Những điều cần biết về cơ quan có thẩm quyền bầu Lãnh tụ Tối cao Iran

Giáo chủ Iran Mojtaba Khamenei (phải), con trai thứ hai của cố Đại giáo chủ Ayatollah Ali Khamenei. Ảnh: Anadolu Agency/TTXVN

Tờ The New York Times ngày 9/3 dẫn tuyên bố của các giáo sĩ cấp cao cho biết Iran đã chọn ông Mojtaba Khamenei, con trai của cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei, làm Lãnh tụ Tối cao mới.

Ông Mojtaba là con trai của Lãnh tụ Tối cao Iran thiệt mạng hôm 28/2 và từ lâu được cho là có ảnh hưởng đáng kể trong “hậu trường quyền lực”. Ông được cho là tham gia điều phối các hoạt động quân sự và tình báo tại văn phòng của cha. Mojtaba cũng được biết đến là người có quan hệ rất gần gũi với lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), lực lượng quân sự quyền lực hàng đầu tại Iran, và được xem là ứng viên được lực lượng này ủng hộ cho vị trí kế nhiệm.

Quyết định lựa chọn ông Mojtaba được nhiều nhà quan sát xem là dấu hiệu cho thấy khả năng tiếp nối đường lối thần quyền cứng rắn, trong bối cảnh các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran vẫn tiếp diễn.

Trong các cuộc thảo luận nội bộ, phần lớn giáo sĩ trong hội đồng ủng hộ việc bổ nhiệm Mojtaba, cho rằng ông có đủ năng lực để lãnh đạo đất nước trong giai đoạn nhiều thách thức hiện nay.

Nhà phân tích Mehdi Rahmati tại Tehran nhận định: “Mojtaba là lựa chọn hợp lý nhất vào lúc này vì ông hiểu rõ cách vận hành và phối hợp bộ máy an ninh - quân sự”.

Theo kênh CNN, các thành viên của Hội đồng Chuyên gia do cử tri Iran bầu ra theo nhiệm kỳ 8 năm. Tuy nhiên, trước khi tham gia tranh cử, các ứng viên phải trải qua quá trình thẩm định của Hội đồng Giám hộ - một cơ quan độc lập gồm 12 học giả luật Hồi giáo, có nhiệm vụ giám sát hoạt động của Quốc hội Iran.

Trong điều kiện bình thường, Hội đồng Giám hộ sẽ xem xét liệu các dự luật được Quốc hội thông qua có phù hợp với luật Hồi giáo (sharia) hay không, và thường yêu cầu điều chỉnh nếu phát hiện điểm chưa phù hợp. Cơ quan này đồng thời có quyền phê chuẩn tư cách ứng viên tranh cử Quốc hội, Tổng thống và cả Hội đồng Chuyên gia.

Hội đồng Giám hộ cũng được biết đến với việc loại bỏ nhiều ứng viên khỏi các cuộc bầu cử tổng thống. Trước cuộc bầu cử năm 2021, hội đồng này đã bác hơn 600 hồ sơ đăng ký, trong đó có toàn bộ ứng viên nữ, cùng một số nhân vật chính trị cấp cao như Ali Larijani, cựu quan chức an ninh quốc gia hàng đầu của Iran.

Theo hãng thông tấn bán chính thức Fars News, Hội đồng Chuyên gia đã tiến hành các cuộc họp trực tuyến trong tuần này. Cơ quan gồm 88 giáo sĩ cấp cao đã chuyển sang họp từ xa sau khi các khu nhà liên quan đến hội đồng bị Israel tấn công.

Truyền thông nhà nước Iran cho biết các cuộc không kích do Mỹ và Israel thực hiện đã đánh trúng khu phức hợp của Hội đồng Chuyên gia tại Tehran hôm 3/3. Đến ngày hôm sau, người phát ngôn quân đội Israel Effie Defrin xác nhận một cuộc tấn công khác nhằm vào khu nhà của cơ quan này tại Qom.

Tuy nhiên, theo Fars News, vào thời điểm xảy ra các vụ không kích, không có phiên họp nào của hội đồng đang diễn ra trong tòa nhà.

Trong hệ thống chính trị của Iran, lãnh tụ tối cao là nhân vật nắm quyền lực cao nhất, giữ vai trò định hướng các quyết sách chiến lược của quốc gia. Người giữ vị trí này kiểm soát lực lượng vũ trang, bao gồm IRGC - lực lượng quyền lực bậc nhất tại Iran, đồng thời có ảnh hưởng lớn tới các chính sách đối ngoại, an ninh và chương trình hạt nhân của quốc gia này.

Hải Vân/Báo Tin tức và Dân tộc