Những kỹ năng lái xe quan trọng trên cao tốc

Chuẩn bị trước khi nhập cao tốc

Trước những chuyến đi dài, tài xế nên kiểm tra tình trạng kỹ thuật của xe, đặc biệt là lốp, hệ thống phanh, đèn, nước làm mát và nhiên liệu. 

Với xe điện, người lái cũng cần tính toán quãng đường, vị trí các điểm sạc và thời gian cần thiết để bổ sung năng lượng.

Lưu lượng phương tiện tăng cao trên cao tốc trong những dịp nghỉ lễ đòi hỏi tài xế phải có kỹ năng xử lý tốt hơn so với khi di chuyển trong đô thị.

Việc kiểm tra lộ trình trước khi khởi hành cũng quan trọng, nhất là trong những ngày lưu lượng giao thông tăng cao. Tài xế nên xác định trước các nút giao, điểm dừng nghỉ và phương án thay thế nếu xảy ra ùn tắc.

Với gia đình có trẻ nhỏ, hành khách cần được bố trí vị trí ngồi phù hợp và thắt dây an toàn trước khi xe di chuyển. Những vật dụng có thể gây nguy hiểm khi phanh gấp cũng không nên để rời rạc trong khoang hành khách.

Giữ khoảng cách, không chạy sát xe phía trước

Trên cao tốc, xe di chuyển với tốc độ cao nên khoảng cách với phương tiện phía trước cần được duy trì đủ lớn để có thời gian quan sát và xử lý khi xe phía trước giảm tốc hoặc phanh đột ngột.

Một cách đơn giản để kiểm tra khoảng cách là chọn một điểm cố định trên đường. Khi xe phía trước đi qua điểm đó, tài xế bắt đầu đếm khoảng ba giây. Nếu xe mình đi qua cùng điểm trước khi kết thúc khoảng thời gian này, khoảng cách đang quá ngắn và cần giảm tốc để tạo thêm khoảng trống.

Giữ khoảng cách, không chạy sát xe phía trước.

Theo quy định, người điều khiển phương tiện phải chấp hành tốc độ và khoảng cách an toàn tối thiểu với xe phía trước, đồng thời điều chỉnh tốc độ phù hợp với mật độ giao thông, thời tiết và điều kiện mặt đường.

Trên đường khô ráo, tài xế có thể tham khảo khoảng cách tối thiểu 35m khi chạy 60km/h, 55 m ở 60 - 80km/h, 70m ở 80 - 100km/h và 100m ở 100 - 120km/h. Khi trời mưa hoặc mặt đường ướt, khoảng cách nên được tăng thêm.

Với xe được trang bị ga hành trình thích ứng (ACC), hệ thống có thể hỗ trợ duy trì khoảng cách với xe phía trước. Tuy nhiên, đây chỉ là công cụ hỗ trợ, người lái vẫn phải quan sát liên tục và sẵn sàng can thiệp khi tình huống thay đổi.

Kiểm soát tốc độ, không chạy theo dòng xe

Một sai lầm dễ gặp khi chạy cao tốc là để tốc độ của xe phụ thuộc vào những phương tiện xung quanh.

Khi thấy các xe phía trước chạy nhanh, tài xế có thể có tâm lý tăng tốc để tránh bị bỏ lại. Ngược lại, khi dòng xe giảm tốc, việc phanh gấp theo xe phía trước cũng có thể tạo ra tình huống nguy hiểm nếu khoảng cách không đủ lớn.

Tài xế cần duy trì tốc độ trong giới hạn cho phép nhưng đồng thời phải căn cứ vào điều kiện thực tế. Khi trời mưa, tầm nhìn hạn chế hoặc mật độ phương tiện tăng cao, nên chủ động giảm tốc thay vì cố duy trì tốc độ tối đa.

Đặc biệt, khi đi cùng gia đình, mục tiêu của chuyến đi không phải là đến điểm du lịch sớm hơn vài chục phút mà là duy trì một hành trình ổn định và an toàn.

Chuyển làn, vượt xe, đừng thấy trống là lao sang

Trên cao tốc, chuyển làn và vượt xe là những thao tác đòi hỏi tài xế phải quan sát nhiều hơn so với đường đô thị.

Khi muốn chuyển làn, tài xế nên quan sát phía trước, kiểm tra gương chiếu hậu, điểm mù, bật tín hiệu báo hướng chuyển làn và đánh giá tốc độ của phương tiện phía sau trước khi thực hiện thao tác.

Trên cao tốc, chuyển làn và vượt xe là những thao tác đòi hỏi tài xế phải quan sát nhiều hơn so với đường đô thị.

Một khoảng trống nhìn bằng mắt thường chưa chắc đã là khoảng trống an toàn. Một xe phía sau đang chạy nhanh có thể tiến đến rất gần chỉ trong vài giây.

Khi vượt xe, tài xế không nên coi làn trái như làn chạy nhanh để duy trì trong thời gian dài. Làn này chủ yếu được sử dụng để thực hiện thao tác vượt; sau khi vượt, nếu điều kiện giao thông cho phép, người lái nên trở lại làn phù hợp.

