Những 'mắt xích trí tuệ' trên toàn cầu

GS Nguyễn Đức Khương, Chủ tịch AVSE Global, chia sẻ với các bạn trẻ trong Diễn đàn Nghiên cứu và phát triển Việt Nam (Vietnam R&D Forum 2025), tại Ninh Bình tháng 7-2025

Mạng lưới trí thức trẻ

Một trong những dấu mốc đáng nhớ trong việc kết nối trí thức Việt Nam ở nước ngoài với nhu cầu phát triển của đất nước là sự ra đời của Mạng lưới Trí thức trẻ Việt Nam toàn cầu vào năm 2018 do Trung ương Đoàn khởi xướng. Từ đó đến nay, mạng lưới tổ chức thường niên Diễn đàn Trí thức trẻ Việt Nam toàn cầu, quy tụ hàng ngàn đại biểu ưu tú đến từ hơn 30 quốc gia, vùng lãnh thổ, trở thành một không gian học thuật uy tín, một nền tảng kết nối bền vững giữa trí thức trẻ Việt Nam ở khắp nơi trên thế giới với cội nguồn.

Là thành viên cốt lõi của diễn đàn này, PGS-TS Đinh Ngọc Thạnh, Phó Chủ tịch Mạng lưới Trí thức trẻ Việt Nam toàn cầu, Giám đốc Công nghệ GFI Group (Australia), chia sẻ, nhiều năm tham gia diễn đàn đã giúp anh có kết nối sâu rộng với những trí thức trẻ Việt Nam ở khắp thế giới, trong đó nhiều bạn trẻ tài năng, luôn hướng về Tổ quốc. Từ diễn đàn đó, PGS-TS Đinh Ngọc Thạnh đã hình thành nên những dự án hợp tác trong lĩnh vực nghiên cứu công nghệ 5G, 6G, Blockchain, trí tuệ nhân tạo (AI), internet kết nối vạn vật (IoT)...

Anh hiện cùng hơn 10 trí thức trẻ Việt Nam đã hoặc đang làm việc ở các viện, trường và tập đoàn hàng đầu thế giới như MIT, Cambridge, Google, Microsoft, Uber... xây dựng nền tảng và chương trình Bình dân học AI - Phổ cập AI với mục tiêu phổ cập kỹ năng AI cho hàng triệu thanh niên Việt Nam. Chương trình được thiết kế riêng biệt cho đoàn viên, thanh niên, sinh viên, học sinh với lộ trình đào tạo từ cơ bản đến nâng cao, tập trung vào kỹ năng thực hành. Người học có thể học trực tuyến 24/7 tại địa chỉ phocap.ai, với sự hỗ trợ của đội ngũ chuyên gia và công cụ AI.

Buổi ký kết hợp tác giữa Công ty IRTECH (Việt Nam) và Công ty ODN (Hàn Quốc) trong khuôn khổ các hoạt động của VINK

Cũng là người nhiều lần tham dự Diễn đàn Trí thức trẻ Việt Nam toàn cầu, PGS-TS Trần Lê Hưng (Đại học Gustave Eiffel, Pháp) luôn mang trong mình khát vọng đóng góp tri thức vào sự phát triển của đất nước. Với thế mạnh nghiên cứu về công nghệ số và AI, PGS-TS Trần Lê Hưng nhận định, Việt Nam cần khuyến khích triển khai hệ thống cảm biến thông minh để giám sát tình trạng công trình theo thời gian thực; phát triển mô hình dự báo sụt lở, ngập lụt bằng AI và các công nghệ mô phỏng số để các cơ quan quản lý nâng cao năng lực đánh giá rủi ro và ra quyết định kịp thời.

