốn tái canh, ưu đãi cho mô hình hữu cơ được triển khai. Doanh nghiệp được hỗ trợ đầu tư nhà máy chế biến sạch, truy xuất nguồn gốc, dây chuyền sấy bằng năng lượng mặt trời...

Những vườn tiêu từng hoang hóa nay phủ xanh trở lại. Anh Nguyễn Văn Hùng, một nông dân trẻ, chỉ tay vào vườn tiêu đang ra lá non: “Nhờ vốn ngân hàng, tôi mới dám đổi cách làm. Giờ cây khỏe, đất khỏe, người cũng khỏe”. Song song với đó, các doanh nghiệp chế biến cà phê, hồ tiêu, mắc ca ở Krông Năng cũng “thay áo mới”. Nổi bật như Coffeecherry Vietnam với trang trại cà phê specialty (cà phê đặc sản) tại Ea Tân, hay Công ty cổ phần DAMACA Nguyên Phương chế biến mắc ca xuất khẩu sang Nhật Bản. Nhiều cơ sở khác cũng góp phần gia tăng giá trị cho cà phê Robusta địa phương.

Trên khắp Tây Nguyên hôm nay có hàng ngàn câu chuyện thoát nghèo, làm giàu từ vốn vay: từ đôi bò sinh sản, từ rẫy cà phê xen tiêu, từ những căn nhà tường mái ngói được xây lên sau bao năm gian khó. Bà Võ Thị Ngọc, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Đắk Lắk cho biết, nguồn vốn ưu đãi từ ngân hàng đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp, nhất là các mô hình nông nghiệp gắn với du lịch cộng đồng và văn hóa bản địa.

Mùa xuân Tây Nguyên, không gì đẹp hơn những con đường cúc quỳ vàng rực như lụa, những chồi non rung rinh trong gió. Tiếng cười trẻ nhỏ vang lên bên rẫy cà phê, bà con chuẩn bị mâm cỗ Tết, tất cả đang phản chiếu niềm tin trong ánh mắt mỗi người dân nơi đây.

Tây Nguyên xanh, vang tiếng cồng chiêng như nhịp tim của đại ngàn được nuôi dưỡng bằng dòng vốn ngân hàng.

Công Thái