Việc chuyển sang làn trái để vượt rồi duy trì ở đó quá lâu không chỉ khiến các xe phía sau khó di chuyển mà còn có thể tạo ra tình huống phải phanh hoặc chuyển làn liên tục.

Vì vậy, thay vì chỉ thực hiện thao tác "bật xi-nhan rồi chuyển làn", tài xế cần hình thành một chuỗi phản xạ: quan sát - kiểm tra gương - kiểm tra điểm mù - báo hiệu - đánh giá tốc độ xe phía sau - chuyển làn - ổn định xe.

Khi cao tốc ùn tắc, không liên tục đổi làn

Dịp lễ, lưu lượng phương tiện trên các tuyến cao tốc và khu vực cửa ngõ có thể tăng mạnh. Khi dòng xe bắt đầu chậm lại, nhiều tài xế có xu hướng liên tục chuyển làn với hy vọng tìm được khoảng trống để đi nhanh hơn.

Tuy nhiên, việc thay đổi làn liên tục trong dòng xe đông có thể làm tăng nguy cơ va chạm, đặc biệt khi xe phía sau cũng đang tìm cách chuyển làn.

Tài xế nên quan sát xa phía trước để nhận biết sớm tình trạng giảm tốc, giữ khoảng cách và giảm tốc từ từ thay vì chỉ phản ứng khi xe ngay phía trước đã phanh.

Đặc biệt, không nên sử dụng làn dừng khẩn cấp để vượt dòng phương tiện đang ùn tắc. Đây là khu vực dành cho những tình huống khẩn cấp hoặc xe gặp sự cố, không phải một làn đường thay thế khi giao thông đông.

Xe gặp sự cố, phải cảnh báo từ xa

Một trong những tình huống nguy hiểm nhất trên cao tốc là xe gặp sự cố và phải dừng lại giữa hành trình.

Nếu xe còn khả năng di chuyển, tài xế nên đưa phương tiện vào làn dừng khẩn cấp, bật đèn cảnh báo nguy hiểm và tìm cách đưa xe ra khỏi phần đường xe chạy.

Bật đèn cảnh báo và đặt biển cảnh báo "Chú ý xe đỗ" hoặc đèn cảnh báo phía sau xe với khoảng cách tối thiểu 150m trong trường hợp gặp sự cố buộc phải dừng hoặc tình huống bất khả kháng.

Trong trường hợp buộc phải dừng trên phần đường xe chạy do sự cố kỹ thuật hoặc tình huống bất khả kháng, người lái phải bật đèn cảnh báo và đặt biển cảnh báo "Chú ý xe đỗ" hoặc đèn cảnh báo phía sau xe với khoảng cách tối thiểu 150m. Quy định này nhằm tạo đủ thời gian để phương tiện phía sau nhận biết, giảm tốc và chuyển hướng.

Vì vậy, trước những chuyến đi xa, tài xế nên chuẩn bị sẵn thiết bị cảnh báo trong xe thay vì đến khi gặp sự cố mới tìm cách xử lý.

Sau khi đặt cảnh báo, tài xế và hành khách nên tìm vị trí an toàn, tránh đứng ngay phía sau xe hoặc ở phần đường xe chạy để chờ cứu hộ. Trên cao tốc, chỉ một phương tiện chạy tới không kịp quan sát cũng có thể biến một sự cố nhỏ thành tai nạn nghiêm trọng.

Buồn ngủ, mệt mỏi thì không nên cố lái

Một chuyến đi dài cùng gia đình thường khiến tài xế phải ngồi sau vô-lăng trong nhiều giờ. Đặc biệt vào những thời điểm xuất phát sớm hoặc trở về sau một ngày vui chơi, nguy cơ buồn ngủ và mất tập trung có thể tăng lên.

Ngáp liên tục, mí mắt nặng, phản ứng chậm, khó nhớ đoạn đường vừa đi qua hoặc xe có dấu hiệu chệch khỏi quỹ đạo là những dấu hiệu cho thấy tài xế cần nghỉ.

Khi đó, việc cố lái thêm vài chục kilomet để đến điểm dừng tiếp theo không phải lựa chọn an toàn. Tài xế nên chủ động tìm khu vực dừng nghỉ phù hợp, nghỉ ngơi trước khi tiếp tục hành trình.

Với những chuyến đi dài, gia đình cũng có thể chủ động phân công người có đủ điều kiện lái xe thay phiên, giúp giảm áp lực cho một người phải điều khiển phương tiện liên tục.

Một chuyến đi bằng ô tô trong dịp lễ có thể bắt đầu bằng kế hoạch về điểm đến, nhưng sự an toàn của cả gia đình lại phụ thuộc nhiều vào những thao tác tưởng như rất nhỏ của người cầm lái. Giữ khoảng cách, kiểm soát tốc độ, chuyển làn đúng cách và biết cách xử lý khi có sự cố là những kỹ năng tài xế nên chuẩn bị trước khi đưa cả gia đình lên cao tốc.