PGS-TS Trần Lê Hưng đã đưa ra nhiều đề xuất thiết thực trong lĩnh vực quản lý công trình xây dựng, như thiết kế các chương trình đào tạo kỹ sư hạ tầng thế hệ mới, tích hợp kiến thức về khí hậu, kỹ thuật xanh và các công nghệ số như mô hình thông tin công trình (BIM), dữ liệu lớn (Big Data) và AI. Những kiến thức này, theo anh, sẽ tạo ra đội ngũ kỹ sư có khả năng thiết kế và vận hành hạ tầng trong bối cảnh khí hậu thay đổi nhanh chóng.

PGS-TS Đinh Ngọc Thạnh và PGS-TS Trần Lê Hưng là 2 trong số hàng trăm trí thức trẻ tham dự Diễn đàn Trí thức trẻ Việt Nam toàn cầu mỗi năm. Mỗi người một thế mạnh, hướng nghiên cứu, cách tiếp cận khác nhau, nhưng đều chung một điểm: mong muốn được góp phần mình cho sự phát triển của đất nước trong giai đoạn mới - giai đoạn của khát vọng bứt phá ngoạn mục.

Theo anh Nguyễn Tường Lâm, Bí thư Trung ương Đoàn, sau 8 năm hoạt động, Mạng lưới Trí thức trẻ Việt Nam toàn cầu đã từng bước định hình, hoạt động ngày càng chuyên nghiệp và hiệu quả. Nhiều sáng kiến, kiến nghị từ diễn đàn đã được chuyển giao tới các cơ quan chức năng và đang dần hiện thực hóa. Trung ương Đoàn kỳ vọng trong thời gian tới, diễn đàn sẽ tiếp tục là nơi khai phá những ý tưởng mới, hình thành các kết nối sâu rộng hơn và kiến tạo thêm nhiều giá trị thiết thực, vì một Việt Nam hùng cường vào năm 2045.

Nhịp cầu kết nối đổi mới sáng tạo

Cùng với Mạng lưới Trí thức trẻ toàn cầu do Trung ương Đoàn tổ chức và Mạng lưới Đổi mới sáng tạo Việt Nam do Bộ KH-CN vận hành, tại nhiều quốc gia trên thế giới, các trí thức Việt cũng đang hình thành những hệ sinh thái sáng tạo xuyên biên giới. Đó là nơi mỗi người con xa xứ đều tìm thấy cách để “về với quê hương” bằng tri thức và tâm huyết.

Tại Hàn Quốc, Mạng lưới Đổi mới sáng tạo Việt Nam (VINK) cũng nhanh chóng trở thành một trung tâm kết nối thực chất khi có hơn 500 thành viên, chủ yếu là kỹ sư, nhà nghiên cứu trong các tập đoàn lớn như Samsung, LG, Hyundai. Nhiều sáng kiến từ VINK đã được chuyển giao, tiêu biểu là các dự án hợp tác nghiên cứu robot y tế và vật liệu nano giữa Đại học Quốc gia Hà Nội và các viện công nghệ Hàn Quốc.

Diễn đàn Đổi mới sáng tạo do AVSE Global tổ chức tại Singapore trong năm 2025 quy tụ hàng trăm nhà khoa học Việt Nam

VINK cũng đưa ra một số đề xuất với các khâu trong sản xuất chip bán dẫn phù hợp với Việt Nam, bao gồm đóng gói bán dẫn, thiết kế chip và sản xuất chip truyền thống. Nhóm chuyên gia của mạng lưới này cũng đã tham gia xây dựng giải pháp AI cho nông nghiệp thông minh. Theo TS Nguyễn Quang Phước, Chủ tịch VINK, mạng lưới này đang tiếp tục mở rộng, tạo thêm các cơ hội đầu tư, hợp tác về đổi mới sáng tạo, công nghệ tại Việt Nam, trên cơ sở mang lại lợi ích lâu dài cho đất nước.

Tại Pháp, Mạng lưới AVSE Global (Association of Vietnamese Scientists and Experts) do GS Nguyễn Đức Khương (Giám đốc Điều hành Trường Kinh doanh EMLV Pháp) làm chủ tịch, là mô hình tiêu biểu, kết nối hơn 10.000 nhà khoa học, trí thức, chuyên gia người Việt trên thế giới, trong đó 2.000 người trực tiếp tham gia. Thành lập năm 2011, AVSE Global có mục đích kết nối những chuyên gia và trí thức người Việt để thực hiện nhiều chương trình hỗ trợ cho phát triển tại Việt Nam, bao gồm lĩnh vực đổi mới sáng tạo.

Để thu hút trí thức Việt Nam toàn cầu, AVSE Global đã tạo ra nhiều diễn đàn, hội thảo lớn về những vấn đề trong nước đang quan tâm. Gần đây, chuyên gia AVSE Global đã phối hợp Bộ Tài chính tư vấn chiến lược phát triển thị trường carbon. “Các nhà khoa học, dù làm gì hay ở đâu, luôn theo sát mọi chuyển động của đất nước và sẵn sàng hỗ trợ khi cần.

Tính không biên giới của KH-CN trong thế giới phẳng cho phép chúng ta huy động chuyên gia bằng nhiều cách linh hoạt, có thể mang về Việt Nam những dự án nghiên cứu, công nghệ có ý nghĩa chiến lược, cùng với các đối tác quốc tế hàng đầu, thúc đẩy KH-CN trong nước phát triển”, GS Nguyễn Đức Khương chia sẻ và coi mỗi dự án tư vấn chính sách như một “cây cầu nhỏ” nối tri thức Việt toàn cầu với quá trình hoạch định tương lai đất nước.

Tương tự, tại châu Âu, Mạng lưới Đổi mới sáng tạo Việt Nam tại châu Âu (VINEU) hiện kết nối hơn 300 chuyên gia tại Đức, Pháp, Hà Lan, Ba Lan… Nhiều hội thảo chuyên đề cũng đã được VINEU tổ chức nhằm giới thiệu các công nghệ mới có tính ứng dụng cao cho Việt Nam. Hàng năm, VINEU phối hợp cùng Bộ KH-CN tổ chức diễn đàn “Vietnam Innovation Day in Europe” quy tụ những nhà khoa học trình bày kết quả nghiên cứu và tìm hướng hợp tác đầu tư về nước. Chuyên gia của VINEU cũng đã đồng hành cùng các địa phương triển khai sáng kiến năng lượng tái tạo.

“VINEU là một tổ chức chính thống, tập hợp đội ngũ chuyên gia trí thức luôn sẵn sàng đóng góp cho đất nước khi cần và có cơ hội. Nhờ mạng lưới này, nhiều start-up Việt Nam đã có cơ hội học hỏi và tiếp cận, kết nối với các doanh nghiệp, tổ chức tại Bỉ và châu Âu”, Chủ tịch VINEU Phạm Huy Hoàng chia sẻ. Thời gian tới, VINEU tập trung xây dựng và mở rộng mạng lưới, hình thành từng nhóm chuyên gia theo lĩnh vực và tham gia vào những dự án thực tiễn tại Việt Nam nhằm tạo cơ hội đóng góp cho các thành viên cũng như xây dựng VINEU phát triển theo hướng bền vững.

Có thể kể thêm Mạng lưới Đổi mới sáng tạo Việt Nam tại Australia (VINAUS), tại Singapore, tại Mỹ… Đây đều là những cộng đồng trí thức mạnh, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, AI và tài chính. Những mạng lưới này đã và đang triển khai nhiều chương trình cố vấn từ xa cho các nhóm khởi nghiệp trong nước, giúp kết nối vốn và đưa doanh nghiệp Việt tiếp cận công nghệ tiên tiến. Nhìn tổng thể, có thể thấy tri thức kiều bào đang trở thành nguồn lực chiến lược, góp phần tạo nền tảng cho nền kinh tế tri thức.

MINH DUY